20 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ! – Π. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

1832235

20 πρακτικές συμβουλές για ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ!

π. Στεφάνου Αναγνωστοπούλου

http://athensofmyheart.wordpress.com

ATHENS OF MY HEART

  1. Σε ξέχασαν; Δε σε πήραν ούτε ένα τηλέφωνο; Δεν πειράζει. Και προπαντός μην παραπονείσαι.
  2. Σε αδίκησαν; Ξέχασέ το.
  3. Σε περιφρόνησαν; Να χαίρεσαι.
  4. Σε κατηγορούν; Μην αντιλέγεις.
  5. Σε κοροϊδεύουν; Μην απαντάς.
  6. Σε βρίζουν; Σιωπή και προσευχή.
  7. Σου αφαιρούν το λόγο; Σε διακόπτουν; Μη λυπάσαι.
  8. Σε κακολογούν; Μην αντιμάχεσαι.
  9. Σου μεταδίδουν ευθύνες τα παιδιά σου; Οι συγγενείς σου, οι δικοί σου οι άνθρωποι; Μη διαμαρτύρεσαι.
  10. Θυμώνουν μαζί σου; Να παραμένεις ήρεμος.
  11. Σου κλέβουν φανερά; Κάνε τον τυφλό.
  12. Σε ειρωνεύονται; Να μακροθυμείς.
  13. Δεν ακούνε τις συμβουλές σου; Ιδίως δεν ακούνε τις συμβουλές σου τα παιδιά σου; Πέσε στα γόνατα και κάνε προσευχή.
  14. Εκνευρισμός στο αντρόγυνο; Εσύ φταις. Κι εσύ φταις. Όχι ο άλλος.
  15. Έφταιξες; Ζήτησε συγγνώμη.
  16. Δεν έφταιξες; Πάλι ζήτησε συγγνώμη.
  17. Έχεις υγεία; Δόξαζε τον Θεόν.
  18. Έχεις αρρώστια; Έχεις καρκίνο, ταλαιπωρείσαι, υποφέρεις, βασανίζεσαι, πονάς; Δόξαζε τον Θεόν.
  19. Γκρίνια, ανεργία, φτώχεια μέσα στο σπίτι; Νήστευσε. Αγρύπνησε. Κάνε προσευχή.
  20. Για όλους και για όλα προσευχή. Πολλή προσευχή. Πολλή προσευχή. Νηστεία και προσευχή διότι “τούτο το γένος των παθών και των δαιμόνων ουκ εκπορεύεται παρά μόνο με νηστεία και προσευχή”.

“Είθε αδελφοί μου, να ακολουθήσουμε όλοι μας, και πρώτος εγώ, τις ταπεινές αυτές συμβουλές, και να είστε βέβαιοι ότι θα σωθούμε.”

π. Στέφανος Αναγνωστόπουλος

NATIVE AMERICANS & THE BIBLE

http://nativeamericansmetorthodoxy.wordpress.com

NATIVE AMERICANS MET ORTHODOXY

1374083_281018088774601_2271681907456984260_n

Native Americans and the Bible

http://americaofmyheart.wordpress.com

AMERICA OF MY HEART

How did Native American peoples get to North America after the Flood reduced mankind to eight people in the mountains of Ararat? Historically, the origin of all people groups begins at the Tower of Babel. Genesis 10:32 says:

“These were the families of the sons of Noah, according to their generations, in their nations; and from these the nations were divided on the earth after the flood”.

All humans came through Noah and—prior to the Flood—ultimately Adam, which means we are all one family. However, this also means we are all sinners and in need of Jesus Christ. For a more detailed look at the Babel dispersion, see the Table of Nations (PDF). But after the Tower of Babel, it becomes increasingly difficult to ascertain where everyone went. Generally, from the Middle East in the land of Shinar (modern day Iraq, where Babel was), Japheth’s descendants went toward Europe, Ham’s went toward Africa, and Shem’s remained in the Middle East, moving into the surrounding areas. Of course, there were exceptions to this. For example, Ham’s descendant through Cush (Nimrod) remained in the land of Shinar (Genesis 10:8–12). Also some of Japheth’s descendants remained in the Middle East (Madai’s descendants became known as the Medes and were often associated with the Elamites—otherwise known as the Persians). For years, I’ve been trying to trace some the routes of Noah’s descendants who left Babel based on a number of factors.

Geographical Names

First, names of places and people groups tend to be concentrated in various places, which is a strong indication that a people group occupied a particular area early on. For example, the region known as Ararat by the Hebrew tongue or Armenia by the Greek tongue also contains the Araxes/Aras River. The ancient Urartu people also dwell in a portion of this land area. This name goes back to a common people group with these variations.

There are some that are easy to place, such as Noah’s grandson Javan, which is still the Hebrew name for Greece, or Noah’s grandson Mizraim, which is still the Hebrew name for Egypt.

However, when it comes to North America and even portions of South America, European settlers have usurped many names and places and provided new names. Although some native names still exist [e.g., Nebraska (Sioux word for flat river, which they called the Platte River), Illinois (the French variant of the Illini tribe)], the bulk have been lost and forgotten. But this is still where correlations could help.

Another issue here is that many geographical names may be derived from various descendants well beyond the names given in Genesis 10. In other words, these places may be named for great-grandsons of Noah’s great-grandsons! If this is the case, there is no direct tie to a family unit leaving Babel without more information.

Logically, the farther away from Babel people traveled, the more likely the descendants were to “pick up the torch” and continue moving about and filling the earth as per Genesis 9:1. Certain descendants of Noah, perhaps those listed in Genesis 10, would travel only so far, but their descendants were the ones to pick up tent and keep moving. So some names that do not appear in the Babel account become harder to trace back unless they were written down and documented, which many American tribes did not do.

Language Family Correlations

A second factor is based on language families. Of course, due to wars and migrations of people, languages often intermingle with other families. For example, because of Roman occupation, the Latin language infiltrated many areas, and so Spanish, Romanian, Portuguese, French, and modern-day Italian all belong to the same language family (these are called Romance Languages)—even English has extensive Latin influence.

Nations well beyond Rome’s grasp offer a different story. In India, a whole host of languages and a number of language families exist, which is a strong indication that numerous descendants from Babel likely ended up in that area. This makes sense considering that the geography funnels people toward India on their way to Asia, Australia, or the Americas. It is simply an easier route than crossing mountains. Of course, a far northern route through Russia/Siberia could have been taken—which is possible, but the Ice Age may have made migration more difficult and dangerous.

With regards to Native North Americans, a handful of language families seem to dominate, and this can give us clues (see this off-site map of major North American language families). A language family consists of a number of languages that are all similar and have a common origin—ultimately dating back to Babel. Of course, languages are always changing.

One roadblock with determining Native Americans’ heritage is the scarcity of a written language.1 Such languages were passed on orally, which allowed for many changes.

Even in written language, consider that the English of 1,000 years ago is hardly recognizable to the modern English speaker. Consider also that Australian English did not even exist 200 years ago! So, although the language family may help identify relationships of various tribes and nations, it still may not be enough to tie these language families directly back to an ancestor from Babel.

Some rare cases may have a connection to Babel, though. The Olmec, who may have been the precursors to the Mayans (or possibly conquered by them), did have an ancient written language that has not been entirely deciphered yet.2 And there is controversy at this stage as to whether this language is of African descent—specifically West African, as some linguists are claiming.3 If this claim is verified, then it has a Babel connection. Many in West Africa are descendants of Phut, Noah’s grandson through Ham, who settled along the northwest of the African continent and spread around the coast (for example, the Moors of old and modern Mauritania, Morocco, and so on came from Phut). Others of Ham’s descendants also inhabited Africa, such as Cush (Ethiopia) and Mitzraim (Egypt and Libya), and their descendants settled other parts of Africa too.

What we can learn is that there were several language families, which means that there were likely several family groups (or at least their descendants) that made it from Babel to North America. But without much written history over the past 4,000 years or so, although this is helpful, we need other angles.

Histories and Mythologies

From here, we need some discernment in evaluating the various oral histories of Native tribes and nations. Sometimes there is a nugget of truth waiting to be rediscovered behind the accounts—even in some of the mythologies.

For example, in Norse and Germanic mythologies, there is a person named Oden (Woden), and he happens to be found in post-Flood genealogies to lead to many royal houses throughout Europe.4 In Greek and Roman mythologies, there are a few correlations to the biblical Table of Nations, such as Chronos (or Saturn) being Kittim/Cethimus under Javan. So mythologies often have a remnant of truth in them, but the stories are embellished.

This would be an exciting area of study for Native Americans to evaluate their historical traditions and to pick out the nuggets of truth in them—especially looking for any connections back to Genesis 10. Keep in mind language variations and the possibility that some of these traditions are farther removed from Babel.

A number of Native American legends are posted on the Internet, but well-versed individuals may be familiar with others. Some of these legends obviously have ties as far back as creation, which we would expect. Naturally, the stories have deviated over several thousand years. This is where discernment is needed. And since God, the true Creator, was kind enough to provide a revelation to mankind as to what really happened when He created (the Bible, specifically Genesis), this invariably helps as the ultimate standard of truth and real history. And Genesis has not undergone changes—being written by Moses and ultimately the Holy Spirit. I encourage interested parties to study these legends and folklore in more detail in light of what Genesis says.

Conclusion

So, the short answer is that Native Americans originally came to North and South America as a result of the dispersion at the Tower of Babel. But to connect the migration route dots will require more diligent research, which, naturally, we encourage.

Footnotes

  1. Keep in mind that written language goes back to Adam, likely given supernaturally by God, because we have the Book of the Genealogy of Adam listed by Moses inGenesis 5:1. So it makes sense that written languages could easily survive until the Flood and even Babel, but were then lost in or abandoned by various people groups during their migrations. Those who traveled the farthest may well have been the ones who more likely to lose that abilities.
  2. Kris Hirst, “Undeciphered Scripts,” About.com.
  3. This would not be a problem for biblical creationists who have openly taught that as people traveled to various parts of the world from Babel, they could have used boats (recall, Noah and his sons were master shipbuilders!).
  4. See Bill Cooper’s book After the Flood.

SOURCE:

https://answersingenesis.org

https://answersingenesis.org/tower-of-babel/native-americans-and-the-bible/

ANSWERS IN GENESIS

ΠΕΡΙ ΟΡΚΟΥ – ΤΟΥ +ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΟΥ (Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΟΝ ΟΡΚΟ)

17-03-15-11

ΠΕΡΙ ΟΡΚΟΥ

του

+Επισκόπου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

Το έτος 1970, εξ αιτίας διαρρήξεως ιερών ναών τής πόλεως Φλωρίνης υπό κλεπτών, εκλήθη μεταξύ των άλλων να καταθέση ως μάρτυς εις την ενώπιον του Πρωτοδικείου Φλωρίνης σχετικήν δίκην και ο ευλαβέστατος εφημέριος του ι. ναού Αγίας Παρασκευής Φλωρίνηςπ. Τριαντάφυλλος Ξηρός, πατήρ οκτώ τέκνων.Ούτος όμως εδήλωσεν εις το δικαστήριον, ότι θα είπη μεν όσα περί τής υποθέσεως γνωρίζει, δεν δύναται όμως να δώση όρκον, όστις, προκειμένου περί κληρικών, συνίσταται εις «διαβεβαίωσιν επί τη ιερωσύνη» αυτών.

Η άρνησίς του να ορκισθή εδημιούργησε θέμα εις το δικαστήριον, το οποίον προειδο­ποίησε τον εν λόγω κληρικόν, ότι, εάν τελικώς δεν ωρκίζετο, θα ετιμωρείτο, επί τη βάσει του νόμου. Παρά ταύτα ούτος δεν εκάμφθη, ειπών, ότι ώς πνευματικός – εξομολόγος έχει πολλάκις συμβουλεύσει τούς πιστούς ν’ αποφεύγουν τον όρκον, καί επομένως δεν είνε δυνατόν ο ίδιος να παραβή την ρητήν περί όρκου εντολήν του Κυρίου.Τελικώς το δικαστήριον επέβαλεν εις τον αρνηθέντα τον όρκον κληρικόν τετράμηνον φυλάκισιν. Εγένετο έφεσις, και η υπόθεσις εξεδικάσθη εκ νέου την 27ην Νοεμβρίου 1970 ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ευλαβείς δικηγόροι, συνήγοροι του κατηγορουμένου ιερέως, υπεστήριξαν την άποψιν, ότι πας πιστός, πολύ δε περισσότερον ένας κληρικός, οφεί­λει πρώτον υπακοήν εις τον τέλειον Νόμον του Θεού και ύστε­ρον εις τους νόμους των ανθρώπων. Την ιδίαν 8έσιν υπεστήριξε και ο αξιότιμος εισαγγελεύς κ. Κατεβαίνης, ο οποίος εζήτησε την αθώωσιν του κατηγορουμένου ιερέως. Η απόφασις ήτο αθωωτική. Δια της αποφάσεως αυτής εδικαιώθη και νομικώς η θέσις των πιστών, οι οποίοι δεν δέχονται να ορκίζωνται και να κατα­πατούν σαφεστάτην εντολήν του Κυρίου. Θέλομεν να ελπίζωμεν, ότι αύτη θ’ αποτελέση νομικόν προηγούμενον.

Εξ αφορμής της υποθέσεως του καλού κληρικού μας εξεδώκαμεν την παρούσαν υπ’ αρι8μ. 120/22111970 εγκύκλιον, η οποία και εδημοσιεύθη εις το υπ’ αριθμ. 338/1970 φύλλον του πε­ριοδικού «Χριστιανική Σπίθα».

ΕΥΛΑΒΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ μας ερωτά «Τι περί όρκου φρονεί η Εκκλησία;». Εις το σπουδαίον τούτο ερώτημα, αγαπητοί μου, θα προσπαθήσωμεν ν’ απαντήσωμεν.

Αρχαίοι σοφοί περί όρκου

Πριν ή ίδωμεν τι περί όρκου διαλαμβάνουν τα ιερά κείμενα του χριστιανισμού και τι διδάσκουν οι μεγά­λοι της Εκκλησίας πατέρες και διδάσκαλοι, ας ρίψωμεν ένα βλέμμα εις τον αρχαίον κόσμον, εις τους ημετέρους προγόνους, οι οποίοι, μολονότι δεν επίστευον εις τον αληθινόν Θεόν και ελάτρευον τα είδωλα, εν τούτοις διεκρίνοντο δια την θρησκευτικήν των πίστιν και ευλάβειαν, και, ότε ο απόστολος των εθνών, ο Παύλος, επεσκέφθη το «δαιμόνων πτολίεθρον», τας Αθήνας, και είδε το πλήθος των ναών και των αγαλμάτων, ωνόμασεν αυτούς «δεισιδαιμονεστέρους» (Πράξ. 17,22), ήτοι ευλαβεστέρους των ανθρώπων. Απόδειξις της ευλαβείας των ήτο και η περί τους όρκους προσοχή. Έτρεμον την ψευδορκίαν.

Ολίγους όρκους έδιδον. Τινές δε εκ των φιλοσόφων απέφευγον παντελώς τον όρκον και συνεβούλευον και τους άλλους ν’ αποφεύγουν αυτόν ως λίαν επι­βλαβή.

ΟΠυθαγόραςέλεγε «μη ομνύναι θεούς, ασκείν γαρ αυτόν δείν αξιόπιστον παρέχειν». ΟΙσοκρά­της, εις τας περίφημους προς Δημόνικον σύμβουλάς, έχει και τούτην «Όρκον επακτόν προσδέχου δια δύο προφάσεις, η σεαυτόν αιτίας αισχράς απολύων ή φίλους εκ μεγάλων κινδύνων διασώζων ένεκα δε χρημάτων μηδένα θεόν ομόση μηδ’ αν ευορκείν μέλλης. Δόξεις γαρ τοις μεν επιορκείν, τοις δε φιλο­χρήματες έχειν». Ο φιλόσοφοςΞενοκράτης, λόγω της διακρινούσης αυτόν φιλαλήθειας, δεν υπεχρεούτο εις όρκον από τα αθηναϊκά δικαστήρια. Άλλος δε φιλόσοφος ανήρ, ο Κλεινίας, ο οποίος δι’ ιδιωτικήν του υπόθεσιν εκλήθη εις δικαστήριον και, αν ωρκίζετο, θα ηδύνατο να κερδήση την υπόθεσιν, προετίμησε να χάση την υπόθεσιν και να ζημιωθή τεράστιον χρηματικόν ποσόν, παρά να ορκισθή. Τον Κλεινίαν θαυμάζει και επαινεί οΜέγας Βασίλειος, διότι, ενώ έζησε 400 έτη προ Χριστού, εν τούτοις εφήρμοσε την εντολήν του Χριστού «Μη ομόσαι όλως». Ο περί­φημος τραγικός ποιητής Αισχύλος προτρέπει από σκηνής.«Όρκον φεύγε καν δικαίως ομνύης». ΟΕπίκτητοςσυμβουλεύει· «Όρκον παραίτησαι». ΟΑντιφάνηςλέγει, ότι οποίος ορκίζεται εμπίπτει εις δαίμονας, «Ο διδούς τον όρκον τω πονηρώ μιαίνεται». Ο σοφός νομοθέτης των ΑθηνώνΣόλωνθεω­ρεί τον όρκον περιττόν εν μέσω τίμιων ανθρώπων λέγων «Τρόπου καλοκαγαθίαν όρκου πιστοτέραν έχε». ΟΠλούταρχος, διδάσκων πόσον φοβερόν είνε να ορκίζεται τις και να παραβαίνη τους όρκους, αναφέρει το παράδειγμα του Κλεομένους, βασιλέως της Σπάρτης, ο οποίος, αθετήσας ένορκον υπόσχεσίν του προς τους Αργείους, παρεφρόνησε και ηυτοκτόνησε.

Μελετώντες τα παραδείγματα αυτά των αρχαίων προγόνων μας και βλέποντες την ευλάβειαν, την οποίαν είχον, συγκινούμεθα και διδασκόμεθα. Είθε οι σημερινοί χριστιανοί απόγονοί των ν’ απεφεύγομεν τους όρκους όπως αυτοί.

Η Παλαιά Διαθήκη περί όρκου

Εάν αφήσωμεν τους αρχαίους Έλληνας και ρίψωμεν ένα βλέμμα εις το Ιουδαϊκόν έθνος, το οποίον μόνον αυτό εξ όλων των εθνών του αρχαίου κόσμου επίστευεν εις τον αληθινόν θεόν, θα ίδωμεν, ότι η ευλάβεια προς τον Θεόν ήτο μεγίστη. Έτρεμον και ν’ αναφέρουν το όνομα του θεού. Σπανίως το ανέφερον. Κατά την νομοθεσίαν του Μωυσέως επετρέπετο ο όρκος, αλλά σπανίως ωρκίζοντο, και οι όρκοι αυτών ήσαν αληθινοί. Διότι εφοβούντο τας τρομεράς συνεπείας. Πας ο ορκιζόμενος ψευδώς ετιμωρείτο δια λιθοβολισμού. Ταύτα εις ημέρας ακμής του θρη­σκευτικού συναισθήματος, ότε κέντρον της ιδιωτικής, οικογενειακής και εθνικής ζωής του ιστορικού τούτου λαού ήτο ο Θεός. Και με την πίστιν αυτήν εις τον αληθινόν Θεόν ο λαός του Ισραήλ εθαυματούργει και προεκάλει τον παγκόσμιον θαυμασμόν.

Ότε όμως και ο λαός ούτος απώλεσε την αληθινήν πίστιν και εξώκειλεν εις την ειδωλολατρίαν και την ηθικήν διαφθοράν, τότε πλέον μεταξύ των άλλων ηθικών πληγών ενεφανίσθη και η ψευδορκία και η επιορκία. Οι Ισραηλίται ωρκίζοντο ψευδώς και παρέβαινον τας ενόρκους υποσχέσεις των. Το αμαρτωλόν και ελεεινόν συμφέρον επεκράτει. Χάριν ολί­γου κέρδους εψεύδοντο και επεκαλούντο ως μάρ­τυρα τον Θεόν. Η προς αλλήλους εμπιστοσύνη, θε­μέλιον κοινωνικής ζωής, εξέλιπεν. Η διαφθορά εις την καρδίαν, το ψευδός εις τα χείλη, η κλοπή και η πορνεία και παν είδος ακαθαρσίας εβασίλευον. Ο Θεός περιεφρονείτο, ο άνθρωπος ητιμάζετο δια των ιδίων του παθών. Τότε, εις την εποχήν της δια­φθοράς, ενεφανίσθησαν οι προφήται, οι οποίοι δια πυρίνων λόγων ήλεγχον τας παραβάσεις του Ισ­ραήλ. Ηπείλουν τον Ισραήλ με φοβεράς τιμωρίας, αι οποίαι οπωσδήποτε 8ά επήρχοντο, εάν αμετανόητοι συνέχιζον την ασέβειαν και διαφθοράν των. Ο προφήτης Ζαχαρίας είδεν όραμα φοβερόν. Είδε δρέπανον πετόμενον μήκους πήχεων είκοσι και πλάτους πήχεων δέκα. Ο προφήτης εφοβήθη και ηρώτησε«Τι έστι τουτο;». Και έλαβε την άπάντησιν παρ’ αγγέλου.«Αύτη (έστιν) η αρά η εκπορευομένη επί πρόσωπον πάσης της γης, διότι, πας ο κλέπτης εκ τούτου έως θανάτου εκδικηθήσεται, και πας ο επί­ορκος εκ τούτου εκδικηθησεται». Η τιμωρία, δηλα­δή, κατά των επικαλουμένων το όνομα του Θεού ψευδώς θα είνε ολοκληρωτική. Η οργή του Θεού, η οποία εικονίζεται με το φοβερόν πετόμενον δρέπανον, θα εισορμήση εις τον οίκον του επιόρκου και θα κρημνίση τους τοίχους και θα καύση τα ξύλα. Δεν θα μείνη τίποτε (ιδέ Ζαχ. 5,1-4 και Ησ. 48,1).


***

Όπως προαναφέραμε, ο όρκος είναι καταναγκασμός και καταστρατήγηση της προσωπικής ελευθερίας του ανθρώπου και ξένος προς την χριστιανική αγάπη. Θα θέλαμε, όμως, να επισημάνουμε και τούτο, ότι ο όρκος και μάλιστα ο υποχρεωτικός παραβιάζει την ελευθερία της χρι­στιανικής συνειδήσεως και συνθλίβει κυριολεκτικώς την όλη προσωπικότητα του ανθρώπου.

Η συνείδηση, κατά την Αγία Γραφή και τους αυθεντικούς ερμηνευτές της, τους Αγίους Πατέρες της Αγίας μας Εκκλησίας, είναι η εσωτέρα φωνή και μαρτυρία του Θεού, μέσω της οποίας ο άνθρωπος διακρίνει το αγαθό από το κακό. Ο Ιερός Χρυ­σόστομος, ερμηνεύων την Γένεση, λέγει μεταξύ άλλων περί της συνειδήσεως: «Δια τούτο γαρ ο φιλάνθρωπος Δεσπότης άνω­θεν και εκ προοιμίων διαπλάττων τον άνθρωπον, το συνειδός αυτώ ενέθετο κατήγορον αδιάλειπτον, παραλογισθήναι μη δυνάμενον, μηδέ απάτην υπομείνε ποτε».

Δεν είναι δυνατόν ο πιστός χριστιανός, ο οποίος πορεύεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, να παραβιάζη την συνείδησή του, την εσωτέρα, δηλαδή, φωνή του Θεού. Όποιος υπακούει στην συνείδησή του, απορρίπτει ενέργειες, όπως την εξαπάτηση και την αδικία. Ο Ιερός Χρυσόστομος αποφαίνεται ότι «αρκεί σου και αμελείας εις αναισθησίαν καταλήξασα».

Ο Μ. Βασίλειος αποκαλεί ψεύτες τους ανθρώπους εκείνους, οι οποίοι καταστρέφουν τα κριτήρια της ψυχής – όπως είναι η συνεί­δηση – και πράττουν τα αντίθετα μη υπακούοντες στην αλήθεια που είναι η φωνή του Θεού. Λέγει χαρακτηριστικά: «Ψευδείς ουν οι άνθρωποι, διεφθαρμένα έχοντες της ψυχής τα κριτήρια· ους ταλανίζει ο Προφήτης λέγων· ουαί οι λέγοντες το σκότος φως, και το φως σκότος· οι λέγοντες το πικρόν γλυκύ, και το γλυκύ πι­κρόν». Γι’ αυτό και ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας συνιστά: «Έστω η του βίου ημών μαρτυρία βεβαιοτέρα όρκου».

Η χριστιανική διδασκαλία περί όρκου

Οόρκος εις τον Ιουδαϊκόν λαόν, ο οποίος περιεκυκλούτο από ειδωλολατρικά έθνη, και παιδαγω­γικούς καθωδηγείτο προς την αληθινήν θεογνωσίαν και την ανωτέραν ηθικήν ζωήν, επετρέπετο κατά συγκατάβασιν. Ότε όμως ήλθε το πλήρωμα του χρόνου και «ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν» (Ιωάν. 1,14), τότε ο θείος νόμος, ο δοθείς εν Σινά εν μέσω βροντών και αστραπών, επληρώθη. Δια της διδασκαλίας, δηλαδή, του Ιησού Χριστού η ηθική συνεπληρώθη και εξυψώθη εις τας υψίστας κορυφάς. Ούτω και η περί όρκου διδασκαλία της Παλαιάς Διαθήκης εύρε την τελείωσίν της εις τους εξής λόγους του Κυρίου ημώνΙησού Χριστού. «Πά­λιν ηκούσατε οτι ερρέθη τοις αρχαίοις, ουκ επιορκήσεις, αποδώσεις δε τω Κυρίω τους όρκους σου. Εγώ δε λέγω υμίν μη ομόσαι όλως· μήτε εν τω ουρανώ, ότι θρόνος εστί του θεού· μήτε εν τη γη, ότι υποπόδιόν εστι των ποδών αυτού· μήτε εις Ιεροσόλυμα, ότι, πόλις εστί τον μεγάλου βασιλέως· μήτε εν τη κεφαλή σου ομόσης, ότι ου δύνασαι μίαν τρίχα λευκήν ή μέλαιναν ποιήσαι. Έστω δε ο λόγος υμών ναι ναι, ου ου· το δε περισσόν τούτων εκ του πονηρού εστί» (Ματθ. 5,33-37).Σαφείς, σαφέστατοι είνε οι λόγοι του Κυρίου. Ο όρκος απαγορεύεται απολύτως. Ούτως εδίδαξαν και οι απόστολοι (ιδε Ιακ. 5,12). Ούτως ηννόησαν τους ανωτέρω λόγους του Κυρίου οι μεγάλοι πατέρες και διδάσκαλοι της Εκκλησίας. Εκ της σχετικής διδα­σκαλίας αυτών αναφέρομεν εδώ την διδασκαλίαν των Τριών Ιεραρχών και οικουμενικών διδασκάλων, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου. ΟΜ. Βασίλειοςεις τον ΚΘ’ κανόνα αυτού λέγει «Καθάπαξ μεν όρκος απηγόρευται· πολλώ δε που εικός τον επί κακώ γινόμενον κατακεκρίσθαι». Εις δε την ΙΔ’ ομιλίαν του εις τους Ψαλμούς παρατηρεί, ότι υπάρχουν εν τη Γραφή λόγοι τινές, οι οποίοι φαίνονται ως όρκοι, αλλά δεν είνε όρκοι, όπως όταν ο Ιωσήφ, δια να βε­βαίωση τον Αιγύπτιον, λέγη «Νη την υγίειαν φα­ραώ», Μα την υγείαν του φαραώ (Γεν. 42,15), και οαπόστολος Παύλος, δια να βεβαιώση την αγάπην την οποίαν είχε προς τους Κορινθίους, λέγη «Νη την υμετέραν καύχησιν ην έχω εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών» (Α’ Κορ. 15,31).ΟάγιοςΓρηγόριος ο Θεολόγοςερωτά· «Όρκου τι χείρον;». Και α­παντά ο ίδιος· «Ουδέν». Τέλος οιερός Χρυσόστομος περισσότερον όλων των άλλων πατέρων καυτη­ριάζει την τάσιν των χριστιανών να ορκίζωνται και δια τα ευτελέστερα των πραγμάτων και να θέτουν την χείρα των επί του ιερού Ευαγγελίου. Απευ­θυνόμενος ο ιερός πατήρ προς εκείνον, ο οποίος προτείνει το ιερόν Ευαγγέλιον δι’ όρκον, λέγει.«Συ, ει μηδέν έτερον, αυτό γουν το βιβλίον αιδέσθητι, ο προτείνεις εις όρκον, και το Ευαγγέλιον, ο μετά χείρας φέρων κελεύεις ομνύναι, ανάπτυξον, και ακούσας τι περί όρκου ο Χριστός εκεί διαλέγεται, φρίζον και απόστηθι. Συ δε τον νόμον τον κωλύοντα ομνύναι, τούτον όρκον ποιείς; Ω της ύβρεως, ω της παρανοίας!».

Ευσεβείς αυτοκράτορες τουΒυζαντίουδια νόμων απηγόρευον εις τους υπηκόους των να ορκίζωνται επί του ιερού Ευαγγελίου. «Ταύτη τη θεία νομοθε­σία (περί απαγορεύσεως του όρκου)», λέγει Νεαρά διάταξις, εκδοθείσα επί της αυτοκρατείρας Ειρήνης, «τον αυχένα του κράτους ημών υποκύπτομεν και την παρά ταύτην κρατήσασαν παράνομον συνή­θειαν αποπεμπόμεθα». Εκ δε των χρόνων της τουρ­κοκρατίας, ότε και πάλιν η τάσις προς όρκους με­ταξύ των χριστιανών ήρχισε να επικρατή, αναφέρομεν τον άγιον Κοσμάν τον Αιτωλόν, ο οποίος εις διδαχήν του λέγει σχετικώς· «Έτσι μας θέλει, αδελφοί μου, ο Θεός και όχι να βλασφημούμεν, όχι να προδίδω μεν ο ένας τον άλλον, όχι να κάμνωμεν όρκους και να λέγωμεν ψεύματα, όχι να κλέπτη ο ένας τον άλλον, να παίρνη το πράγμα του άλλου, όχι να ομνύωμεν το όνομα του Θεού δια το παραμικρόν. Θέλεις, αδελφέ μου, να είπης, μα τον Θεόν; Δεν λέγεις, μα την αλήθειαν; Εκεί οπού θα κάμης όρκον του αδελφού σου, πες του επ’ αλήθειας, και αν δεν σου πιστεύση, τράβα τον δρόμο σου. Να απέχωμεν, αδελφέ μου, να μη ορκιζώμεθα εις το όνομα του Θεού, ή να κάμνωμεν όρκους και να ονομάζωμεν τους αγίους μας· ή όπου ομνύουν κάποιοι άγνωστοι (=ασύνετοι) το όνομα της Αγίας Τριάδος. Αλλοίμονον εις εκείνους· φωτιά πύρινη τους καίει και τους φλογίζει» (ιδέ ημέτερον βιβλίον Κοσμάς ο Αιτωλός, έκδοσις ΙΣΤ’, Αθήναι 1993, σελ. 220).

Τέλος μνημονεύομεν περισπουδάστου εγκυκλίου του οικουμενικού πατριάρχου Ανθίμου Δ’ (1843-1852) περί όρκου. Η εγκύκλιος αύτη εξεδόθη εξ αφορμής κληρικού της Ελλαδικής Εκκλησίας, ο οποίος ηρνήθη να ορκισθή επί του Ευαγγελίου. Επιδοκιμάζει αύτη την πράξιν του εν λόγω κληρικού ως σύμφωνον προς το άγιον Ευαγγέλιον και την ιεράν Παράδοσιν (ίδε Ράλλη και Ποτλή, Σύνταγμα θείων και ιερών Κα­νόνων, τόμ. ε’, Αθήναι 1985, σελ. 617-627).


***

Ο94 κανόνας της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου ορί­ζει για όσους χρησιμοποιήσουν τον όρκο, προκειμένου να γίνουν πιστευτοί:«Τους ομνύοντας όρκους ελληνικούς, ο κανών επιτιμίοις καθυποβάλλει· και ημείς τούτοις αφορισμόν ορίζομεν». Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος με τον ως άνω κανόνα της ρητώς απαγορεύει τον όρκο και όπως δια­πιστώσαμε επιβάλλει την ποινή του αφορισμού σε εκείνον, ο οποίος απλώς θα χρησιμοποιήση τον όρκο, χωρίς να υποπέση στην επιορκία.

Η ποινή του αφορισμού αιτιολογείται, διότι η ορκοδοσία κατά τον τύπο των ειδωλολατρικών εθίμων δεν προσάδει στην χριστιανική διδασκαλία. Ο Όσιος Νικόδημος λέγει:«Οι των Ελλήνων συνήθειες πρέπει να μισούνται από τους χριστια­νούς, δια τούτο ο παρών κανών αφορίζει εκείνους τους χριστια­νούς όπου κατά την συνήθειαν των Ελλήνων ομνύουν…».

ΟΖωναράς μας λέγει ότι τα έθιμα των εθνικών δεν πρέπει να ακολουθούνται από τους πιστούς χριστιανούς. Γράφει χαρακτηρι­στικά:

«Τα των Ελλήνων έθη, και τα των εθνικών, αποτρόπαια τοις πιστοίς· διό ουδέ όρκους ελληνικούς ομνύειν επιτετράμεθα».Υπομνηματίζοντας τον ως άνω κανόνα ο Χριστόφορος Προδρομίτης τονίζει τα εξής:«Ου μόνον οι τοιούτους όρκους ομνύοντες αφορίζονται, αλλά και οι άλλον τινά ορθόδοξον όρκον ομνύσαντες, πλήν του ναι και ου».

ΗΠενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος με τον 2 κανόνα της επεκύρωσε τους κανόνες των προηγουμένων Οικουμενικών και το­πικών Συνόδων, αλλά και ορισμένων Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας, μεταξύ των οποίων και τους κανόνες 10, 17, 29, 64, 81 και 82 του Μ. Βασιλείου, που αφορούν στο προς διαπραγμάτευ­ση θέμα μας.

Σχετικώς με το περιεχόμενο του 94 κανόνος της Πενθέκτης ο 81 κανόνας του Μ. Βασιλείου διαλαμβάνει τα εξής: 

«Επειδή πολλοί εν τη των βαρβάρων καταδρομή παρέβησαν την εις Θεόν πίστιν, όρκους εθνικούς τελέσαντες… εν τρισίν έτεσιν άδεκτοι έστωσαν, και εν δυσίν ακροάσθωσαν, και εν τρισίν υποπεσόντες, ούτω δεκτοί γενέσθωσαν εις την κοινωνίαν. Οι δε άνευ ανάγκης μεγάλης προδόντες την εις Θεόν πίστιν, και αψάμενοι της τραπέζης των δαιμόνιων, και ομόσαντες όρκους ελληνικούς, εκβαλλέσθωσαν μεν εν τρισίν έτεσι, και εν δυσίν ακροάσθωσαν, εν υποπτώσει δε ευξάμενοι εν τρισίν έτεσι, και εν άλλοις τρισί συστάντες τοίς πιστοίς εις την δέησιν, ούτω δεκτοί έστωσαν τη τού αγαθού κοινωνία».

Στον κανόνα αυτόν ο Μ. Βασίλειος αναφέρεται μεταξύ άλλων και σε εκείνους, οι οποίοι, αιχμαλωτισθέντες υπό βαρβάρων, είτε εξαιτίας τού φόβου «άνευ ανάγκης» είτε υπό την απειλή βασανι­στηρίων ετέλεσαν «όρκους εθνικούς». Στην μεν πρώτη περί­πτωση ο κανόνας ορίζει το επιτίμιο των ένδεκα ετών ακοινωνησίας, στην δε δεύτερη επιβάλλει το επιεικέστερο επιτίμιο των οκτώ ετών αποχής εκ των Τιμίων Δώρων.



Πολυορκία – ψευδορκία – επιορκία

Δυστυχώς σήμερον εκ της κορυφής του ευαγγελικού νόμου, του απαγορεύοντος τον όρκον, ο ορθό­δοξος χριστιανικός λαός μας κατέπεσε χαμηλά. Δεν εστάθημεν ούτε εις την ενάτην εντολήν του δεκαλό­γου, η οποία συνιστά την ενώπιον του Θεού αληθινήν μαρτυρίαν. Δεν εστάθημεν ούτε εις τα επίπεδα των αρχαίων προγόνων μας, οι οποίοι διεκρίνοντο δια το δέος απέναντι της θεότητος. Επέσαμεν χα­μηλά, πολύ χαμηλά. Εκατρακυλίσαμεν εις βάραθρα και χάη. Ο όρκος, που εδίδετο άλλοτε εις σπανιωτάτας περιπτώσεις και μετά δέους, έγινε σήμερον συνηθέστατος. Όρκοι πολλοί. Η πολυορκία και η εκ της πολυορκίας αναποφεύκτως προερχομένη ψευ­δορκία και επιορκία αποτελούν μεγάλας πληγάς της συγχρόνου Ελληνικής κοινωνίας. Ο ευλαβής χρι­στιανός, ο οποίος απηύθυνε προς ημάς το ερώτημα «Τι περί όρκου φρονεί η Εκκλησία;», μας ανέφερεν ότι, παρακολουθήσας δίκας μιας μόνον ημέρας εις δικαστήριον της πατρίδος μας, ηρίθμησε τους όρκους οι οποίοι εδόθησαν και εύρεν αυτούς 500! Εις ένα και μόνον δικαστήριον τόσοι όρκοι! Εάν δε υπήρχε τρόπος να μετρηθούν οι όρκοι, οι οποίοι δίδονται κα­θημερινώς εις τα αστυνομικά καταστήματα, εις τα γραφεία των δημοσίων υπηρεσιών και εις παντός είδους δικαστήρια, από του ειρηνοδικείου μέχρι του Αρείου Πάγου, θα ευρισκόμεθα προ φοβερού κύμα­τος πολυορκίας. Επί τη βάσει ωρισμένων στοιχείων, προχείρως ληφθέντων, υπολογίζεται, ότι οι όρκοι, οι οποίοι δίδονται καθημερινώς εις την Ελλάδα, δεν είνε ολιγώτεροι των 10.000. Δηλαδή, καθ’ όλην την διάρκειαν του έτους 3.650.000 όρκοι! Φρίκη μας καταλαμ­βάνει…

Τι ποιητέον; Μέγα το πρόβλημα. Καθ’ ημάς, έχον­τας εις τούτο συμφωνούντας και έξοχους εκπροσώπους του νομικού κόσμου, ο όρκος πρέπει να καταργηθή. Όχι μόνον διότι απαγορεύεται από τον τέλει­ον Ευαγγελικόν νόμον και δημιουργεί κρίσιν συνειδήσεως εις τους εκ των μαρτύρων ευσυνείδητους χρι­στιανούς, αλλά και διότι κρίνεται πλέον περιττός. Ναι, περιττός! Διότι ζώμεν εις μίαν εποχήν, ότε το απέναντι της Θεότητος δέος, που διέκρινε τας προηγουμένας γενεάς, έχει ατονήσει ή και εκλείψει, και οι πολλοί «δεν το ’χουν τίποτε» να θέσουν την χείρα των επί του ιερού Ευαγγελίου και να ορκισθούν ψευδώς. Τούτο τονίζει και ο αοίδιμος μητροπολίτης Κίτρους Κωνσταντίνος Κοϊδάκης, λέγων «Ο όρκος καταντά εις απλούς τύπος, και ουδέποτε δύναται να έχη τον από του Θεού και της οργής αυτού φό­βον, συντελών ολοταχώς εις την ψευδορκίαν και επιορκίαν διότι ο μη εις Θεόν πιστεύων ορκίζεται εις Θεόν κατ’ αυτόν μη υπάρχοντα, και στερούμε­νος φόβου Θεού ευκόλως ψευδορκεί και επιορκεί, μη συμμορφούμενος προς τον άθεον όρκον αυτού» (ίδε μητροπολίτου Κίτρους Κωνσταντίνου Κοϊδάκη, Κώδιξ Ορθοδόξου Χριστιανικής Πίστεως, Αθήναι 1933, σελ. 652-653).

Ο όρκος επιβάλλεται να καταργηθή, και αντ’ αυτού να ευρεθή άλλος τρόπος βεβαιώσεως της αληθείας, δυνάμενος να εμβάλλη εις φόβον και ανησυχίαν εν περιπτώσει ψευδούς βεβαιώσεως τους ενόχους, οι οποίοι σήμερον μόνον τας επί γης τιμω­ρίας υπολογίζουν. Οι νομομαθείς της πατρίδος ας με­λετήσουν επισταμένως το θέμα τούτο και ας υποδείξουν τον καταλληλότερον τρόπον προς κατάργησιν και αντικατάστασιν του όρκου.

Η εγκύκλιος του πατριάρχου Ανθίμου

Άλλ έως ότου καταργηθή ο όρκος τι πρέπει να κάνη ένας χριστιανός, ο οποίος καλείται να δώση ενόρκως την μαρτυρίαν του; Εις το ερώτημα αυτό, που βασανίζει τας ευλαβείς ψυχάς και τους πνευμα­τικούς πατέρας και διδασκάλους, δίδει απάντησιν προς τους απανταχού ορθοδόξους η εγκύκλιος του οικουμενικού πατριάρχου Ανθίμου, την οποίαν ανωτέρω εμνημονεύσαμεν. Εις το τέλος της εγκυκλίου ο πατριάρχης Άνθιμος συμβουλεύει ιερείς, μάρτυρας, δικαστάς και διδασκάλους, και λέγει τα εξής:

«Η Αγία του Χριστού Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, κηδομένη της κοινής σωτηρίας των πνευματικών αυτής τέκνων, τους τε λαϊκούς χρι­στιανούς, ως προείρηται, νουθετεί φυλάττεσθαι παντοίως και αποφεύγειν τας ορκωμοσίας. Εάν δε ποτέ τις ανάγκη, κατά την πολιτικήν νομοθεσίαν, τον όρκον αυτοίς επιφέρη, ευορκείν γουν αυτούς ακριβώς, και ανωτέρους εαυτούς από πάσης επιορ­κίας διατηρείν συμβουλεύει. Τους τε φιλάνθρωπους και φιλοθέους πολιτικούς δικαστάς προτρέπεται και παραινεί δια τον Κύριον, μη ταχείς μηδέ συχνούς μηδ’ επί σμικροίς επάγειν τοις δικαζομένοις τους όρκους, ίνα μη το φοβερόν του όρκου χρήμα εις συνήθειαν εμπεσόν καταφρονηθή, και καταπλημμυρίση την πολιτείαν επιορκία, εξ ης μοχθηρία παντοία, και αδικία, και ψεύδος πηγάζει, και ανο­μία το των νόμων σθένος εξαμαυρούσα, και το πανώλεθρον δρέπανον της θείας οργής, όπερ ο προ­φήτης εώρακε Ζαχαρίας, κατά των επιορκούντων επαγομένη. Ιδίως δε τοις του βήματος παραγγέλλει και διατάσσει, αρχιερεύσι τε, και ιερεύσι, και διακόνοις, και τοις μοναχοίς, αγνούς πάντη εαυ­τούς διατηρείν και καθαρούς από παντός όρκου, ιδί­ου τε και του πολιτικώς εν τοις δικαστηρίοις επί των θείων Ευαγγελίων επαγομένον πιστοποιείν δε τους διαδίκους και δικαστάς περί του προκειμένου πράγματος, διαβεβαιούντας επί της ιερατικής ή μο­ναχικής αυτών συνειδήσεως, εφ η και πας όρκος εστήρικται, και πρόσεχειν εαυτοίς και παντί τω ποιμνίω, μήποτε ψυχωλέθρου σκανδάλου παραίτιοι γένωνται δημοσίως περιπεσόντες εις την απηγορευμένην ορκωμοσίαν. Ει δε τις των ιερωμένων ή μοναστών, εναντία της ευαγγελικής και εκκλησιαστικής διατάξεως ποιών, και όρκον εν τοις δικαστηρίοις επάγων ή αναδεχόμενος φωραθή, υπόδικος έσται βαρυτάτοις επιτιμίοις, ως εναντίον τω θείω Ευαγγελίω ώ καταπεπίστευται πανδήμως αντιφερόμενος, και τας ιεράς και κανονικάς παραδόσεις καταπατών, και το μέγα της ιερωσύνης αξίωμα ενώπιον πάντων των πιστών, ως ουκ αξιόπιστον φέρον την συνείδησιν, καθυβρίζων, και θύραν εις επιορκίαν και κατ’ αυτό το θείον τάγμα δημοσίως διανοίγων, εφ’ η τους εμπεπτωκότας ο Αποστολικός κανών παντελώς απογυμνούσθαι της ιερωσύνης, και καθαιρείσθαι θεσπίζει. Επί τούτους και το παρόν εξεδόθη Εκκλησιαστικόν εγκύκλιον απο­φαντικόν και παραινετικόν γράμμα, προς κοινήν του Ορθοδόξου πληρώματος ωφέλειαν και πνευμα­τικήν οδηγίαν».

ΠΗΓΗ:

περιοδ. Χριστιανική Σπίθα

α.φ. 338,  1970

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΚΟΥΣ – ΤΟΥ ΑΡΧΙΜ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

 sunset-at-neist-point-duirinish-peninsula-isle-of-skye-scotland-d-p-photography-http__bit-ly_17sutjs-isleofskye-scotland-sunset1

O Χριστός απαγορεύει τους όρκους

του

†Αρχιμ. Χαραλάμπους Δ. Βασιλόπουλου

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

Ο Θεάνθρωπος, όταν ήλθε αυτοπροσώπως στη Γη προ 2.000 ετών, έδωσε νέον Νόμον περί όρκου.

Με αυτόν τον Νόμον απαγορεύει τελείως τον όρκον. Το λέγει καθαρά «Εγώ δε λέγω υμίν μη ομόσαι όλως. Έστω δε ο λόγος υμών ναι ναι, ου ου» (Ματθ. 5, 34).

Και όχι απλώς το απαγορεύει, αλλά τον κηρύσσει και ως ασυμβίβαστον εις τέλειον Νόμον Του. Ο οποίος πλάθει τελείους ηθικούς χαρακτήρες. Άλλωστε ιδιαίτερο γνώρισμα των οπαδών Του είναι η φιλαλήθεια και η ειλικρίνεια.

Απαγορεύει, λοιπόν, τελείως ο Κύριος τον όρκον.

Αλλά ο όρκος χρειάστηκε σαν εγγύησις και ασφάλεια κατά του ψεύδους. Γι’ αυτό και ο Κύριος λέγει, ότι εκ του πατρός του ψεύδους, εκ του πονηρού, προήλθεν η ανάγκη του όρκου. Όπου όμως επικρατεί αλήθεια – και πρέπει να επικρατή στις χριστιανικές κοινωνίες – ο όρκος είναι περιττός.

Είναι αμαρτία και ασέβεια, το να χρησιμοποιή κανείς το όνομα του Θεού ή άλλων ιερών προσώπων και πραγμάτων και να τα κατεβάζη στην τάξι των κοινών και βιοτικών πραγμάτων. Και τούτο, για να εξασφαλίση πολλές φορές ευτελή συμφέροντα ή για να ικανοποιήση την φιλαυτία του.

Ο Κύριος ήλθε στον κόσμο «ίνα λύση τα έργα του διαβόλου». Δηλ. ήλθε για να καταστρέψη τα μεταξύ των ανθρώπων έργα του διαβόλου, που είναι η αμαρτία και τ’ αποτελέσματά της. (Α’ Ιωάν. 3, 8).

Γι’ αυτό θέλει να απομακρύνη τελείως από την επί γης Βασιλείαν Του, τόσον το ψέμα, όσον και τον όρκο. Γι’ αυτό απαγορεύει απόλυτα στους οπαδούς Του να χρησιμοποιούν οποιονδήποτε όρκον.

Απαγορεύει την μικρορκίαν

Ο Κύριος, είπαμε, απαγορεύει κάθε όρκον, επομένως και την μικρορκίαν. «Εγώ δε λέγω υμίν, είπε, μη ομόσαι όλως, μήτε εν τω ουρανώ, ότι θρόνος εστί του Θεού. μήτε εν τη γη, ότι υποπόδιον έστι των ποδών αυτού. μήτε εις Ιεροσόλυμα, ότι πόλις εστί του μεγάλου βασιλέως. μήτε εν τη κεφαλή σου ομόσης, ότι ου δύνασαι μίαν τρίχα λευκήν ή μέλαιναν ποιήσαι», (Ματθ. 5, 34-36).

Με άλλα λόγια: εγώ, λέγει ο νομοθέτης Κύριος καταργώ τον παλαιόν Νόμον μου και σας δίδω τον Νέον. Σας λέγω, ότι εις το εξής απαγορεύεται κάθε είδους όρκος. Απαγορεύεται, όχι μόνον ο όρκος, που αναφέρεται αμέσως στον ίδιο το Θεό, αλλά και εμμέσως σε κάθε πρόσωπο ή πράγμα, που σχετίζεται με τον Θεόν. Απαγορεύεται δηλαδή και η μικρορκία. Δεν επιτρέπεται να ορκιστής «Μήτε εν τω ουρανώ… μήτε εν τη γη…μήτε εις τα Ιεροσόλυμα…» Και τούτο, διότι, όπως λέγει δια του Ησαΐου, είναι«Ο ουρανός μοι θρόνος η δε γη υποπόδιον των ποδών μου».

Ο Θεός παριστάνεται, ότι μένει στον ουρανό, και ιδιαίτερα ευαρεστείται από τον αγγελικό κόσμο! Εκτείνει όμως την εξουσίαν Του, την πρόνοια, την χάριν και στη γη, που παριστάνεται, σαν υποπόδιο των ποδών Του.

Επικρατούσε τότε μεταξύ των Ιουδαίων η ψεύτικη ιδέα – επικρατεί δυστυχώς και σε πολλούς σήμερα – ότι δεν ορκίζονται πραγματικά, όταν δεν αναφέρουν το όνομα του Θεού, αλλά κάποιου άλλου κτίσματος.

Τα δε Ιεροσόλυμα, ως γνωστόν, εθεωρούντο τότε «πόλις του Μεγάλου Βασιλέως» του Θεού, διότι αυτήν εξέλεξε πρωτεύουσαν του λαού Του, για να εκπληρώση το θαυμαστό σχέδιο της σωτηρίας των ανθρώπων. Σ’ αυτή επίσης υπήρχε και ο Ναός, όπου λατρευόταν ο Αληθινός Θεός.

Νομίζουν, λοιπόν, ότι δεν υποχρεούνται να τηρήσουν πιστά έναν τέτοιο όρκο σε κτίσματα και ότι δεν αμαρτάνουν για την παράβασι αυτή. Αυτή την πλάνη την αποδοκιμάζει ο Σωτήρ, διότι ο ουρανός, η γη και τ’ άλλα δημιουργήματα δεν είναι αυθύπαρκα και ανεξάρτητα από το Θεό. Αλλά είναι κτίσματα του Θεού. Και όταν ορκίζεται κανείς σ’ αυτά εμμέσως καλεί μάρτυρα και τιμωρόν τον Θεόν. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να υπάρξη όρκος που αντικαθιστά την επίκλησι του Θεού με άλλο αντικείμενο από τον Θεόν. Δεν υπάρχει όρκος, που δίδει την εντύπωσι όρκου, χωρίς να είναι όρκος. Να ξεγελά δηλ. τον άλλον με την εξωτερική μορφή του όρκου και να δίδη στον ορκιζόμενο την άδεια να τον παραβαίνη άφοβα. Επομένως απαγορεύεται κάθε τέτοιος όρκος.

Ασεβεί, λοιπόν, στο Θεό ο Χριστιανός, που βάζει, σαν ενέχυρο στα λόγια του, τον εαυτό του ή τα πολυτιμότερα δώρα, που του έδωσεν ο Θεός.

Βάζει, ακόμη ενέχυρο, και αυτή τη σωτηρία της ψυχής του, λέγοντας: «να με κόψη ο Θεός» ή «να μη δω Θεού πρόσωπο». Αλλά, ανόητε άνθρωπε, γι’ αυτή την ψυχή ο Άπειρος Θεός εθυσίασε το παιδί του. Πώς, λοιπόν, εσύ την βάζεις με τον όρκο ενέχυρο για μικροπράγματα;

«Μήτε εν τη κεφαλή σου», λέγει, να ορκισθής. Τέτοιος είναι ο σημερινός όρκος «στη ζωή μου ή στα μάτια μου» κ.λ.π. Ωρκίζονταν τότε στην κεφαλή, διότι η κεφαλή, σαν το κυριώτερο μέρος του ανθρωπίνου σώματος, ελαμβάνετο αντί της όλης ανθρωπίνης ζωής.

Αλλά η κεφαλή, καίτοι εμείς οι άνθρωποι νομίζομεν, ότι είναι το πιο δικό μας κτήμα εν τούτοις δεν είναι δικό μας, αλλά είναι του Θεού κτήμα και δημιούργημα. Μόνον, αν μπορούσαμε εμείς να δημιουργήσουμε το κεφάλι μας και τη ζωή μας, που εξαρτάται απ’ αυτό, τότε θα είχαμε πλήρη δικαιώματα επ’ αυτού. Αλλά τέτοια δικαιώματα έχει μόνον ο Θεός, ο Δημιουργός του, διότι Αυτός το δημιούργησε και το διεμόρφωσε. Το έκανε έδρα των σπουδαιοτέρων αισθήσεων και το επροίκισε με έξοχες δυνάμεις.

Ανέδειξε ακόμη το κεφάλι και όλο το σώμα μας μέλος Χριστού και Ναόν του Αγίου Πνεύματος. «Ουκ οίδατε ότι το σώμα υμών ναός του Αγ. Πνεύματος έστι;» (Α’ Κορινθ, 16, 15-19).

Άρα του Θεού είναι ιδιοκτησία και το κεφάλι μας και τα μάτια μας και η ζωή μας, στα οποία με τόση ελαφρότητα μερικοί ορκίζονται.

Εάν τώρα, για τη δική μας τη ζωή δεν έχουμε κανένα δικαίωμα, πολύ περισσότερο δεν έχουμε για τη ζωή των άλλων, οσονδήποτε οικείοι μας, κι αν είναι. Διότι ορκίζονται πολλοί «στη ζωή των γονέων τους», «να νεκροφιλήσουν την μάνα τους», «να μη χαρούν τα παιδιά τους» και απορεί κανένας, πώς αυτοί οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν, ότι δεν έχουν καμμιά εξουσία επάνω στη ζωή αυτών των προσώπων. Αλλά κάθε τέτοιος όρκος είναι όρκος εις Αυτόν τον Θεόν, που εξουσιάζει ζώντας και νεκρούς.

Τέτοιος είναι ο όρκος «Μα, την αλήθεια», διότι αλήθεια είναι Αυτός ο Θεός… «Εγώ ειμί η Αλήθεια», είπεν ο Κύριος. Η δε φράσις «σ’ ορκίζομαι» είναι κι αυτή πλήρης όρκος, διότι υπονοείται ο Θεός. Σου ορκίζομαι δηλαδή εις τον Θεόν. Η δε χρησιμοποίησις όρκων και μάλιστα πολλών οδηγεί αφεύκτως στην επιορκία. «Ωμολογημένον εστί και δήλον, ότι τον πολύορκον ανάγκη και επίορκον είναι». Λέγει ένας Άγιος Πατήρ της Εκκλησίας.

Απαισιώτερος ακόμη είναι ο όρκος στην ψυχή αγαπητών προσώπων, που πέθαναν, όπως «στην ψυχή της μάνας μου». Διότι η ψυχή των αποθανόντων βρίσκεται πια στην απόλυτη εξουσία του Θεού. Βλέπετε, λοιπόν, πως η κακή συνήθεια των όρκων προχωρεί και πέραν του τάφου και ζητεί τις ψυχές να τις αναμίξη κι’ αυτές στους όρκους;

Πάντως ο πολύορκος θα αναγκασθή να επιορκήση , λέγει ο Ι. Χρυσόστομος, και φέρνει ένα παράδειγμα:

Τρώγει η οικογένεια στο τραπέζι και η υπηρέτρια έκανε κάποια ζημιά. Η σύζυγος ορκίζεται, ότι θα την δείρη. Αλλά και ο σύζυγος ορκίζεται, ότι δεν θα επιτρέψη να την δείρη. Τι, λοιπόν, θα γίνη; Ένας από τους δύο θα επιορκήση, ή μάλλον και οι δύο. Διότι η σύζυγος, που ωρκίστηκε να δείρη την υπηρέτρια και έπειτα εμποδίσθηκε, παρέβη τον όρκον της και επιώρκησε. Αλλά και ο σύζυγος, που εμπόδισε την γυναίκα του να εκπληρώση τον όρκο της, είναι ένοχος επιορκίας… «Ου γαρ οι επιορκούντες μόνον, αλλά και οι έταιροι, την ανάγκην ταύτην εφιστώντες, υπεύθυνοι των αυτών εγκλημάτων εισί», λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος.

Πόσα όμως τέτοια παραδείγματα επιορκίας δεν βλέπομε κατά χιλιάδας στην κοινωνία!

Απόδειξις, ότι δεν έχουμε καμμιά εξουσία στη ζωή μας και πολύ περισσότερο στη ζωή των άλλων είναι αυτό που λέγει ο Κύριος… «ότι ου δύνασαι μίαν τρίχαν λευκήν ή μέλαιναν ποιήσαι».

Το, ότι δεν μπορείς να κάμης μια τρίχα άσπρη ή μαύρη πραγματικά και όχι ψεύτικα με τις βαφές, αποδεικνύει, ότι δεν έχεις εξουσίαν επί του εαυτού σου. Επομένως μη νομίσης, άνθρωπε, λέγει ο Κύριος, ότι όταν ορκίζεσαι στον ουρανό, στη γη, στην κεφαλή σου, στα μάτια σου, στη ζωή σου κ.λ.π. δεν αναμειγνύεις τον Θεόν στους όρκους σου και γι’ αυτό είσαι δήθεν ελεύθερος να μη λες την αλήθεια ή να καταπατής τους όρκους σου. Όλα αυτά, είναι του Θεού κτίσματα και μόνον έτσι δίδουν ισχύν εις τον όρκον. Και γι’ αυτό, όποιος ορκίζεται σ’ αυτά, ορκίζεται στο Θεό και καταντά ψεύδορκος και επίορκος.

Απαγορεύει, λοιπόν, ο Κύριος και την μικρορκίαν.

Ο τέλειος νόμος περί όρκου.

Ο Κύριος δεν σταμάτησε μόνο στην απαγόρευση του όρκου, αλλά ώρισε και την θετική του όψι. Έδωκε τον τέλειο Νόμο περί όρκου, λέγοντας:

«Έστω δε ο λόγος υμών ναι ναι, ου ου. Το δε περισσόν τούτων εκ του πονηρού εστίν» (Ματθ. 5, 37). Οι απαντήσεις σας δηλ. πρέπει να είναι απλές, αληθείς, ειλικρινείς.

Κάθε άνθρωπος, που ρωτιέται για ένα ζήτημα, πρέπει ή να το βεβαιώση ή να το αρνηθή. Για να λείψη, λοιπόν, η ανάγκη του όρκου και πολύ περισσότερο η ψευδορκία, κάθε οπαδός μου, λέγει ο Χριστός, όταν ρωτιέται για ένα ζήτημα, πρέπει να απαντά είτε βεβαιωτικά, λέγοντας το ναι, είτε αρνητικά λέγοντας το όχι (ου).

Το ναι όμως πρέπει να είναι πραγματικό ναι και το όχι να είναι πραγματικό όχι.

Όταν όμως βεβαιώνης την αλήθεια, λέγοντας το ναι και δεν σε πιστεύουν και σε ξαναρωτάνε, τότε δεν θα ορκιστής, αλλά θα επαναλάβης και συ την ειλικρινή βεβαίωσί σου με ένα εντονώτερο ναι και διπλό μάλιστα ναι ναι. Όταν αντιθέτως η αλήθεια επιβάλλει να αρνηθής, είναι αρκετό να πης όχι και αν αμφιβάλλουν, θα πης όχι διπλό και ζωηρό: όχι, όχι.

Και τότε, αν είσαι αξιόπιστος, θα γίνης εξ ολοκλήρου πιστευτός. Διότι στο ναι ή στο όχι των ειλικρινών και αξιοπίστων υπάρχει περισσότερη εμπιστοσύνη, παρά στον όρκο των ανθρώπων, που δεν φημίζονται για την ειλικρίνειά τους. Σε λίγο, μάλιστα θα γίνης γνωστός, ότι είσαι ειλικρινής. Διότι ο κύκλος των ανθρώπων, που περιμένουν ν’ ακούσουν από μας την αλήθεια αποτελείται από γνωρίμους μας. Αυτοί όμως γρήγορα θα καταλάβουν από την πείρα την ειλικρίνειά μας. Για τους παραπέρα εξ άλλου και μη γνωρίμους κύκλους είναι προτιμότερο να βαστάξωμε για ένα διάστημα την υποψία τους, ότι δεν είμεθα αξιόπιστοι, να υποστούμεν ακόμη και ζημιά, παρά να τους συνηθίσουμε να μας πιστεύουν μόνο με όρκους.

Άλλωστε η ευκολία, με την οποία ορκίζονται πολλοί, δίδει την εντύπωσι, ότι δεν είναι αξιόπιστοι και ότι λένε την αλήθεια μόνο, όταν ορκίζωνται, ενώ στις άλλες όλες περιπτώσεις ψεύδονται.

Το λένε άλλωστε και οι ίδιοι: «Για να είμαι ειλικρινής» λέγουν, δηλ. σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, όταν μιλάω, δεν είμαι ειλικρινής και μόνον τώρα είμαι!

Εξ άλλου από τους συχνούς όρκους, ως την ψευδορκία, ολίγη απόστασις είναι. Αλλά και αυτή την απόστασι την εκμηδενίζει η συνήθεια, η συναρπαγή, ο φόβος μη φανερωθή και χάση την υπόληψί του, αφού απ’ την αρχή υπεστήριξε κάποιο ψέμα. Γι’ αυτό το λόγο ο Κύριος πρόσθεσε: «Το δε περρισσόν τούτων εκ του πονηρού εστί»(Ματθ. 5, 37).

Τα παραπάνω δηλ. από το ναι ή το όχι, από την βεβαίωσι ή την άρνησι, είναι από τον πονηρό διάβολο.

Ποιο όμως είναι το περισσόν, το επί πλέον; Είναι όχι μόνον η επιορκία, αλλά και η απλή καταφυγή στον όρκο, απαντά ο Ιερός Χρυσόστομος.

Η καταφυγή, λοιπόν, στον όρκο είναι παρακίνησις του διαβόλου, όπως είπε ο Κύριος (Ιωάν. 8, 44). Το ψεύδος, άλλωστε, είναι η αιτία που γεννήθηκεν ο όρκος.

Ο τέλειος, λοιπόν, Νόμος του Κυρίου απαγορεύει τελείως τον όρκο.

Ο όρκος εις τους μετέπειτα χρόνους

Ό όρκος απαγορεύεται τελείως. Έτσι το κατάλαβαν οι Απόστολοι και πρώτοι χριστιανοί. Ο Θεόπνευστος Ιάκωβος λέγει:

«Προ πάντων αδελφοί μου, μη ομνύετε, μήτε τον ουρανόν, μήτε την γην, μήτε τινά άλλον όρκον. ήτω δε ο λόγος υμών το ναι, ναι και το ου, ου» (Ιακ. 5, 12).

Σαφείς σαφέστατοι είναι οι λόγοι του Κυρίου και των Αποστόλων.

Έτσι επίσης τους εννόησαν οι Πατέρες και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας. Εκ της σχετικής διδασκαλίας των αναφέρομεν εδώ την διδασκαλίαν των τριών μεγάλων Ιεραρχών Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

Ο Μέγας Βασίλειος εις τον ΚΑ’ Κανόνα του λέγει: «Καθ’ άπαξ μεν όρκος απαγορεύεται. Πολλώ δε που εικός τον επί κακώ γενόμενον κατακεκρίσθαι». Με άλλα λόγια, μια για πάντα ο όρκος έχει απαγορευθή, πολύ δε περισσότερο έχει καταδικασθή ο όρκος, που γίνεται για κακό.

Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ερωτά:

«Όρκου τι χείρον;» Και απαντά ο ίδιος «Ουδέν».

Τι δηλ. υπάρχει χειρότερον του όρκου; Κανένα!

Ο Ιερός Χρυσόστομος τέλος καυτηριάζει την τάσιν των Χριστιανών να ορκίζωνται και να θέτουν το χέρι τους επάνω στο άγιο Ευαγγέλιο.

Απευθυνόμενος δε, προς εκείνον, που προτείνει το Ιερόν Ευαγγέλιον για όρκο λέγει: «Συ, ει μηδέν έτερον, αυτό γουν το Βιβλίον αιδέσθητι (σεβάσου), ο προτείνεις εις όρκον. Το Ευαγγέλιον, ο μετά χείρας φέρεις και κελεύεις ομνύναι, ανάπτυξον (άνοιξον) και ακούσας τι περί όρκου ο Χριστός εκεί διαλέγεται, φρίξον και απόστηθι. Συ δε τον νόμον τον κωλύοντα ομνύναι, τούτον όρκον ποιείς: Ω της ύβρεως! Ω της παροινίας!»

Ο Ιερός Χρυσόστομος έχει πολλές ομιλίες για τον όρκο και παριστάνει τον όρκο χειρότερον και του φόνου. Εκεί απαντά και στις δικαιολογίες, που ακούμε και σήμερα τόσο συχνά, όπως: Τι, λοιπόν, να κάμω, όταν ο άλλος απαιτεί να ορκιστώ και με αναγκάζει; Ο φόβος του Θεού, απαντά, πρέπει να είναι δυνατότερος από την ανάγκη, διότι, εάν πρόκειται να προβάλης τέτοιες προφάσεις, δεν θα φυλάξης τίποτε απ’ όσα ο Κύριος διατάσσει. Και στο ζήτημα του διαζυγίου θα πης: Τι να κάνω, αφού η σύζυγός μου είναι γκρινιάρα και πολυδάπανη; Και στην περίπτωση του δεξιού οφθαλμού. Τι θα γίνη θα πης; Αφού την αγαπώ και τρελαίνομαι γι’ αυτήν;

Και στο ζήτημα της οργής. Τι να κάνω, αφού είμαι νευρικός και δεν μπορώ να συγκρατήσω την γλώσσα μου; Και έτσι με τις προφάσεις αυτές θα καταπατήσεις όλες τις διατάξεις του Νόμου του Θεού. Και όμως δια τους ανθρώπινους νόμους δεν τολμάς να προφασισθής και να πης: «Τι να κάνω; Αφού τούτο και αφού εκείνο», αλλά θέλοντας και μη συμμορφώνεσαι.

Μη λοιπόν δυσανασχετής άνθρωπε, διότι δεν είναι φορτικά όσα διατάσσει ο Θεός για τον όρκο. Αρκεί μόνο να θελήσης και το παν έγινε.

Αλλά για κείνους, που επιμένουν στους όρκους ο Ιερός Χρυσόστομος λέγει:

“Όταν σας δω να επιμείνετε, θα σας απαγορεύσω να πατήσετε στα ιερά αυτά της Εκκλησίας πρόθυρα και να κοινωνήσετε των αθανάτων Μυστηρίων, όπως απαγορεύομε και στους πόρνους, τους μοιχούς και τους φονιάδες. Είναι προτιμότερο ν’ αναπέμπωμεν εις τον Θεόν τις προσευχές της Θείας Λειτουργίας με δύο ή τρεις, που τηρούν τον Νόμο του Θεού, παρά να προσελκύωμε πλήθος ανθρώπων, που παρανομούν και διαφθείρουν και τους άλλους”.

Επίσης, ευσεβείς αυτοκράτορες του Βυζαντίου δια νόμων απαγόρευσαν στους υπηκόους τους να ορκίζωνται επί του Ιερού Ευαγγελίου.

Νεαρά Διάταξις, εκδοθείσα υπό της αυτοκράτειρας Ειρήνης, λέγει: «Ταύτη τη θεία νομοθεσία (που απαγορεύει τον όρκο) τον αυχένα του κράτους ημών υποκύπτομεν και την παρά ταύτην κρατήσασαν παράνομον συνήθειαν αποπεμπόμεθα».

Εκ δε των χρόνων της Τουρκοκρατίας, όταν και πάλιν η τάσις προς όρκους μεταξύ Χριστιανών άρχισε να επικρατή, αναφέρομαι στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, ο οποίος σε διδαχές του λέγει σχετικώς: «Έτσι μας θέλει, αδελφοί μου ο Θεός και όχι να βλασφημούμεν, όχι να προδίδωμεν ο ένας τον άλλον, όχι να κάμνωμεν όρκους και να λέγωμεν ψέμματα, όχι να κλέπτη ο ένας τον άλλον, να παίρνη το πράγμα του άλλου,όχι να ομνύωμεν το όνομα του Θεού δια το παραμικρόν.

Εκεί, όπου θα κάμης όρκον του αδελφού σου, πες του επ’ αληθείας, και αν δε σου πιστεύση, τράβα το δρόμο σου.

Να απέχωμεν, αδελφέ μου, να μη ορκιζώμεθα εις το όνομα του Θεού ή να κάμνωμεν όρκους και να ονομάζωμεν τους Αγίους μας ή οπού ομνύουν κάποιοι άγνωστοι το όνομα της Αγίας Τριάδος. Αλλοίμονον εις εκείνους! Φωτιά πύρινη τους καίει και τους φλογίζει.

Ο όρκος σήμερα

Μερικοί νεώτεροι ηθικολόγοι, επειδή βλέπουν πόσο δύσκολο είναι ν’ αποφύγη κανείς κάθε όρκον, ενόμισαν, ότι τα λόγια του Κυρίου περί όρκου έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Ενόμισαν, ότι απαγορεύουν, όχι κάθε όρκον τελείως αλλά την ελαφρά και απερίσκεπτη χρήσι, την εύκολη και άφοβη κατάχρησι των όρκων.

Βεβαίως, τέτοια κατάχρησις όρκων άφοβη και ασεβής, απαγορεύεται απολύτως, διότι αποτελεί αγενή και βάναυση βεβήλωσι του αγίου ονόματος του Θεού.

Στο αμάρτημα όμως αυτό είναι ένοχοι, όχι μόνο όσοι με κάθε ευκολία ορκίζονται στις καθημερινές σχέσεις τους, αλλά και όσοι με την ίδια ευκολία και επιμονή ζητούν από τους άλλους όρκους.

Πρέπει να τονίσωμε, ότι είναι ντροπή και στίγμα για μας τους χριστιανούς, να απαιτούμε και να δίδωμε όρκους τόσον εύκολα στην καθημερινή μας ζωή. Θα έπρεπε η αξιοπιστία μας να είναι τόσο μεγάλη και σταθερή, ώστε τα λόγια μας να είναι βεβαιώτερα και ιερώτερα από τους όρκους των μη Χριστιανών.

Δυστυχώς, σήμερα, που αποστατήσανε οι άνθρωποι από τον Θεό, πληθύνανε και οι όρκοι.

Δυστυχώς, ο Ορθόδοξος Χριστιανικός λαός μας έπεσε πολύ χαμηλά. Δεν σταθήκαμε ούτε στην 9η εντολή της Παλαιάς Διαθήκης, που συνιστά την ενώπιον του Θεού αληθινή μαρτυρία. Δεν σταθήκαμε ούτε στα επίπεδα των αρχαίων προγόνων μας, που διακρίνονταν, για το φόβο τους μπροστά στη θεότητα.

Επέσαμε χαμηλά – μα πολύ χαμηλά. Κατρακυλήσαμε σε βάραθρα. Ο όρκος, που δινόταν άλλοτε σε σπανιώτατες περιπτώσεις και με πολύ φόβο, σήμερα έγινε συνηθέστατος. Όρκοι πολλοί. Αλλά η πολυορκία, αναπόφευκτα φέρει την ψευδορκία και την επιορκία, που αποτελούν μεγάλες πληγές της σύγχρονης Ελληνικής κοινωνίας.

Κάποιος ευσεβής Χριστιανός παρακολούθησε δίκες μιας μόνον ημέρας σε δικαστήριον της Πατρίδος μας και μέτρησε τους όρκους, που δόθηκαν. Ήταν πεντακόσιοι (500) περίπου. Σε ένα μόνο δικαστήριο τόσοι όρκοι!

Αν όμως υπήρχε τρόπος να μετρηθούν οι όρκοι που δίδονται καθημερινά στα Αστυνομικά καταστήματα, στα γραφεία των δημοσίων υπηρεσιών και σε κάθε είδους δικαστήρια, από του Ειρηνοδικείου μέχρι του Αρείου Πάγου, θα βρισκόμασταν προ φοβερού κύματος πολυορκίας. Με βάσιν ωρισμένα στοιχεία, που ελήφθησαν προχείρως, υπολογίζεται, ότι οι όρκοι, που δίδονται στην Ελλάδα καθημερινά δεν είναι λιγώτεροι από 10.000. Δηλαδή τρία εκατομμύρια εξακόσιες πενήντα χιλιάδες (3.650.000) όρκοι κάθε χρόνο! Από αυτούς δε ελάχιστοι είναι οι αληθινοί πέρα για πέρα όρκοι!

Πόσο φρικτά αμαρτάνουν οι δυστυχείς και το λυπηρόν είναι ότι δεν το νοιώθουν. Ασεβούν με αδιαφορία και πώρωσι.

ΠΗΓΗ:

Μην ορκίζεσαι,

εκδ. Ορθοδόξου Τύπου, 1976

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΘΕΪΣΜΟ ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΟ & ΣΤΗΝ ΘΕΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ: Ο ΑΡΧΙΜ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΩΦ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ 3 ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΓΝΩΡΙΣΕ Ο ΙΔΙΟΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES
20130927214650_YhJn2.thumb.600_0

http://athensofmyheart.wordpress.com

ATHENS OF MY HEART

Μας αναφέρει ο π. Ιωάννης Κωστώφ:

Ἦταν ἕνας μεγάλος ἠθοποιός τοῦ Ὁλλανδικοῦ Κρατικοῦ Θεάτρου, ὁ Joseph Van den Berg, καί συνειδητός ἄθεος. Κάποτε, σέ ρόλο ἀθέου, ἔλεγε: “Δέν ὑπάρχει Θεός, δέν ὑπάρχει Θεός”. Ἀκούει τότε μιά φωνή μέσα του νά τοῦ λέη: “Ὑπάρχω, ψάξε νά μέ βρῆς!”. Πραγματικά ἔψαξε, Τόν βρῆκε στήν Ἑλλάδα καί βαπτίσθηκε Ὀρθόδοξος. Μιά Κυριακή, μάλιστα, ἕνας γνωστός μου, καθηγητής τῆς Ἰατρικῆς, πού τόν φιλοξενοῦσε, τόν ἔφερε νά ἐκκλησιασθῆ στήν Ἐκκλησία ὅπου ἱερουργοῦσα κι ἔτσι τόν γνώρισα κι ἐγώ. Μοῦ ἔλεγε, λοιπόν, ὁ γνωστός μου καθηγητής, ὅτι κάποια μέρα στή διάρκεια γεύματος τοῦ διηγεῖτο τό βίο τοῦ ὁμοτέχνου του Ἁγ. Πορφυρίου τοῦ ἀπό μίμων, τοῦ ἠθοποιοῦ δηλ., καί ὅταν αὐτός τόν ρώτησε πότε γιορτάζει, τοῦ ἀπήντησε: “15 Σεπτεμβρίου”. Ὁ Ἰωσήφ, αὐτό ἦταν τό ὄνομά του, ἔμεινε μέ τό στόμα ἀνοικτό: Ἦταν ἡ μέρα κατά τήν ὁποία εἶχε ἀκούσει τό: “Ὑπάρχω, ψάξε νά μέ βρῆς”!!!

Ἡ ἑπομένη ἦταν κοσμική κοπέλλα. Μιά μέρα ὁ πατέρας της τῆς πῆγε στό σπίτι γιά νά μαγειρέψη ἕνα «χωνί» ψάρια. Ὁ Θεός, ὅμως, «παραμόνευε» εὐεργετικά στή γωνία. Τό χωνί ἦταν τυλιγμένο μέ τό θρησκευτικό περιοδικό Ζωή. Ἔπεσε, λοιπόν, τό μάτι της σ᾽ αὐτό, τό διάβασε καί μετεστράφη. Ἔγινε, μάλιστα, καί καλή ἁγιογράφος, μαθήτρια τοῦ Φώτη Κόντογλου. Ἦταν θεία προσωπικοῦ φίλου, ὁ ὁποῖος καί μοῦ ἀφηγήθηκε τά τῆς μεταστροφῆς της.

Τέλος, ἕνα ἀπόγευμα στό ἐξομολογητήριο τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν στήν Ἀθήνα, ἦλθε κάποιος ἐπιστήμονας νά ἐξομολογηθῆ καί μοῦ εἶπε πῶς ὁδηγήθηκε στήν ἐξομολόγησι: Ἕνα ἀπόγευμα ἔβγαλε γιά βόλτα τό σκυλί του στό Κολωνάκι —ἐκεῖ ἔμενε. Τό σκυλί, δεμένο μέ λουρί, ὁδηγοῦσε τόν κύριό του καί τόν πῆγε στά σκουπίδια. Ἐκεῖ βρῆκε πεταμένο τό βιβλίο Ὑποθῆκες Ζωῆς, Ἀπό τή Ζωή καί τή Διδασκαλία τοῦ π. Ἐπιφανίου Θεοδωροπούλου. Τό πῆρε, τό διάβασε καί ἦλθε νά ἐξομολογηθῆ!

ΠΗΓΗ:

Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Θεός Ἐφανερώθη – Ἀπό τόν Ἀθεϊσμό στό Χριστό

ἐκδ. Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός

Ἀθήνα 2011

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com/ores-eksomologisis/

http://www.truthtarget.gr (Ώρες Εξομολόγησης)

TRUTH TARGET

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ – ΕΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΛΟ ΚΛΗΡΙΚΟ Π. ΣΤΕΦΑΝΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟ

bergen-norway-23455-1920x1200

http://athensofmyheart.wordpress.com

ATHENS OF MY HEART

Μᾶς ἀναφέρει ὁ καλός Κληρικός καί Πνευματικός Πατέρας τοῦ Πειραιᾶ, π. Στέφανος Ἀναγνωστόπουλος, ἀπό τίς προσωπικές του σημειώσεις:

«“Τό ἔτος 1978, τήν Ε´ Κυριακή τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἔκανα ἕνα κήρυγμα στόν Ἅγιο Βασίλειο Πειραιῶς, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἑορτῆς τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, περί μετανοίας.

Ἀναφέρθηκα στίς διάφορες κατηγορίες μετανοούντων καί στήν ἐξομολόγησι, πού γινόταν δημόσια τά πρῶτα χρόνια τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας μας, μέσα στίς Κατακόμβες καί στούς τότε Ἱερούς Ναούς.

Ἕνας ἐκκλησιαζόμενος χριστιανός, γύρω στήν ἡλικία τῶν 60 ἐτῶν, εἶχε ἕνα μεγάλο πάθος, ἀπ᾽ τό ὁποῖο —καί στήν ἡλικία αὐτή— δέν μποροῦσε νά ἀπαλλαγῆ καί ἔτσι ἐστερεῖτο τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων.

Τήν ἑπομένη Κυριακή, πού ἦταν τῶν Βαΐων, εἴχαμε ἀρχιερατική Θεία Λειτουργία. Ὅταν σύν Θεῷ φθάσαμε στό τέλος καί σταθήκαμε ὅλοι οἱ ἱερεῖς μπροστά στήν Ὡραία Πύλη γιά νά γίνη ἡ Ἀπόλυσι, τοῦ διακόνου λέγοντος ῾τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν᾽ καί καθώς ὁ Μητροπολίτης θ᾽ ἄρχιζε τήν Ἀπόλυσι μέ τό Ἑὐλογία Κυρίου καί ἔλεος Αὐτοῦ ἔλθοι ἐφ᾽ ἡμᾶς…᾽, πάνω ἀπ᾽ τό δεσποτικό θρόνο ἀκούσαμε μιά δυνατή φωνή ἑνός χριστιανοῦ… Ἦταν ὁ χριστιανός πού σᾶς εἶπα, μέ τό μεγάλο πάθος.

Πάνω ἀπ᾽ τό δεσποτικό θρόνο, λοιπόν, φώναξε δυνατά δύο φορές: Ἑἶμαι τέτοιος… εἶμαι τέτοιος…᾽ καί εἶπε τό πάθος του. Μπροστά στόν κατάμεστο ἀπό χριστιανούς Ναό ὁμολόγησε τό πάθος του! Ὅλοι μας ἐκπλαγήκαμε, μείναμε ἄφωνοι. Ὁ δεσπότης ὅμως δέν τά ᾽χασε, συνέχισε καί τελείωσε τήν Ἀπόλυσι.

Ποιό τό ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ὁμολογίας; Ὅπως μοῦ ᾽λεγε ὁ ἴδιος κατόπιν, ἔφυγε ἀπ᾽ τά μέλη τοῦ σώματός του ἕνας βράχος, ἀπαλλάχθηκε ἀπ᾽ τό πάθος του μιά γιά πάντα καί στήν πρώτη του Θεία Κοινωνία εἶχε πανηγύρι”[ὑπ.: Ἀπ᾽ τίς προσωπικές μου σημειώσεις]».

ΠΗΓΗ:

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ

Η Εξομολόγηση – Μετάνοια: Το Αντικλείδι του Παραδείσου

εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός

Αθήνα 2012

TRUTH TARGET

http://www.truthtarget.gr (Ώρες Εξομολόγησης)

Π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΑ, Ο ΑΧΘΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ (+1990) – ΜΕ ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΟΥ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΣΚΕΥΤΟΤΑΝ ΤΗΝ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ

15

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

γεωργιος-παυλιδης

http://athensofmyheart.wordpress.com

ATHENS OF MY HEART

Ο π. Γεώργιος Παυλίδης “ὁ ἀχθοφόρος τῆς ἀγάπης”, ήταν 1ος Ἐπίσκοπος Νικαίας, Κορυδαλλοῦ, Κερατσινίου, Περάματος, Αἱγαλέου, Ἁγ. Βαρβάρας καί Χαϊδαρίου Πειραιᾶ-Ἀθηνῶν καί πρώην Ἐπίσκοπος Τριμυθοῦντος Κύπρου. Επίσης, πρωτού χειροτονηθεί Επίσκοπος ήταν ἱεροκήρυκας σε Ελλάδα Ἀθήνα, Πειραιᾶ, Λαμία, Δράμα κλπ. καί Κύπρο, καταγόμενος ἀπό Βέροια Μακεδονίας. Κοιμήθηκε 9/8/1990.

«Κάποια Μεγάλη Τρίτη μετά ἀπό ἕνα κήρυγμα σέ ἐκκλησία τῆς Λαμίας, ἐμφανίσθηκε στό τέλος τοῦ συντόμου κηρύγματός του ἕνας νέος πού ζητοῦσε ἐπίμονα νά ἐξομολογηθῆ τό ἴδιο ἐκεῖνο βράδυ. Ὁ Γεώργιος ἦταν κατάκοπος καί πρότεινε τήν ἑπομένη μέρα. Ἀλλά ὁ νέος ἦταν εὐγενικά πιεστικός καί ἐπέμενε νά τόν δεχθῆ τό ἴδιο ἐκεῖνο βράδυ. Ἡ καρδιά τοῦ Γεωργίου δέν ἦταν δυνατόν νά ἀρνηθῆ σέ μιά τέτοια ἐπιμονή. Καί φαντασθῆτε τήν ἔκπληξι τοῦ Γεωργίου, ὅταν ὁ νέος ἐκεῖνος ἔβγαλε ἀπ᾽ τήν τσέπη του καί τοῦ ἐνεχείρησε ἕνα μικρό μπουκαλάκι, λέγοντάς του: “Πάτερ μου, ἤθελα νά σᾶς παραδώσω αὐτό τό μπουκαλάκι πού περιέχει δηλητήριο γιατί σκεπτόμουν ἀπόψε νά αὐτοκτονήσω. Ὕστερα ἀπ᾽ τό κήρυγμά σας ἄλλαξα γνώμη…”. Τέτοια ἦταν ἡ ἐπιρροή του».

«Μιά νύκτα χειμωνιάτικη, τό τηλέφωνό του κτύπησε γύρω στά μεσάνυκτα. Μόλις σήκωσε τό ἀκουστικό, μιά γυναικεία φωνή μίλησε.

—Δέν γνωρίζω μέ ποιόν μιλῶ, ἀλλά, πρίν αὐτοκτονήσω, ἤθελα ν᾽ ἀκούσω γιά τελευταία φορά μιά ἀνθρώπινη φωνή…

Ἡ θεία Πρόνοια κτύπησε τό τηλέφωνο τοῦ Γεωργίου. Ἔγινε κάποια συζήτησι, χωρίς νά ἀποκαλύψη τήν ἰδιότητά του ὁ Γεώργιος (ἦταν τότε Μητροπολίτης Νικαίας) παρά μόνο ὅτι μιλάει μέ κάποιο κληρικό. Δέν ἔμαθε ποτέ τί συνέβη στή συνέχεια, ἀλλά εἶμαι βέβαιος πώς ἡ χάρι τοῦ Θεοῦ δέν θά ἄφησε μιά ἀνθρώπινη ψυχή νά χαθῆ ἐκεῖνο τό βράδυ».

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com/ores-eksomologisis/

Ώρες Εξομολόγησης

ORTHODOX EASTER CELEBRATION IN SEYCHELLES

http://mayotteofmyheart.wordpress.com

MAYOTTE & SEYCHELLES OF MY HEART

1589714

Seychelles Islands

dd

Father Sergios Janosevic & 

Deacon Father Simon-Petros Nellist

of Seychelles Islands

holy_communionb

easter_eggsb

orthodox_faithful1b

Orthodox Easter celebration

in

Seychelles

http://africaofmyheart.wordpress.com

AFRICA OF MY HEART

The Orthodox faithful in Seychelles celebrated the Resurrection of Our Lord Jesus Christ on Sunday, 15th of April, in a service at the conference room in Berjaya Beau Vallon hotel.

The divine liturgy was celebrated by Seychelles’ first Orthodox priest, Father Sergios (Janosevic) and archdeacon Father Simon-Petros (Nellist), both of the Greek Orthodox Patriarchate of Alexandria and All Africa.

This year for Easter Liturgy we had more faithful than ever, almost all received Holy Communion. Among many children we welcomed wit lit candle, one year old baby- girl Irina, who had her first Holy Communion.

The liturgy was attended by the Ambassador of the Russian Federation to Seychelles, Mikhail Kalinin as well as Seychellois, Russian, Ukrainian, Greek, Serbian, Bulgarian, Ethiopian and Egyptian faithful living in Seychelles, and a number of Russian tourists spending their Easter holiday in the islands.

“Let all of you then enter into the joy of our Lord. The first and second enjoy your reward….All of you enjoy the banquet of faith. All of you enjoy the richness of His goodness,” said Father Sergios during the Catechetical Homily of St John, the Chrysostom, Archbishop of Constantinople.

The victory of the Resurrection of Christ was then proclaimed.

“Let no one grieve over sins for forgiveness has dawned from the tomb. Let no one fear death; for the Death of our Saviour has set us free. He has destroyed it by enduring it.”

Father Simon-Petros, who is British, and formerly worked for many years in Seychelles, was ordained an archdeacon in 2010. With the blessing of His Eminence, Archbishop Dimitrios of Tanzania and Seychelles, Father Simon-Petros came to assist in the Paschal celebration, and conveyed good wishes from His Eminence to the faithful in Seychelles. During the liturgy father read the Easter message from the  Pope and Patriarch of Alexandria and All Africa Theodoros II, who spoke of the need for peace between religions, especially in the Middle East and Sub-Saharan Africa.

“Christ is risen! The joyous announcement of the Resurrection of Our Lord finds the Middle East, the place where God as Creator communed with man, still struggling with great sacrifices to look for justice, the eye of God on Earth, said the message of Patriarch Theodoros II.

The Patriarch’s message also lamented the spread of religious fundamentalism and the  violence that it spreads, together with the lack of tolerance between different religious groups in Africa.

It is time for everyone to realize that a multicultural society essentially means a multi-religious society. In this society, peace is not possible without peace between religions. And peace between religions cannot exist without dialogue between religions. If someone think that real peace of religions, as an essential factor for world peace, is an illusion, they have only to consider that they doubt the almighty will of Gog to reveal the human race in its genuine dimensions, to place the human race on its authentic pedestal; the almighty will of God which was factually certified by the incarnation and Resurection of the Son and Word of God so that the human race be redeemed from spiritual death; said the Patriarch.

After the Liturgy, the faithful joined together for festive celebrations at the Coral Strand Hotel that were sponsored by the establishment, with many traditional Russian specialties and refreshments served. All faithful stayed long hours together talking in joyous Easter mood.

Christ is Risen , indeed He is Risen !

Father Sergios Janosevic

SOURCE:

http://www.spc.rs/eng/orthodox_easter_celebration_seychelles

SERBIAN ORTHODOX CHURCH

SERB PRIEST HOLDS FIRST ORTHODOX DIVINE LITURGY IN SEYCHELLES

Mahe-Seychelles-768x1366

Photo: Seychelles

Father-Srdjan

https%3A%2F%2Flh3.googleusercontent.com%2FRD3jd0pUQsdnxzB_3LAqnpV2Uui-8UBJmt048IXEZK4q%3Ds0-d

Serb priest holds first

Orthodox Divine Liturgy in Seychelles

http://mayotteofmyheart.wordpress.com

MAYOTTE OF MY HEART

We aren’t used to hearing news of our ancient Orthodox faith growing in recent years but here is a welcome exception. Seychelles has welcomed in a Serb priest for the newly arrived Orthodox faith.  His name is Father Srđan Jasenović and he serves a Greek Orthodox parish which is why he is also called Father Sergios. His opening Divine Liturgy in the English langauge and it was attended by Seychellois, Greek, Russian, Ukranian, Romanian and Serbian believers with hymns in Greek and Russian too!

The liturgy was attended by the Russian Ambassador to Seychelles, Mikhail Ivanovich Kalinin, the Commanding Officer of the Greek Navy frigate H.S. Limnos, Commander Yiannis Partsalivis as well as the Honorary Consul of Serbia to Seychelles, Dr. Miodrag Todorovic.

Father Srđan is a naturalised Seychellois and lived and worked there for JAT and then Air Seychelles before retiring in 2008 and taking up the priesthood.

Seychelles, the beautiful archipelago of more than a hundred islands lies on the Indian Ocean east of the southern African mainland. At just less than 100,000 people it is the least populous African country.  If you are lucky enough to take a holiday in this beautiful region, why not attend Father Srđan’s Liturgy?

Source:

THE BRITISH SERB MAGAZINE

Link: Deutsch Orthodox ╰⊰¸¸.•¨* German

https://deutschorthodox.wordpress.com

Deutsch Orthodox

 

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ ΤΗΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ (+1948) ΒΟΗΘΑ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΙΚΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΝΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΘΕΙ ΜΙΑ ΑΜΑΡΤΙΑ ΠΟΥ ΕΚΡΥΒΕ

ok ldldfkf

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com

FROM WORKER SECT TO ORTHODOXY

AgiosSavvas

Άγιος Σάββας της Καλύμνου (+1948)

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

Γράφει ὁ Κων/νος Μανωλάκης:

«Κάποτε πῆγε μιά ἡλικιωμένη γυναῖκα νά ἐξομολογηθῆ στόν Ἅγ. Σάββα τῆς Καλύμνου.

—Λέγε, παιδί μου, ὅλες σου τίς ἁμαρτίες· νά μήν κρύψης καμμία καί ἐγώ θά παρακαλέσω τὀν Κύριο νά σέ συγχωρήση.

Ἐκείνη, ὅμως, ἔκρυβε μία ἁμαρτία της. Ντρεπόταν. Δέν τήν ἄφηνε ὁ διάβολος. Ἐκεῖνος ἔλεγε μέ πραότητα:

—Πές την, παιδί μου, γιατί ντρέπεσαι; Ἐγώ εἶμαι δοῦλος καί ἀντιπρόσωπος τοῦ Θεοῦ, μή φοβᾶσαι. Πές την νά πάρης τελεία συγχώρησι.

Ἀλλά ἐκείνη ἔτρεμε ἀπό τό φόβο της καί δέν ἤθελε νά τή φανερώση. Τότε, ὁ ἄριστος αὐτός Πνευματικός, τῆς λέει:

—Γιατί ντρέπεσαι ἐμένα πού εἶμαι ἄνθρωπος, γῆ καί πηλός; Ὅταν τήν ἔπραξες δέν φοβήθηκες τόν Κριτή; Τώρα ντρέπεσαι ἐμένα τόν ταπεινό δοῦλο τοῦ Θεοῦ;

Στήν πάλη αὐτή τῆς γυναίκας γονατίζει ὁ π. Σάββας ἐνώπιον τοῦ Ἐσταυρωμένου καί λέει:

—Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Σύ, ὁ ὁποῖος πέθανες καί σταυρώθηκες γιά τίς ἁμαρτίες ὅλου τοῦ κόσμου, Ἐσύ λύσε τή γλῶσσα τῆς γυναίκας αὐτῆς νά ὁμολογήση τή θανάσιμη ἁμαρτία γιά νά λάβη συγχώρησι καί νά σωθῆ.

Τότε εἶδε νά μπαινοβγαίνη στό στόμα της ἕνα φίδι. Ἠταν ὁ πονηρός διάβολος. Βάζει μπροστά της ἕνα καθρέπτη καί τῆς λέει:

—Ἰδού ὁ σατανᾶς πού δέν σέ ἀφήνει νά πῆς τήν ἁμαρτία γιά νά σέ πάρη μέ τό δικό του μέρος.

Φοβισμένη ἡ γυναῖκα καί τρέμοντας ἐξομολογήθηκε τήν ἁμαρτία της. Ὁ π. Σάββας ἐξόρκισε τό σατανᾶ καί ἔδωσε στή χαρούμενη πλέον γυναῖκα τή συγχωρητική εὐχή καί τόν κανόνα».

ΠΗΓΗ:

Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Ἡ Εξομολόγηση – Μετάνοια: Τό Ἀντικλείδι τοῦ Παραδείσου

ἐκδ. Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός

Ἀθήνα 2012

TRUTH TARGET

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com/ores-eksomologisis/

http://www.truthtarget.gr (Ώρες Εξομολόγησης)

Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ Π. ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ ΘΕΟΔΟΡΟΠΟΥΛΟΥ (+1989) ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

1-pack-50-seeds-Mini-Dahlia-Pinnata-Mixed-Seed-Dwarf-Dahlia-Dahlia-variabilis-Dahlia-zmienna-Flower

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

 epifanios_theodwropoulos2

Από το βιβλίο

Ο Βιος του π. Επιφανίου Θεοδωροπούλου

εκδ. Νεκτάριος Παναγόπουλος

Αθήνα 2001

http://athensofmyheart.wordpress.com

ATHENS OF MY HEART

Πρόλογος

Μία από τας μεγαλύτερος εκκλησιαστικές προσωπικότητες του 20ου αιώνος ήτο και ο Πανοσ. Άρχιμ. κ. Έπιφάνιος Ί. Θεοδωρόπουλος (1930-1989). Ήτο άγαμος ιερεύς εν τω κοσμώ (δια να χρησιμοποιήσω την ιδική του έκφραση δια τον εαυτόν του), ζήσας ως ασκητής εις το κέντρον της «ερήμου» των Αθηνών, την Ομόνοιαν, η οποία όζει υλικός, πνευματικός και ηθικώς.
Αυτό όμως δεν τον εμπόδιζε να ευαρεστήσει εις τον Θεόν και εις τους ανθρώπους (αν και το δεύτερον είναι ακατόρθωτων βλ. Ματθ. ία’ 16-19), φθάνοντας εις υψηλά μέτρα αρετής, κεκοσμημένος με πολλά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, αλλά και με πολλά επίκτητα.
Είναι πρότυπων Ιερέως καί μάλιστα άγαμου (δεν είχε μοναχική κουρά, αλλά μόνον ρασοευχήν) και γενικώς πρότυπων Ορθοδόξου Χριστιανού, ο όποιος εφήρμοζε εις την ζωή ν του με απόλυτον ακρίβεια το Ευαγγέλιον και τους Ιερούς Κανόνας.
Εκοιμήθη εν Κυρίω την ΙΟην Νοεμβρίου 1989, και πιστεύω ότι τώρα ευρίσκεται εις τα Άγια των Αγίων, ενώπιον του Θρόνου της Μεγαλοσύνης, προσευχόμενος υπέρ πάντων ημών των ευρισκομένων ακόμη εις την «έρημο» του κόσμου και οι όποιοι παλεύομε εναντίον των τριών εχθρών μας, δηλ. του διαβόλου, του κόσμου και της σαρκός. Πιστεύω ότι κάποτε η Εκκλησία θα τον κατάταξη επισήμως εις την χορεία των Αγίων.
Εις τας 10 Νοεμβρίου 1999 συνεπληρώθησαν 10 έτη από την κοίμηση του π. Έπιφανίου. Δι’ αυτό η ουδενότης μου από ευγνωμοσύνην και υποχρέωσιν έκανε μια ομιλίαν-μνημόσυνον δια τον Μακαριστόν Γέροντα, εις την αίθουσαν ομιλιών της Π.Ο.Ε (Κάνιγγος 10), την 29ην Νοεμβρίου 1999.
Ή ομιλία αύτη κυκλοφορεί ως τευχίδιον, διότι πιστεύω ότι θα ωφεληθώμεν όλοι, κληρικοί και λαϊκοί, μοναχοί και κοσμικοί, από την μελέτην αυτής.

Σεβαστοί Πατέρες! Αγαπητοί αδελφοί!

Με την χάριν του Θεού, θα ομιλήσω δια έναν εργάτην της Εκκλησίας, δια έναν άνθρωπον, ο όποιος ανηλώθη ως ιερεύς του Υψίστου, ως λειτουργός, ως πνευματικός καθοδηγητής, ως εξομολόγος και Γέροντας.
Τ’ όνομα του; Αρχιμανδρίτης Έπιφάνιος Ί. Θεοδωρόπουλος! «Ήκουσα περί σου ότι πνεύμα Θεού εν σοι και γρήγορσις και σύνεσις και σοφία περισσή ευρέθη εν σοί» (Δαν. ε’14).
Ό ανωτέρω χαρακτηρισμός είναι ο πλέον εύστοχος, δια να σκιαγραφηθή ο Μακαριστός Γέροντας μου. Διότι χωρίς υπερβολήν «ως κέδρος ανυψώθη εν τω Λιβάνω και ως κυπάρισσος εν όρεσι Άερμών» (Σ. Σειρ. κδ’ 13).
Πώς λοιπόν, ένα μυρμήγκι σαν εμένα θα μπόρεση, να ομιλήση επαξίως δια τον υψιπέτην αετόν αυτόν της Εκκλησίας; Συνοχή με κατέχει κατά την παρούσαν προσπάθειαν. Ένας μεγάλος εσωτερικός φόβος μου σταματά τον νουν και μου ταράσσει την καρδίαν. Θα μπορέσω να κάνω μίαν ακριβήν προσωπογραφίαν του Γέροντος μου, ή θα δημιουργήσω μίαν ηλλοιωμένην εικόνα του;
Άλλα, πάτερ αγαθέ, ενίσχυσε με, ώστε τα λόγια μου τα πτωχά, να παρουσιάσουν την ηγιασμένην μορφήν σου και ν’ αποκαλύψουν τας πολλάς σου αρετάς και τα πολλά σου χαρίσματα, αυτά, τα όποια μίαν ολόκληρον ζωήν έκρυβες εις την αφάνειαν!

Καταγωγή, νηπιακά και παιδικά χρόνια
Ο Μακαριστός Γέρων Αρχιμανδρίτης Έπιφάνιος Ί. Θεοδωρόπουλος, κατά κόσμον Ετεοκλής, εγεννήθη εις το χωρίον Βουρνάζιον της Καλαμάτας, εις τας 21 Δεκεμβρίου του 1930. Ήτο το πρώτον τέκνον από τα έξι τέκνα του Ιωάννου και της Γεωργίας Θεοδωροπούλου. Ή οικογένεια του ήτο ευκατάστατος και ευσεβής.
Επειδή ήτο το πρώτον άρρεν τέκνον της γενεάς του, εις την ευρυτέραν συγγένειάν του, όλοι οι συγγενείς, προεξάρχοντος του πάππου του, αφωσιώθησαν κυριολεκτικώς εις την ανατροφήν του νεαρού Έτεοκλέους και ήσαν υπερπροστατευτικοί προς αυτόν.
Ό νεαρός όμως Ετεοκλής «αφορισμένος ων εκ κοιλίας μητρός αυτού» υπό του Θεού, καθόλου δεν επηρεάσθη χαρακτηριολογικώς από την συμπεριφοράν αυτήν, άλλ’ αντιθέτως ηκολούθησε τον Κύριον από νηπιακής ηλικίας, «ζήλων εζήλωκε Κυρίω παντοκράτορι» (Πρβλ. Γ’ Βασ. θ’ 10), ελκόμενος από την γνησίαν ευσέβειαν των ευλαβέστατων και ασκητικής βιοτής γυναικών, μάμμης και θείας του και μιμούμενος το θεοφιλές παράδειγμα των.
Ήτο μόλις δύο ετών όταν ερωτάτο, τι θα γίνη όταν μεγαλώση και απαντούσε με σαφήνεια:
-Θα γίνω παπάς! Και έπαιρνε ένα μικρόν βιβλίον και έκανε πώς εδιάβαζε. Συχνά εντύνετο με κάποιο σενδόνι και παρίστανε εις τα παιγνίδια του τον ιερέα. Έλεγε η θεία του Αλεξάνδρα εις κάποιον γνωστόν της, δια τον Γέροντα:
-Απορώ, παιδάκι μου, πώς αυτός ο άνθρωπος, δεν εγεννήθη με τα ράσα!
Όταν τον ερωτούσαμε:
-Γέροντα, τι θα κάνατε εις την περίπτωσιν κατά την οποίαν η Εκκλησία λαβή την απόφασιν να καταργηθούν τα ράσα;
Εκείνος απαντούσε:
-Θα περιορίσω τον εαυτόν μου σ’ εγκλεισμόν!
Ό Γέροντας συνήθιζε να λέγη:
-Ό,τι είμαι το οφείλω πρώτον εις τον Θεόν και μετά εις την θείαν Άλεξάνδραν.
Ή θεία Αλεξάνδρα ήτο αδελφή του πατέρα του Γέροντος. Έμεινε μαζί του σχεδόν σ’ όλην του την ζωήν. Δια διαφόρους λόγους και κάτω από ποικίλος περιστάσεις, η θεία είχε αναλάβει τον ανηψιόν της Ετεοκλήν δια μεγάλα χρονικά διαστήματα, ήδη από νήπιον. Τον διακονούσε και ως Άρχιμανδρίτην Επιφάνιον, συνεισφέροντας αφανώς ουκ ολίγα εις το ποιμαντικόν του έργον. Αυτό το ανεγνώριζεν ο Γέροντας και συχνώς αναφέρετο εις αυτήν με ευγνωμοσύνην.
Πολλές φορές, όταν ήτο ακόμη νήπιον, η θεία του Αλεξάνδρα τον έπαιρνε μαζί της εις την εργασίαν της -έραβε τότε καπέλλα- και τον έβαζε να κάθηται ήσυχα εις μίαν καρέκλαν.
-Ετεοκλή μου, του έλεγε, μη κουνηθής από ‘κει δια να σ’ αγαπάη ο Χριστούλης.
Εκείνος εκάθετο δι’ ολίγον ακίνητος, αλλά μετά ήσθάνετο την ανάγκην να μετακινηθη.
-Πρέπει να κάθεσαι ήσυχος, του έλεγε εκείνη, δια να σε πάρη ο Χριστούλης στον Παράδεισο.
-Τώρα, πού κουνήθηκα λίγο, μήπως έχασα τον Παράδεισο; ερωτούσε μ’ αγωνίαν ο μικρός.
-Λίγο ακόμη και κινδυνεύεις να τον χάσης, απαντούσεν εκείνη. Πρόσεχε πολύ!
Έτσι εγίνετο μια απλοϊκή συζήτησις, η οποία όμως έδειχνε την παιδείαν της ευσέβειας, την οποίαν εφήρμοζε επάνω του η θεία Αλεξάνδρα, αλλά και τον πνευματικόν πόθον του μικρού δια τον Παράδεισον.
Αργότερα ως ιερεύς τον ακούγαμε να λέγη εις εξαιρετικός περιπτώσεις:
-Φοβερόν είναι να σβησθή τ’ όνομα του Χριστιανού από το βιβλίο ν της ζωής!
Είχε πάντοτε αυτόν τον πόθον του Παραδείσου, αλλά και τον φόβο να μη τον χάση.
Εις την ηλικίαν των πέντε ετών παρηκολούθη ανελλιπώς την Θείαν Λειτουργίαν και τας αλλάς ακολουθίας της Εκκλησίας, κοινωνώντας των Άχραντων Μυστηρίων και νηστεύοντας κανονικά όπως οι ώριμοι εις την ηλικίαν.
Έπήγαινε εις την Έκκλησίαν πριν ξημερώσει, πολλές φορές και πριν από τον ιερέα! Μία Κυριακή πρωΐ, ενώ ήτο ακόμη σκοτάδι, επήγαινε ο ιερεύς του χωρίου ν’ άνοιξη την Έκκλησίαν. Καθώς έπλησίασεν, είδε κοντά εις την πόρταν σαν κάτι πυρακτωμένα «μάτια» να τον κοιτάζουν. Έφοβήθη και δεν επροχώρησεν. Δια να μη περιμένη όμως έξω εις το σκοτάδι έως να ξημερώση, επήγε και εκτύπησεν εις το σπίτι του μικρού Ετεοκλή. Του άνοιξε η θεία Αλεξάνδρα. Όταν εκείνη έμαθε τα καθέκαστα, του είπε χαμογελώντας:
-Α, παππούλη μου, τι φοβήθηκες! Ό Ετεοκλής είναι μ’ αναμμένα τα κάρβουνα για το θυμιατό!
Πράγματι ο «παιδιογέρων» Ετεοκλής ήτο «αφωρισμένος εκ κοιλίας μητρός αυτού» (Πρβλ. Γαλ. α’ 15)!
Κάποτε, όταν ήτο μικρόν παιδί, προσχολικής ηλικίας, επληροφορήθη ότι αι θείαι του την επόμενην ημέραν θα επήγαιναν να λειτουργηθούν εις κάποιο εξωκκλήσι. Τας παρεκάλεσε, λοιπόν, από το βράδυ να τον πάρουν μαζί των. Έκείναι του το υπεσχέθησαν, αυτός όμως εκατάλαβε -επειδή του το είχαν ξανακάνει- ότι θα τον εξεγελούσαν, δι’ αυτό και ετοίμασεν ένα σχέδιον χωρίς να το ειπή σε κανέναν. Το πρωΐ τον ξυπνάει αγανακτισμένη η μία θεία του και του λέγει:
-Ετεοκλάκη, εσύ έκρυψες τα παπούτσια μας και δεν τα βρίσκουμε;
-Α, λέγει. Σάς έπιασα. Θα φεύγατε χωρίς να με παίρνατε. Λοιπόν, πρώτα θα ετοιμασθώ και μετά θα σας δώσω τα παπούτσια σας.
Έτσι τα κατάφερε και τας ηκολούθησε με πολλήν χαράν.
Εκείνη την εποχήν ήτο πολύ ισχνός και κάποια Κυριακή πρωΐ η θεία προσεπάθησε να τον πείσει, πριν πάνε εις την Έκκλησίαν, να πιή ένα ποτήρι γάλα. Ό μικρός Ετεοκλής αντέδρασεν εντόνως και επέπληξε την θείαν με τας λέξεις:
-Τι θα πάμε να κάνουμε στην Εκκλησία με γεμάτο στομάχι; Πώς θα προσευχηθούμε, πώς θα πάρουμε αντιδωρο; Θα πάμε μόνο για ν’ ακούνε τ’ αυτιά μας;
Την ιδίαν εποχήν εις μίαν νέαν προτροπήν της θείας να πιή ένα ποτήρι γάλα Τετάρτη πρωΐ, πριν φυγή δια το νηπιαγωγείον, ο Ετεοκλής αντέδρασεν εντονώτερα. Έτρεξε και εγονάτισεν εμπρός εις τα εικονίσματα λέγοντας:
-Θεούλη μου, αν άλλη φορά Τετάρτη ή Παρασκευή μου πή η θεία να πιω γάλα, πάρε της την φωνή και δώσε της τα πόδια (ως γνωστόν ή θεία Αλεξάνδρα είχεν αναπηρίαν εις τα πόδια).
Ή θεία όπως ήτο φυσικόν, ησθάνθη δέος ακούοντας αυτήν την παιδικήν προσευχήν!

Μαθητικά χρόνια
Το Δημοτικόν ΣχολεΊον και το Γυμνάσιον ετελείωσεν εις την Καλαμάταν, την πόλιν η οποία ανέδειξεν πνευματικά αναστήματα του ύψους του π. Ηλία Παναγουλάκη, του π. Ίωήλ Γιαννακοπούλου και του π. Χρυσοστόμου Παπασαραντοπούλου. Από την πρώτην τάξιν του Δημοτικού ήτο άριστος εις όλα τα μαθήματα εκτός από την αριθμητικήν, την οποίαν δεν συνεπαθούσε καθόλου. Εις τας προτροπάς της θείας Αλεξάνδρας να μελετήση καλώς και την αριθμητικήν του, απαντούσε:
-Τι την θέλω, θεία, την αριθμητική; Έμπορος θα γίνω; Ιερεύς θα γίνω!
Επείσθη όμως εις τας συμβουλάς της θείας του, όταν αυτή, παιδαγωγικότατα φερομένη, του διετύπωσε το επιχείρημα-«απειλή», ότι χωρίς την άριθμητικήν δεν θα μπόρεση να προχώρηση εις το Δημοτικόν, εις το Γυμνάσιον και εις την Θεολογικήν Σχολήν, ώστε να γίνη ένας καλός κληρικός, όπως αυτός επιθυμούσε διακαώς. Από εκείνην την ημέραν άλλαξε την τακτικήν του και εδιάβαζε πρώτον τα θετικά μαθήματα και κατόπιν τα υπόλοιπα.
Αυτό βεβαίως πολύ τον ωφέλησε, διότι σιγά-σιγά απέκτησε μαθηματικήν σκέψιν και τα επιχειρήματα του απέκτησαν τετράγωνη λογικήν. Μάλιστα μερικοί, οι όποιοι τον άκουγαν να διαλέγεται με τόσην σαφήνειαν χωρίς λογικά άλματα, ανερωτώντο μήπως δεν ετελείωσε Θεολογικήν Σχολήν, αλλά Φυσικομαθηματικήν ή Πολυτεχνείον.
Έκτος από άριστος μαθητής, ήτο κατά μαρτυρίαν των συμμαθητών του και άριστος χαρακτήρας, με αποτέλεσμα να κερδίση την πλήρην έμπιστοσύνην διδασκόντων και διδασκομένων και να γίνη ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των δια την επίλυσιν σχολικών ζητημάτων, τα όποια ανέκυπτον.
Έσυζητουσε με ακαταμάχητον επιχειρηματολογίαν τα ζητήματα αυτά με τους συμμαθητάς του, έπειθε δια την ορθότητα της εκάστοτε ενδεικνυομένης λύσεως και κατόπιν επαρουσιάζετο εις τον σύλλογον των καθηγητών και εγγυατο προσωπικώς δια την συνεργασίαν των μαθητών.
Χαρακτηριστική ήτο η φράσις διδασκόντων και διδασκομένων. Το είπεν ο Ετεοκλής! Και με αυτό ήθελαν να δείξουν ότι επεκράτησε το αίσθημα ευθύνης, η συνέπεια και η σταθερότης της αποφάσεως, η οποία είχε ληφθή.
Ό νυν Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος, ο όποιος ήτο πνευματικός του κατά την παιδικήν και νεανικήν του ήλικίαν, γράφει δια τον Έτεοκλήν: «Από των γυμνασιακών ήδη σπουδών του εν Καλαμάτα ως μαθητής των Κατηχητικών Σχολείων της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, εφαίνετο ότι θα διέπρεπεν εν τη Εκκλησία ως κληρικός, καθ’ όσον ο πλούτος της εις τον Θεόν πίστεως του και ή απέραντος αγάπη του προς την Έκκλησίαν ήσαν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νεανικής του ζωής. Ή ετοιμότης του πνεύματος του και ή σοβαρά εις πάσαν περίπτωσιν συμπεριφορά του προεμήνυον την περαιτέρω υποδειγματικήν εν τη Εκκλησία και τη κοινωνία εξέλιξίν του.
Συν τω χρόνω προϊόντι και της ηλικίας αυξανομένης απεκαλύπτετο ο έσω άνθρωπος αυτού, κοσμούμενος υπό πολλών χαρισμάτων της ευδοκίας του Θεού και υπό πολλών επίκτητων γνώσεων εκ της συνεχούς Αγιογραφικής, Πατερικής, Κανονολογικής και ποικίλης άλλης ωφελίμου μελέτης».
Δεν αφήνε ευκαιρίαν εις τον ελεύθερον χρόνον, κατά την οποίαν να μη μελετά μαζί με την Αγίαν Γραφήν και τους Πατέρας. Από μαθητής ακόμη Γυμνασίου εδιάβαζε τα βιβλία της Θεολογικής, δια να έχη την δυνατότητα, όπως έλεγε, εις το Πανεπιστήμιον να εγκύψη επισταμένως εις τους Πατέρας. Είχε πεποίθησιν και το έλεγε συχνώς.
-Τον επιστήμονα δεν τον κάνει το Πανεπιστήμιον, αλλά η καρέκλα, τονίζοντας έτσι την σημασίαν της προσωπικής μελέτης.
Παραλλήλως προς τον διανοητικόν του καταρτισμόν εφρόντιζε και δια την πνευματικήν του καλλιέργειαν. Δεν του αρκούσε το γεγονός του συχνού εκκλησιασμού, αλλά ήθελε να έχη όσον έγίνετο συχνότερα επαφήν με «την αριστοκρατίαν» της Ορθοδοξίας, δηλ. τα Μοναστήρια, όπως τα εχαρακτήριζεν.
Κοντά εις την Καλαμάτα, το μοναστήρι του Βουλκάνου έβλεπε τακτικώς τον νεαρόν Έτεοκλήν. Δεν παρέλειπε δε να πηγαίνη εκεί και εις το πανηγύρι της Μονής, την 15ην Αύγουστου.

Φοιτητικά χρόνια
Όταν συνεπλήρωσεν εις την Καλαμάταν τας γυμνασιακάς σπουδάς του, έρχεται εις τας Αθήνας κατά την ταραγμένην περίοδον του 1949 και εγγράφεται ως πρωτοετής φοιτητής, εις την Θεολογικήν Σχολήν του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ευφυέστατος και φιλομαθέστατος ων, δεν περιωρίσθη μόνον εις την μελέτην των θεολογικών μαθημάτων του, αλλά κατά την διάρκειαν των σπουδών του εμελέτα εις βάθος την Αγίαν Γραφήν και τους Πατέρας της Εκκλησίας, εν παραλλήλω δε, τους αρχαίους φιλοσόφους και συγγραφείς, τους των μέσων και νεωτέρων χρόνων Έλληνας και ξένους λογοτέχνας, ιστορικούς, ερευνητάς, απολογητάς και λοιπούς διανοητός και βεβαίως την σύγχρονον πραγματικότητα, από τον ημερήσιον και τον περιοδικόν τύπον.
Εξ ετέρου, παρηκολούθει παραδόσεις και μαθήματα, τα όποια τον ενδιέφεραν και εις αλλάς Πανεπιστημιακός Σχολάς (π.χ. Νομική, Φιλοσοφική και Ιατρική), ζών, δρών, διαλεγόμενος και λίαν συντόμως καθιερούμενος μεταξύ των συμφοιτητών του.
Δεν τον χεαρακτήριζε μόνον άκρα ευλάβεια αλλά και ετοιμότητα πνεύματος καθώς και ευστροφία μη ευκαταφρόνητος. Εις τας συζητήσεις περί πίστεως κανείς δεν ετολμούσε να σταθή απέναντι του.
Κάποτε κάποιος φοιτητής άλλης Σχολής, ανάπηρος,
κατηγορούσε τον Χριστιανισμόν ως άχρηστον. Ό Ετεοκλής του παρέθετε πλήθος επιχειρημάτων, άλλ’ αυτός δέν υποχωρούσε με τίποτα. Εις το τέλος λοιπόν του λέγει:
-Μη συνεχίζης, διότι θα με φέρης εις δύσκολον θέσιν… Θα εξειδικεύσω το θέμα!
Εκείνος επέμενε. Και ο Ετεοκλής:
-Εις εσένα ειδικώς ο Χριστιανισμός προσέφερε την ιδίαν την ζωήν! Εάν δεν υπήρχεν ο Χριστιανισμός, εσένα, ως ανάπηρον θα σ’ έριχναν εις κάποιον Καιάδα!
Και η συζήτησις έληξεν!
Ως μαθητής και φοιτητής ποτέ δεν εδιάβαζε τα μαθήματά του ημέραν Κυριακήν, εφαρμόζοντας και εις αυτό ακόμη την εντολήν του Θεού: «Εξ ημέρας έργα και ποιήσεις πάντα τα έργα σου. Τη δε ημέρα τη εβδόμη Σάββατα Κυρίω τω Θεώ σου. Ού ποιήσεις εν αύτη πάν έργον» («Εξοδ/κ’9-10).’
Εις το Πανεπιστήμιον ήτο η διακρινόμενη φωτεινή προσωπικότης και εψηφίσθη πρόεδρος του φοιτητικού συνδέσμου. Οι καθηγηταί του τον αγαπούσαν πολύ και ελάμβανον σοβαρώς ύπ’ όψιν των την γνώμην του, ακόμη και εις τας διαλογικάς συζητήσεις μαζί του, κατά την ώραν των μαθημάτων και υιοθετούσαν τας απόψεις του.
Εις τα διανοητικά και πνευματικά του χαρίσματα προσβλέποντες μερικοί καθηγηταί του, τον ωθούσαν δια πανεπιστημιακήν καριέραν. Όμως αυτός προσέβλεπεν εις το μέγα αξίωμα της ιερωσύνης και δεν ήθελε ν’ αποκλίνη καθόλου από την πορείαν του.
Δεν επιθυμεί καν να μεταβή εις το εξωτερικόν δια μεταπτυχιακάς σπουδάς, επειδή επίστευεν ότι η μελέτη των Πατέρων της Εκκλησίας είναι σημαντική και ανωτέρα από κάθε θεολογικήν σπουδήν εις το έξωτερικόν, οπού κυριαρχεί η δυτική σκέψις, είτε του παπισμού είτε του προτεσταντισμού.
Ολίγοι θεολόγοι ηγάπησαν και εμελέτησαν την Αγίαν Γραφήν, όσον ο π. Έπιφάνιος. Είχε πρόγραμμα να μελετά όλην την Γραφήν, Πάλαιαν και Καινήν Διαθήκην, από το αρχαίον κείμενον, τρεις φορές τον χρόνον. Έχρησιμοποιούσε την Αγίαν Γραφήν ως οπλοστάσιον, απ’ οπού αντλούσε τα όπλα του εις τον αγώνα του κατά των αιρετικών, όπως ο ομώνυμος του Άγιος.
Έβάδιζε την μέσην και βασιλικήν όδον της Ορθοδοξίας χωρίς ακροβατισμούς εις τα δύο άκρα, τον μοντερνισμόν και την εκκοσμίκευσιν άφ’ ενός, και τον ζηλωτισμόν και τον φανατισμόν αφ’ ετέρου.
Ή αγάπη των καθηγητών εις το πρόσωπον του είναι χαρακτηριστική. Ό περίφημος καθηγητής της Ιστορίας της Καινής Διαθήκης, Λεωνίδας Φιλιππίδης έλεγε:
-«Η έδρα της Ιστορίας της Καινής Διαθήκης ανήκει εις τον Θεοδωρόπουλον».
Μεταξύ των καθηγητών υπήρχε μια «κρυφή αντιζηλία» εις την προσπάθειαν, την οποίαν έκαναν όλοι τους να τον κάνουν διάδοχόν των εις την ιδική των έδραν. Ό ίδιος ο π. Έπιφάνιος αργότερα έλεγε:
-Καλύτερα να λένε ότι άξιζα να γίνω καθηγητής Πανεπιστημίου, παρά να γίνω και μετά να λένε ότι δεν άξιζα.
Εις το ερώτημα, τι άλλο θα εσπούδαζεν, εκτός της Θεολογίας, απαντούσε: ή Ιατρική ή Νομική. Ιατρικήν, επειδή αποτελεί την κυρίαρχον ανθρωπιστικήν επιστήμην, η οποία συμπαρίσταται εις τον ανθρώπινον πόνον και Νομικήν, διότι έχει εις μέγα βαθμόν κοινωνικήν διάστασιν. ‘Αλλά θα έθετα ως γραμμήν μου να υπερασπίζωμαι δίκαια συμβάντα και αθώους ανθρώπους.
Όπως προανέφερα, ο π. Έπιφάνιος δεν επιθυμούσε να μεταβή εις την Έσπερίαν δια μεταπτυχιακός σπουδάς εις Φράγκικα Πανεπιστήμια. Έκανε όμως μια πολύ ουσιαστικήν μετεκπαίδευσιν κατά τους θερινούς μήνας.
Επίστευε ότι κάθε υποψήφιος κληρικός και μάλιστα ο άγαμος έπρεπε να καταφεύγη εις τα Ορθόδοξα Μοναστήρια, «τα ιερά φροντιστήρια της τελείας κατά Χριστόν φιλοσοφίας» κατά τον ιερόν Χρυσόστομον. Εκεί διευκολύνεται η πνευματική άνοδος και θεμελιώνεται η γνήσια κατά Χριστόν ζωή.
Δι’ αυτόν τον λόγον ο Ετεοκλής επήγαινε εις το μοναστήρι της Λογγοβάρδας εις την Παρόν. Εκεί εμαθήτευσε «παρά τους πόδας» του Γέροντος Φιλόθεου Ζερβάκου, ηγουμένου της μονής, τον όποιον είχεν δια Πνευματικόν και Γέροντα του έως την κοίμησιν του π. Φιλόθεου το 1980.

Ό π. Άγαθάγγελος Μιχαηλίδης (1908-1991). Από το 1980 ήτο ο πνευματικός τον π. Έπιφανίον.

Διάκονος και πρεσβύτερος
Ή τήρησις των Ιερών Κανόνων
λίγους μήνας μετά την συμπλήρωσιν του εικοστού πέμπτου έτους της ηλικίας του, ο Θεός ικανοποίησε την από βρεφικής ηλικίας επιθυμίαν του να γίνη κληρικός, αφού προηγουμένως αντιμετώπισε τας ειρωνείας και τα δυσμενή σχόλια των άλλων. Μάλιστα η πολεμική αυτή ηυξήθη, όταν έδήλωσεν ότι θα ακολουθήση και την κατά Χριστόν αγαμίαν δηλ. ισόβιον παρθενίαν, δια να είναι απερίσπαστος εις το έργον του Θεού.
Ή χειροτονία του εις διάκονον έγινε «εν απλή καθημερινή ήμερα και εν στενωτάτω κύκλω προσώπων» ως ο ίδιος σημειώνει, από τον αείμνηστον Μητροπολίτην Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Ίερόθεον, την 9ην Νοεμβρίου 1956 και λαμβάνει το όνομα Έπιφάνιος. Έχειροτονήθη μεγαλύτερος από το όριον ηλικίας, το όποιον θέτουν οι ιεροί κανόνες.
Είχεν ευαισθησίαν εις την τήρησιν των ιερών κανόνων. Ποτέ δεν διενοήθη ούδ’ έπ’ ελάχιστον να παραβίαση τα πάνσεπτα κείμενα των ιερών κανόνων της Εκκλησίας. Έλεγε δε ότι οι Ιεροί Κανόνες εκδικούνται «εκείνους οι όποιοι τους παραβιάζουν». Δεν απέρριπτεν όμως καθόλου τον θεσμόν της οικονομίας. Ήθελεν όμως να εφαρμόζη εις τον εαυτόν του την ακρίβεια και εις τους άλλους την οικονομίαν.
Αργότερα μας έλεγεν:
-Εις την ζωήν μου δεν έχω να επιδείξω τίποτε καλόν, πιστεύω όμως ότι οι ιεροί Κανόνες θ’ απολογηθούν υπέρ εμού εις τον Θεόν.
Κάποτε ένα πνευματικοπαίδι του του είπε: -Πάτερ, με την προσκολλησίν σας εις τους Ιερούς Κανόνας καταντάτε νομικιστής!
-Όχι, παιδί μου! απήντησεν ο Γέροντας. Εις μίαν εποχήν όμως, οπού πολλοί εφευρίσκουν διαφόρους προφάσεις δια να πετάξουν εις τον κάλαθον των άχρηστων τους καρπούς αυτούς του Αγίου Πνεύματος, εγώ επιμένω να στέκομαι με απόλυτον σεβασμόν μπροστά σ’ Αυτό και τους Θεοφόρους Πατέρας οι όποιοι εθεσμοθέτησαν τα κελεύσματα Του. Με αυτήν την έννοιαν, αν θέλης, είμαι νομικιστής!
Μιαν άλλην φορά του είπαν:
-Πάτερ, απολυτοποιείτε τους Ιερούς Κανόνας!
-Μπορώ, παιδί μου, να μην τους απολυτοποιώ, αφού είναι καρποί του Αγίου Πνεύματος; Εις τον α’ κανόνα της Ζ’Οικουμενικής Συνόδου, αναφέρεται ολοκάθαρα ότι οι Άγιοι Πατέρες οι θεσπίσαντες τους Ιερούς Κανόνας όπως και οι Άγιοι Απόστολοι «εξ ενός άπαντες και του αυτού Πνεύματος αυγασθέντες, ώρισαν τα συμφέροντα». Ποιος είμαι, λοιπόν, εγώ να τους σχετικοποιήσω;
Άλλοτε πάλι.
-Πάτερ, είναι γνωστόν ότι είσθε αυστηρά προσηλωμένος εις την πιστήν τήρησιν των Ιερών Κανόνων δια την επίλυσιν όλων των εκκλησιαστικών προβλημάτων και μ’ αυτό το πνεύμα γράφετε τα κείμενα σας. Μήπως έχετε μετανοιώσει ποτέ δια τας θέσεις τας οποίας επήρατε, βλέποντας τας μετέπειτα εξελίξεις των πραγμάτων;
-Όχι, καλό μου παιδί, απήντησεν. Ούτε κατά διάνοιαν! Και τώρα να έγραφα δια τα ίδια θέματα, τα ίδια πράγματα θα έγραφα και την ιδίαν στάσιν θα ετηρούσα.
Ποτέ εις την ζωήν μου δεν μετενόησα, επειδή έλαβα την θέσιν την οποίαν υπηγόρευον οι Ιεροί Κανόνες. Δια πολλά αλλά μετανοούμε όλοι μας πικρώς’ δια την τήρησιν των Ιερών Κανόνων, όχι!
Το ίδιον έτος της χειροτονίας του εις διάκονον, εξέδωσε και το πρώτον του βιβλίον αντιρρητικού χαρακτήρος, υπό τον τιτλον «Ή Αγία Γραφή και τα πονηρά πνεύματα».
Κατά τα έτη 1956-1961 διάκονος ων πλέον, επέρασε τον περισσότερον χρόνον εις την Καλαμάταν κυρίως μελετώντας τους Πατέρας της Εκκλησίας. Συγχρόνως συνανεστρέφετο με μεγάλος εκκλησιαστικός προσωπικότητας της εποχής εκείνης.
Με τον π. Ίωήλ Γιαννακόπουλον, τον όποιον εμιμήθη εις την αγάπην της Αγίας Γραφής, με τον π. Γερβάσιον Παρασκευόπουλον, από τον όποιον εκληρονόμησε και ηύξησε την αγάπην προς τους Ιερούς Κανόνας και το Μύστηριον της Ιεράς Έξομολογήσεως, με τον π. Άθανάσιον Χαμακιώτην, του οποίου εθαύμαζε το πράον και ήρεμον και ταπεινόν, με τον π. Σπυρίδωνα Σγουρόπουλον, του οποίου η νομική κατάρτισις επηρέασεν αρκετά την σκέψιν του, με τον π. Χριστόφορον Καλύβαν, η παρρησία του οποίου πολλά τον εδίδαξε και με τον π. – Αυγουστίνον Καντιώτην, από τον όποιον εκληρονόμησε την αγωνιστικότητα δια τα εκκλησιαστικά θέματα.
Μετά την συμπλήρωσιν του τριακοστού έτους της ηλικίας του, το 1961, ο π. Έπιφάνιος άνήλθεν εις τον βαθμόν του πρεσβυτέρου «και πάλιν εν καθημερινή. Κεκλημενοι ελάχιστοι», ως ο ίδιος γράφει. Ή χειροτονία του έγινε από τον Μητροπολίτην Έλευθερουπόλεως κυρόν Αμβρόσιον, τη ευλογία του ασθενούντος τότε και όλίγον αργότερα κοιμηθέντος Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κυρού Ιεροθέου.
Όταν εχειροτονήθη πρεσβύτερος, δεν είχε προλάβει
να ράψη άμφια. Του εμάζεψαν, λοιπόν, διάφορα επιμέρους άμφια από τον Ναόν και έτσι έσχηματισθη μια παλαιά στολή «δειγματολόγιον». Εις το τέλος της Λειτουργίας τον επλησίασεν ο ψάλτης του Ναού και του είπεν:
-Πάτερ μου, σήμερα με καταπλήξατε και με διδάξατε!
-Γιατί; ρωτά ο Γέροντας.
-Διότι και ο τελευταίος παπαδάκος, όταν χειροτονήται, έχει την καινούργια του στολή. Και ο π. Έπιφάνιος (ήτο ήδη γνωστός από τας συγγραφάς του) να χειροτονήται με ξένη στολή και μάλιστα με μαζέματα;!

Πρόσωπον γαλήνιον, βλέμμα διορατικόν ύπαρξις ήγιασμένη.

Ή ιερατική του προσφορά

Η ιερατική του προσφορά ήθελε να είναι άνευ αντιμισθίας οικονομικής. Ωσάν ιερεύς ήτο άμισθος και ανασφάλιστος, αλλά και δια μίαν ολόκληρον ζωή ν δεν επήρε ούτε μίαν δραχμήν, ναι δεν είναι σχήμα λόγου, ούτε μίαν δραχμήν από το λειτούργημα του! Δια να έχη τα προς το ζην -ιδιαιτέρως κατά τα πρώτα έτη της ιερατικής διακονίας του- έκανε διορθώσεις τυπογραφικών δοκιμίων των εκδόσεων «Αστήρ» των Αδελφών Παπαδημητρίου.
Ημπορούσε να καυχηθή εν Κυρίω όπως ο Απόστολος Παύλος, λέγοντας: «αργυρίου ή χρυσίου ή ιματισμού ουδενός επεθύμησα. ταις χρείαις μου και τοις ουσι μετ’ εμού υπηρέτησαν αι χείρες αύται» (Πραξ. κ’ 33-34). Δια βίου είχεν επιρρίψει την μέριμνάν του «επί τον Κυριον» και η υπέρτατη φιλοσοφία -όπως το εχαρακτήριζεν- ήτο δι’ αυτόν το λειτουργικόν «εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα».
Κάποτε του είπεν ένα πνευματικοπαίδι του:
-Μήπως πρέπει να διορισθήτε όχι δια τον μισθόν, αλλά δια την ασφάλειαν και την σύνταξιν;
Ό Γέροντας όμως κουνώντας το κεφάλι του με νόημα παρετήρησεν:
-Ξέρεις κανένα καλόν αφεντικό να έχη καλόν εργάτην και να μη τον πληρώνη;
-Όχι, Γέροντα. Ένα καλόν αφεντικό πάντα πληρώνει καλά τον εργάτην του.
Και εκείνος με τρόπον εκφραστικόν:
-Ποιο είναι το αφεντικό μας;
-Ό Κύριος, απήντησε το πνευματικοπαίδι του.
Τότε ο Γέροντας κατέληξεν:
-Αρκεί! Θα δης, εσείς οι όποιοι θα έχητε μισθούς, πόσες φορές θα ζητάτε από τον άμισθον Επιφάνιον χρήματα!
Και ο λόγος αυτός ο προφητικός επαληθευθη πλήρως!
Ήθελε μίαν θέσιν ταπεινήν και εκεί να εργασθή αφανώς και με ζήλον. Έπεδόθη με αξιοθαύμαστον αφοσίωσιν εις το Μυστήριον της Ιεράς Έξομολογήσεως, εις το παρεκκλήσιον των «Τριών Ιεραρχών» (Μενάνδρου 4) και εξομολογεί τους Χριστιανούς, οι όποιοι καταφεύγουν κοντά του.
Είχε βαθείαν συνείδησιν ότι η κλήσις, την οποίαν ο Θεός του είχεν απευθύνει, ήτο να διακονήση την Έκκλησίαν Του, ως πρεσβύτερος επί της μετανοίας. Και το έργον αυτό άσκησε μ’ ένθεον ζήλον και θαυμαστήν καρποφορίαν.
Παρά την αυστηρότητα του, ένα πλήθος ανθρώπων κάθε ηλικίας, τάξεως και μορφώσεως καταφεύγει κοντά του και αναπαύεται πνευματικός, αφού πρώτον απέθετον το φορτίον των αμαρτιών των.
Συχνώς μας έλεγε:
-Δεν υπάρχει δια εμέ μεγαλύτερα ικανοποίησις, από το να παραμένω επί ώρας εις το κάθισμα του εξομολογητηρίου και να συμφιλιώνω τον άνθρωπον με τον Θεόν.
-Αν θέλητε να προοδεύσητε εις την πνευματικήν ζωήν, να μη κρατάτε μυστικά από τον Γέροντα σας!
Άλλοτε έλεγε:
Πολλές φορές εις την εξομολόγησιν μου συμβαίνει ‘ εν όσω εσείς μου εκθέτετε τα προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με αμαρτίας, προετοιμάζω μέσα εις την σκέψιν μου κάποιαν απάντησιν. Όταν όμως αρχίζω να ομιλώ, λέω αλλά. Απόδειξις ότι τελείται Μύστηριον. Αι εμπειρίαι του εις τον χώρον αυτόν της εξομολογήσεως ήσαν σημαντικότατες. Έλεγε μερικές φορές:
-Εν εξάμηνον εις το εξομολογητήριον σου προσθέτει τόση γνώσιν και τόσας εμπειρίας, όσον, όταν τελείωσης ένα Πανεπιστήμιον τεσσάρων ετών.
Η άλλοτε:
-Απόψε είχα φοβερές εμπειρίες! Δύστυχοι άνθρωποι, πόσο βαρυά είναι τα φορτία των μακράν της Εκκλησίας!
Σκεπτόμενος τα προβλήματα των πνευματικών τον παιδιών.

Το προσωπικόν του πρόγραμμα

Εκατοικούσεν εις μίαν πάροδον της οδού Αχαρνών, Μακεδονίας 24 και τον υπηρετούσεν η θεία του Αλεξάνδρα Θεοδωροπούλου, ευλαβέστατη ψυχή, η οποία εκοιμήθη εν Κυρίω 1983.
Ασκητής αυστηρότατος εις το κέντρον των Αθηνών. Είχε κάνει άρσιν της κρεοφαγίας από δεκαέξ ετών, την οποίαν διετήρησεν επί τεσσαράκοντα τρία έτη έως την κοίμησίν του, όχι διότι επίστευεν ότι η κρεοφαγία είναι βδέλυγμα ή αμαρτια, αλλά από άσκησιν, όπως πολλοί Πατέρες της Εκκλησίας.
Το πρόγραμμα του ήτο έξαντλητικόν όχι να το ζη κανείς, αλλά έστω και να το παρακολουθή κοντά του.
Το πρωΐ όταν εξυπνούσεν, αμέσως άρχιζε τας πρωϊνάς του ακολουθίας. Δεν έκανε μίαν απλήν προσευχήν, αλλά ήκολούθη αυστηρότατον τυπικόν. Έκανε, εκτός από την εωθινήν προσευχήν, τον Όρθρον και εδιάβαζε τους Κανόνας του Μηναίου και της Παρακλητικής.
Μετά από εν απλούν πρωϊνόν άρχιζεν η εργασία. Μελέτη η συγγραφή κάποιου κειμένου. Επίσκεψις προσώπων δια εξομολόγησιν ή διευθέτησιν θεμάτων προσωπικών, οικογενειακών ή επαγγελματικών. Μέχρι το μεσημέρι μπορεί να παρήλαυναν έως και δέκα άτομα, λαϊκοί, κληρικοί ή μοναχοί.
Το θέμα της κάθε περιπτώσεως ήτο σημαντικόν συνήθως και εχρειάζετο αρκετή καταπόνησις, με διανοητικήν προσπάθειαν. Συχνά έπεστράτευεν όλας τας διαλογικάς και νοητικάς του ικανότητας, ώστε ωρισμένα άτομα να πεισθούν να πράξουν το πρέπον.
Εις αυτό το πλαίσιον εργασίας να πρόσθεση κανείς το συνεχές κτύπημα του τηλεφώνου, οπού τον ανέμενεν άλλος όγκος απλών ή σημαντικών θεμάτων.
Αυτό το πρόγραμμα συναντήσεων, συζητήσεων, επισκέψεων και τηλεφωνημάτων συνεχίζετο μέχρι και την ώραν του μεσημβρινού φαγητού. Έτρωγε και συγχρόνως ωμιλούσεν εις το τηλέφωνον’ δεν είχε χρόνον κενόν.
Και όταν απεσύρετο εις τον δωμάτιόν του, είτε στενά πνευματικά του τέκνα, τα όποια δεν είχαν άλλον χρόνον, τον απησχόλουν με κάποιο θέμα των, είτε «ο κύριος Τηλέφωνος», όπως απεκάλη τας τηλεφωνικός συνομιλίας η θεία Αλεξάνδρα.
Και ο μεσημβρινός ύπνος ήτο είδος πολυτελείας ή είδος εν ανεπάρκεια. Σπανίως κατάφερνε να κοιμηθή ολίγον και αυτό όχι περισσότερον από τριάντα λεπτά.
Κατά τας πέντε το απόγευμα άρχιζε τας απογευματινός του ακολουθίας, Έσπερινόν και Παράκλησιν. Μετά αμέσως έφευγε δια τους «Τρεις Ίεράρχας», οπού άρχιζε την εξομολόγησιν από τας 6.00 μ.μ. έως τας 8.00′ μ.μ. Μετά την εξομολόγησιν άρχιζαν κάθε βράδυ σχεδόν αι επισκέψεις αγάπης εις τα Νοσοκομεία.
Κάποιο παιδί με αυτοκίνητο τον επερίμενε και επήγαινε εις δύο ή τρεις ασθενείς, εις τα κρεβάτια του πόνου. Επέστρεφε εις το σπίτι γύρω εις τας 10.30′ μ.μ. και πριν καθήση, εκοιτούσε τον Έσταυρωμένον και έλεγεν:
-«Ιδε την ταπείνωσίν μου και τον κόπον μου και άφες πάσας τας αμαρτίας μου» (Ψαλμ. κδ’ 18).
Συχνά τον επερίμεναν κάποιοι επισκέπται και φυσικά αρκετοί τηλεφωνικαί παραγγελίαι. Ή συζήτησις με τους επισκέπτας ή με το τηλέφωνον συνεχίζετο και εις τον δείπνον. Δεν ήτο σπάνιον συμβάν ν’ άρχίζη το απόδειπνον μετά των χαιρετισμών εις την μίαν τα μεσάνυκτα.
-Γέροντα, τον ερώτησε κάποτε ένα εργαζόμενο ζευγάρι, όταν το βράδυ γυρίζουμε πολύ κουρασμένοι εις το σπίτι, δεν έχουμε όρεξιν για προσευχήν.
-Πώς έχετε όρεξιν για να φάτε; Όπως δεν παραλείπετε το φαγητόν, όσο κουρασμένοι και αν είσθε, άλλο τόσο, και πολύ περισσότερον, δεν πρέπει να παραλείπητε ποτέ και την τροφήν της ψυχής, την επικοινωνίαν με τον Θεόν.
-Μην αμελείτε ποτέ την προσευχήν. Εις το τραπέζι, το πρωΐ, το απόγευμα, το βράδυ. Ιδιαιτέρως μη παραλείπετε το Άπόδειπνον δια κανέναν λόγον, όσο απησχολημένοι και κουρασμένοι και αν είσθε. Είναι ζήτημα αυτοθυσίας και κυρίως αγάπης. Όταν σας τηλεφωνήσει πολύ αργά την νύκτα κάποιο αγαπητόν σας πρόσωπον, πώς, παρά την κούρασίν σας, άγκιστρώνεσθε εις το ακουστικόν και μάλιστα κάποτε μία και δύο ώρες χωρίς να δυσανασχετήτε, αλλά αντιθέτως χαίρεσθε;
Εις το τέλος κάθε αιτήματος μας να λέμε: «ούχ ως εγώ θέλω, άλλ’ ως Σύ». Μόνον εις ένα αίτημα δεν χρειάζεται να το προσθέτωμεν αυτό: εις εκείνο της σωτηρίας μας, διότι ο Θεός «πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν» (Α’Τιμ. β’4).
Μετά το άπόδειπνον άρχιζεν η προσπάθεια να ξεκουρασθή ολίγον με τον ολιγοστόν ύπνον του, διότι έπασχεν από αϋπνίας, δια ν’ αρχίση την επομένην ημέραν την ιδίαν επίμονην πνευματικήν εργασίαν.
Έλεγε ο Γέροντας:
-Μια νύκτα είχα περιέλθη εις μεγάλην λύπην λόγω της φοβέρας αϋπνίας. Προσευχήθην με πόνον εις τον Κύριον λέγοντας Του:
«Κύριε, δεν σου ζητώ τιποτε άλλο. Όλίγον ύπνον θέλω. Σου ζητώ κάτι ελάχιστον. Κάτι το όποιον θα έδιδες και εις ένα μυρμήγκι».
Μετά επήρα εις τα χέρια μου την Καινήν Διαθήκην και την άνοιξα να διαβάσω κάτι. Το μάτι μου έπεσεν εις τον στιχον: «εδόθη μοι σκόλοψ τη σαρκί, άγγελος σατάν, ίνα με κολαφίζη, ίνα μη υπεραίρωμαι» (Β’ Κορ. ιβ’ 7).
Την έκλεισα και είπα: «Σ’ ευχαριστώ, Κύριε!».
Έπέρασαν δύο-τρία χρόνια και περιήλθα πάλι εις την ιδίαν ψυχικήν κατάστασιν, από τας πολλάς μου αϋπνίας. Επανέλαβα τα ίδια οπότε και πάλι το μάτι μου έπεσεν εις τον ίδιον στιχον! Έδοξολόγησα ξανά τον Θεόν και δεν επέμεινα εις το θέμα.
Μετά από πολύ καιρόν, συνεχιζόμενου του μαρτυρίου των αϋπνιών, ετόλμησα δια τρίτην φοράν και ξανάνοιξα την Καινήν Διαθήκην προς παρηγορίαν μου. Ξανά ο ίδιος στιχος! «Εδόθη μοι σκόλοψ τη σαρκΐ, άγγελος σατάν, ίνα με κολαφίζη, ίνα μη υπεραίρωμαι. Υπέρ τούτου τρίς τον Κύριον παρεκάλεσα ίνα αποστή άπ’ εμού. Και είρηκέ μοι’ αρκεί σοι η χάρις μου. Ή γαρ δύναμίς μου εν ασθένεια τελειούται». Όποτε είπα κατασυγκινημένος πάλι: «Κύριε μου, σ’ ευχαριστώ. Συγχώρησέ με».
Από τότε, παιδί μου, δεν ξανατόλμησα να παραπονεθώ δια τίποτα προς τον Κύριον. Ας έχη δόξαν!
Είπε κάποτε ένας μοναχός, ο όποιος δια ολίγον είχε παρακολουθήσει τον τρόπον ζωής και εργασίας του π. Έπιφανίου.
-Με αυτό το πρόγραμμα, από το πρωΐ μέχρι την μίαν μετά τα μεσάνυχτα πλήρες, με τον Γέροντα να εργάζηται και τα παιδιά κοντά του να προσπαθούν να μπουν εις τους ρυθμούς του, εγώ δεν θα μπορούσα να μείνω ούτε σαρανταοκτώ ώρες εις το «Μακεδονίας 24».

Αρνείται την προαγωγήν του εις Επίσκοπον

Επανειλημμένως του επροτάθη η άνοδος του εις τον Έπισκοπικόν θρόνον. Το ηρνήθη σταθερώς, επιθυμώντας να παραμείνη εις το περιθώριον και την αφάνειαν και να συνέχιση να διακονή αθορύβως την Έκκλησίαν, με τον τρόπον, τον όποιον ο ίδιος έκρινεν ότι προσεδίαζεν εις τας πεποιθήσεις και τον χαρακτήρα του.
Ερωτήθη από μερικούς:
-Γέροντα, θα μπορούσατε να προσφέρετε πολλά εις τον λαόν, ως Επίσκοπος. Διατί να μη προαχθήτε;
Και απήντησεν:
-Ακουστέ να σας πω: Ό λαός επιζήτα συνήθως από την ηγεσίαν του άρτον και θεάματα. Άρτον (εννοούσε προφανώς τον πνευματικόν άρτον) δεν γνωρίζω αν είμαι εις θέσιν να του δώσω, αλλά θεάματα οπωσδήποτε δεν είμαι εις θέσιν να του προσφέρω!
Άλλοτε τον ερώτησαν:
-Γέροντα, δεν αισθάνεσθε καθόλου μειονεκτικά, όταν νεώτεροι σας και με ολιγότερα προσόντα γίνωνται Επίσκοποι;
-Αλλοίμονον, παιδί μου! Δια ποίον λόγον, πρέπει να αισθάνωμαι έτσι; Τι μου λείπει; Ή κορώνα εις το κεφάλι; Αυτά ποτέ μου δεν τα εζήλεψα, ούτε και μου ταιριάζουν. Δεν μου λείπει τίποτε. Είμαι ιερεύς και τελώ Μυστήρια. Ευλογώ το ψωμί και το κρασί και γίνονται Σώμα και Αίμα Χρίστου. Διαβάζω την συγχωρητικήν ευχήν εις τον πιστόν και εξαλείφονται αι άμαρτιαι του. Συνάπτω το ανδρόγυνον εις μίαν κοινήν ζωήν. Όλα τα κάνω. Το μόνον, το όποιον δεν κάνω είναι, ότι δεν χειροτονώ. Αυτό όμως είναι πλεονέκτημα, δεν είναι μειονέκτημα. Να ξέρατε τι ευθύνη έχουν οι Επίσκοποι και τι λόγον θα δώσουν δια τας χειροτονίας τας οποίας κάνουν! Να σας πω και κάτι άλλο; Και το ότι είμαι Ιερεύς, αισθάνομαι ότι πολύ μου είναι!
Άλλοτε εις παρατήρησιν εξομολογουμένου, ο όποιος του είπε:
-Γέροντα, νομίζω ότι εσείς δεν κάνετε για Δεσπότης, εφωτίσθη ολόκληρος και απήντησε:
-Να ‘σαι ευλογημένος, παιδί μου! Να ‘σαι ευλογημένος!

Συγγραφεύς, Όμολογητής, Διδάσκαλος

Παραλλήλως με την διακονίαν του, ως εξομολόγου και πνευματικού καθοδηγητού μυριάδων ψυχών, ο π. Έπιφάνιος ησχολήθη και την συγγραφήν• Έδημοσίευσε πλήθος άρθρων εις διάφορα εκκλησιαστικά περιοδικά και συνέγραψεν είκοσι δύο βιβλία, πολλά από τα όποια εγνώρισαν επανειλημμένος εκδόσεις.
Ή αγάπη του προς την Έκκλησίαν, ο ζήλος του δια την διαφύλαξιν των θεοπαραδότων θεσμίων της και η αταλάντευτος προσήλωσίς του εις τους Ιερούς Κανόνας, τον ώθησαν πολλές φορές να εξέλθη από την αφάνειάν του και να κατάθεση την μαρτυρίαν του, δια της οποίας προασπίσθη την Όρθόδοξον Πίστιν, την Εύαγγελικήν ζωήν, την Κανονικήν τάξιν και τα δίκαια της Εκκλησίας.
Αι μελέται, τα άρθρα, αι γνωματεύσεις, τα υπομνήματα και αι επιστολαί του, πού αναφέρονται εις φλέγοντα εκκλησιαστικά ζητήματα, αποτελούν μνημεία του συγχρόνου εκκλησιαστικού λόγου. Κείμενα τα όποια ακτινοβολούν βαθείαν θεολογικήν γνώσιν, αποστολικόν φρόνημα, αγιοπατερικόν ήθος και ακεραίαν εκκλησιαστικήν συνείδησιν.
Επίσκοποι, ηγούμενοι, ιερομόναχοι, εφημέριοι ενοριών, μοναχοί, λαϊκοί, προσέφευγον μετ’ εμπιστοσύνης και εζητούσαν την γνώμην του δια ποικίλα και πολλές φορές λεπτότατα ζητήματα. Και αι απαντήσεις, τας οποίας έδιδε με ταχύτητα και ευθυκρισίαν πού εντυπωσίαζαν, συνέτειναν εις την υπέρβασιν δυσκολωτάτων καταστάσεων και εις την επίλυσιν προβλημάτων, τα όποια εκ πρώτης όψεως εφαίνοντο, ότι ήσαν αδύνατον να επιλυθούν.

Ιδρυτής, κτήτωρ και Γέροντας Ί. Ησυχαστηρίου

Το 1976 δια της παροτρύνσεως και της συμπαραστάσεως των πνευματικών του τέκνων, ίδρυσε το ανδρώον Ήσυχαστήριον της Κεχαριτωμένης Θεοτόκου εις την Τροιζήνα, υπό την εκκλησιαστικήν δικαιοδοσίαν της Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης. Ή ανέγερσις των κτισμάτων και η θεμελίωσις της πνευματικής ζωής του Ησυχαστηρίου, απετέλεσαν την πρώτην φροντίδα κατά τα τελευταία έτη της ζωής του Μακαριστού Γέροντος μου.
Εις την τελικήν σύσκεψιν, κατά την οποίαν απεφασίσθη η ίδρυσις του Ησυχαστηρίου, είπεν εις τον Γέροντα, κάποιο πνευματικοπαίδι του:
-Δεν νομίζετε, ότι ομοιάζομεν με τον Δον Κιχώτη; -Πώς θα κτίσωμεν Μοναστήρι χωρίς χρήματα; Απένταρος και εσείς, απένταροι και εμείς, όπως μας μάθατε. Τότε ο π. Έπιφάνιος ετόνισε μ’ έμφασιν: -Ακριβώς έτσι θα διακριβώσωμεν το θέλημα του Θεού. Εάν θέλη να κτίσωμεν Μοναστήρι, θα μας στείλη χρήματα. Εάν δεν μας στείλη χρήματα, αυτό θα φανερώνη, ότι δεν είναι ευλογημένον να το ιδρύσωμεν. Έτσι δεν θα μπούμεν εις τον κόπον να ξεκινήσωμεν.
Το Ήσυχαστήριον ήρχισε να οικοδομήται, διότι ο Θεός δια θαυμαστού τρόπου, αμείβοντας την πίστιν του Γέροντος, ηυλόγησε πλουσίως την απόφασίν του δια την ίδρυσιν Ιεράς Μονής.
Κατά την διάρκειαν των εργασιών εις την Μονήν, συνέβη μερικές φορές, οι εργαζόμενοι να ζητούν περισσότερα χρήματα από τα συμπεφωνημένα.
Ό υπεύθυνος μοναχός δεν εδέχετο να ικανοποίηση τας απαιτήσεις των και έτσι το θέμα έφθανε εις τον Γέροντα, ο όποιος του έδιδεν εντολήν, να τους πλήρωση βάσει των νέων απαιτήσεων.
-Μα, Γέροντα, του αντέτεινε κάποτε ο μοναχός, έτσι αδικούμεθα!
-Παιδί μου, απήντησεν ο Γέροντας, ακόμη δεν έχεις καταλάβει, ότι εμείς οί Χριστιανοί οφείλομε να υπομένωμε και αδικίας;
Εις τας 15 Απριλίου 1977 ενεκατεστάθη η μικρά Αδελφότης του Ησυχαστηρίου. Την επομένην ακριβώς έγινεν η πρώτη σύναξις των Πατέρων.
-Προσέξτε καλά, είπεν ο Γέροντας. Δεν θα διαφημίζητε το Μοναστήρι, ότι έχομε «καλόν» Γέροντα ή ηγούμενον ή «καλούς» αδελφούς. Ποτέ δεν θα ειπήτε εις άνθρωπον: Έλα εδώ να μονάσης, μη πηγαίνης εις αυτό ή εκείνο το Μοναστήρι. Δεν θα κατηγορήσητε άλλο Μοναστήρι, δια να εξάρετε το ιδικόν μας. Αυτά όλα είναι έξω από τον χαρακτήρα μου.
Εάν θέλη ο Θεός να στείλη ανθρώπους, θα στείλη και χωρίς «διαφημίσεις». Εάν παραβήτε την ανωτέρω εντολήν, θα μου το αναφέρητε εις την εξομολόγησιν ως αμάρτημα!
Ό π. Έπιφάνιος δεν επέτρεψε να μπουν εις την Μονήν πολυτελή και φαντακτερά άμφια, τα όποια προκαλούν. Προτιμούσε τας υφαντάς στολάς των Καλαμών, αι οποίαι είναι απλαί και δεν προκαλούν.
Είναι μάλιστα χαρακτηριστικόν αυτό, το όποιον είπε γνωστός Αγιορείτης, όταν είδε τας άπλας στολάς της Κεχαριτωμένης:
-Νομίζω ότι ευρίσκομαι εις την Αποστολικήν εποχήν.

Δοκιμασίαι της υγείας του. «Ό Θεός όν αγαπά παιδεύει…»

Ο Γέροντας μου ανέκαθεν είχεν αδύναμον κράσιν και αντιμετώπιζε συχνά διάφορα προβλήματα υγείας. Και το συνολικόν πρόγραμμα του επιβάρυνε την κατάστασιν της υγείας του. Πρέπει να ήταν εις τα μέσα του 1982, όταν είχεν εντονότατα στομαχικά προβλήματα με Ισχυρούς πόνους. Τον Νοέμβριον του ιδίου έτους έπαθε γαστρορραγίαν από έλκος εις το έλασσον τόξον του στομάχου. Το έλκος εις αυτήν την περιοχήν του στομάχου εξελίσσεται εις καρκίνον.
Νοσοκομεϊον Ν.Ι.Κ.Ε., 7 Δεκεμβρίου 1982. Νοσηλεύεται ο Γέροντας προκειμένου την επομένην να χειρουργηθή. Εις κάποιαν στιγμήν εισέρχεται εις το δωμάτιόν του ο χειρουργός Β.Κ.
-Λοιπόν, π. Επιφάνιε, αύριο θα πάνε όλα όμορφα και ωραία. Θα ετοιμασθώμεν πρωΐ-πρωί δια την επέμβασιν. Εν συνεχεία θα κάνωμεν ό,τι καλύτερον μπορούμε και μετά πάλι εις το δωμάτιόν σας. Μην ανησυχείτε καθόλου. Όλα θα πάνε πολύ καλά.
Μέχρι εκείνην την στιγμήν ο Γέροντας τον άκουγε σκεπτικός. Μόλις ετελείωσεν ο ίατρός, κοιτάζοντας τον κατάματα, ετόνισεν:
-Θεού θέλοντος!
-Ναι, ναι, σωστά! Πάντα Θεού θέλοντος.
8 Δεκεμβρίου 1982. Ήμερα κατά την οποίαν χειρουργείται δια πρώτην φοράν ο Γέροντας. Με αγωνία περιμένουν έξω από το χειρουργείον πολλά πνευματικά του παιδιά. Από την προηγουμένην είχε ειπή:
-Προτιμότερον να μείνετε εις το σπίτι και να προσευχηθήτε. Θα είναι η καλύτερα προσφορά σας αυτή!
Παρά ταύτα, τιποτε δεν ήτο δυνατόν να τα κράτηση μακρυά του. Όσην ώραν διαρκούσεν η εγχείρησις, εγίνετο προσευχή εις το παρεκκλήσιον του Νοσοκομείου, προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ύδρας κ. Ιεροθέου.
Επιτέλους μετά 4.30′ ωρών επέμβασιν και αρκετήν ώραν έως να συνέλθη από την νάρκωσιν, παρουσιάζεται ο νοσοκόμος, ο όποιος ανοίγει την πόρταν. Ή αγωνία όλων κορυφώνεται. Δεν θέλουν τίποτε άλλο, παρά μόνον να τον ιδούν.
Σκεπασμένος μέχρι τον λαιμόν, με ορούς δεξιά και αριστερά, ρίχνει γύρω-γύρω μια ματιά. Την ματιάν εκείνην πού κυριολεκτικώς σε καθήλωνε. Φωνάζει κοντά του τον ιατρόν Γ.Π. Τα μάτια όλων καρφωμένα εκεί. Άραγε τι να τον θέλη; Σε ολίγον πλησιάζει ο ιατρός και μεταφέρει το μήνυμα-εντολή:
-Ν’ αποχωρήσουν αμέσως όλοι!
Και προσθέτει ο ιατρός:
-Ηγέτης και Ποιμήν ακόμη και σ’ αυτήν την κατάστασιν!
Ένα πνευματικοπαίδι του ιατρός, επήγε να τον επισκεφθή τας ημέρας κατά τας οποίας επρόκειτο να εξέλθη του Νοσοκομείου. Του λέγει εις κάποιαν στιγμήν ο Γέροντας:
-Παιδί μου, πήγαινε εις το λογιστήριον να τους είπης, να ετοιμάσουν τον λογαριασμόν μου.
-Να ‘ναι ευλογημένο, Γέροντα» δώστε μου το ασφαλιστικόν σας βιβλιάριον.
-Όπως γνωρίζεις, απήντησεν ο π. Επιφάνιος, δεν παίρνω μισθόν και συνεπώς δεν έχω βιβλιάριον.
-Και γιατί δεν εβγάλατε βιβλιάριον του ΟΓΑ, αφού είσθε μοναχός; τον ερωτά έκπληκτος ο Ιατρός.
Και αυτός:
-Άκουσε, παιδί μου. Δεν είναι σωστόν κάτι τέτοιο, διότι δια να δικαιούται ο μοναχός ασφάλισιν, πρέπει να μένη συνεχώς εις το μοναστήρι, πράγμα το όποιον δεν κάνω εγώ!
Ό Γέροντας αντιμετώπισεν την δοκιμασίαν της εγχειρήσεως, οπού του είχαν αφαιρέσει τα 3/4 περίπου του στομάχου, με πίστιν και υπομονήν. Εξήλθε του Νοσοκομείου με πολύ πεσμένας τας σωματικός του δυνάμεις, αλλά με ψυχικόν σθένος, πού μας έκανε εντύπωσιν. Είχεν ελπίδα εις τον Θεόν και αισιοδοξίαν.

Νέαι δοκιμασίαι – «Ως χρυσός εν χωνευτηρίω εδοκίμασεν αυτόν…»

Εις αυτήν την κρίσιμον περίοδον της ζωής του, ο Θεός ηθέλησε να τον δοκιμάση περισσότερον.
Ή συμπαραστάτις και αρωγός εις το πνευματικόν του έργον, η θεία του Αλεξάνδρα ηρρώστησε βαρύτατα. Όταν ήλθεν η ασθένεια της, η οποία συνέπεσεν χρονικώς με την ανάρρωσιν του Γέροντος, εκάναμε εντόνους προσευχάς δια εκείνην, να μας ακούση ο Θεός και να γίνη η επιθυμία του Γέροντος να μη φυγή. Όμως «τις εγνω νουν Κυρίου; Η τις σύμβουλος αυτού εγένετο;» (Ρωμ. ια’ 34).
Την 29ην Μαρτιου του 1983 το μεσημέρι, η ψυχή της επέταξεν εις τον Ουρανόν και επήγεν εις τον Παράδεισον κατά την ιδική μας πίστιν αλλά και την ιδική της ατράντακτον ελπίδα.
Μετά την εκδημίαν της θείας, ο Γέροντας εισέρχεται εις ένα νέον στάδιον εκκλησιαστικής προσφοράς και πνευματικού αγώνος.
‘Ήρχισε να έργάζηται εντατικώς, ενώ μέσα του η ανίατος ασθένεια προχωρούσε, χωρίς φυσικά εκείνος να το γνωρίζη. Είχε την υποψίαν θαμπήν, αλλά δεν ήθελε και να μάθη τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξετάσεως.
Είναι αξιοσημείωτον ότι ουδέποτε έκανε ευθείαν ή πλαγίαν ερώτησιν εις όλους μας, Ιατρούς και μη, δια να μάθη εάν η εξέτασις ήτο θετική. Ενεργούσε έτσι, δια να μη μας φέρη εις δύσκολον θέσιν, να μη μας στεναχωρήση ή να μη μας υποχρέωση να ειπούμεν κάτι, το όποιον δεν θέλομε να του ειπούμεν.
Το 1988 υπέστη και δευτέραν εγχείρησιν, όμως η καταστασίς του έβαινε συνεχώς επιδεινούμενη. Και ο πιστός δούλος του Θεού υπέμενε τους πόνους με θαυμαστήν υπομονήν και αδιάκοπον δοξολογίαν του Παναγίου ονόματος του Κυρίου.
Εις την αρχήν οι πόνοι ήσαν αραιότεροι. Όταν ήρχισαν να γίνωνται πυκνώτεροι και δυνατότεροι, τότε προσετέθησαν και οι συνεχεις εμετοί. Προϊούσης της καταστάσεως ακόμη και τα ισχυρώτερα παυσίπονα δεν ελάττωναν καθόλου τον πόνον. Δι’ αυτό είπε κάποιαν στιγμήν:
-Εάν νοιώθατε όπως εγώ τώρα, έστω και δια δύο λεπτά, θα παρακαλούσατε τον Θεόν να σας πάρη αμέσως! Και στρεφόμενος προς τον Κύριον: «πτωχός και αλγών ειμί εγώ’ η σωτηρία σου, ο Θεός, αντιλάβοιτό μου» (Ψαλμ. ξη’ 30). Και ενώ ήτο καθισμένος εις την καρέκλαν με τους ορούς εις τα χέρια, μπαίνει κάποιος επισκέπτης, του φιλάει το χέρι και τον ερωτά:
-Τι γίνεσθε, Γέροντα;
-Γίνομαι, παιδί μου.
Και επειδή ο επισκέπτης δεν εκατάλαβε, συνέχισεν:
-Ωριμάζω!
Τας τελευταίας εβδομάδας λόγω των φρικτών πόνων τας επέρασεν ανάσκελα εις το κρεββάτι. Δεν ημπορούσε εις καμμίαν άλλην θέσιν να ανακουφισθή.
-Παρακάλεσα, είπε, τον Θεόν να μου δώση άλλην θέσιν. Εκείνος όμως δεν μου έδωσεν. Ας είναι δοξασμένον το όνομά Του!
Ολίγας ημέρας πριν κοιμηθή, απευθυνόμενος εις παρευρισκόμενον πνευματικοπαίδι του, ετόνισεν:
-Να ήξερες, πόσο λειαίνει τον ακατέργαστον Επιφάνιον όλη αύτη η ταλαιπωρία!
Συγκλονίζομαι και σήμερα, δέκα έτη από την κοίμησίν του, όταν στοχάζομαι τον Γέροντα μου να υμνή τον Ύψιστον Θεόν, την στιγμήν κατά την οποίαν, το ασθενικόν του σώμα διαπερνάται από κύματα ισχυρότατου πόνου.
Τον βλέπω γεμάτον πίστιν, να υψώνη τα μάτια του προς τον ουρανόν, να ευχάριστη τον Θεόν, τον όποιον τόσον ηγάπησε, να εκζητά το θείον έλεος και να ψελλίζη συνεχώς την ευχήν με το κομβοσχοίνι.
Θα έλεγε κανείς ότι είχε διακόψει την σχέσιν του με το παρόν και συνελάμβανε τα μηνύματα της Βασιλείας του Θεού, χωρίς να έχη χάσει τας αισθήσεις του ή την λογικήν του, ένεκα του οδυνηρού πόνου.

Δίδει οδηγίας δια την κηδεία του – Η κοίμησίς του (+1989)

Είναι εντυπωσιακό με πόσην άνεσιν και λεπτομερώς ερύθμιζε θέματα, τα όποια εσχετίζοντο με τον θάνατον του, ωσάν να επρόκειτο να δίδη οδηγίας, δια μίαν συνήθην αναχώρησιν δια το Μοναστήρι.
-Γέροντα, δεν φοβάσθε τον θάνατον; τον ερώτησεν απορημένον κάποιο πνευματικό του παιδί.
-Όχι, δεν τον φοβάμαι καθόλου τον θάνατον. (Μικρά παύσις). Και δεν τον φοβάμαι, όχι βεβαίως ένεκα των έργων μου, αλλά επειδή πιστεύω εις το έλεος του Θεού.
Έκανόνισε σύσκεψιν 3-4 ατόμων, δια να εξετασθή κατά πόσον η συγκεκριμένη θέσις του τάφου του είναι η πρέπουσα. Ένωρίτερον είχε εξηγήσει ο ίδιος, που θα ήθελε τον τάφον του και δια ποίαν αίτιαν.
Και εις αυτό το σημείον φανερώνεται η ταπείνωσίς του, να έρωτα άλλους δια εν θέμα, δια το όποιον ημπορούσε ν’ αποφασίση ο ίδιος. Εζήτησεν η νεκρώσιμος ακολουθία να ψαλή εις την Χρυσοσπηλιώτισσαν. Τον ερώτησε τότε κάποιος:
-Το σκήνος σας που θα το έχωμε; Που θ’ αγρυπνήσωμε;
-Θα είμαστε (έτσι, εις πρώτον πρόσωπον), εις τους «Τρεις Ίεράρχας» μέχρι την ώραν της ακολουθίας. Θα πάμε εις την Χρυσοσπηλιώτισσαν δια την κηδεία και μετά εις το μοναστήρι.
Παρέδωσε την αγίαν ψυχήν του, εις τας χείρας του Γλυκύτατου Ιησού, την τετάρτην απογευματινήν της 10ης Νοεμβρίου του σωτηρίου έτους 1989.
Ή εξόδιος ακολουθία εψάλη την επομένην εις τον Ί. Ναόν της Χρυσοσπηλαιωτίσσης Αθηνών και το σκήνωμα του ενταφιάσθη εις το Ιερόν Ήσυχαστήριον της Κεχαριτωμένης Θεοτόκου εις την Τροιζήνα.
Επί του τάφου του, κατά την επιθυμίαν του, εχαράχθη ο λόγος του Απ. Παύλου: «Χριστός Ιησούς ήλθεν εις τον κόσμον αμαρτωλούς σώσαι, ων πρώτος ειμί εγώ» (Α’Τιμ. α’15).
Ό π. Έπιφάνιος εσφράγισεν την ύπαρξιν όλων, όσων ανήκουν εις την πνευματικήν του οικογένειαν. Προσωπικώς, θεωρώ ιδιαιτέραν ευλογίαν του Θεού, τα δώδεκα έτη συνδέσμου, πού είχα με τον Γέροντα. Άλλα εσφράγισε, κατά κοινήν ομολογίαν, και την ζωήν ολοκλήρου της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εντός και εκτός της Ελλάδος, όλα τα τελευταία έτη, με τας σοφωτάτας γνώμας, τας οποίας έδιδε, με τ’ απαράμιλλα γραπτά του κείμενα, με τας απαντήσεις και διευκρινήσεις του εις δυσκολώτατα σύγχρονα προβλήματα κ.λ.π.
Αι ευχαί του και αι προσευχαί του, ας μας ακολουθούν και παρακολουθούν, επί σκοπώ, όπως ευρεθώμεν και εμείς κοντά του, εις την χορεία των Δικαίων, οπού μας αναμένει. ΑΜΗΝ.

Ήχοςπλ,β’.

Ευ δούλε αγαθέ και πιστέ,
ευ εργάτα του αμπελώνας Χριστού’
συ και το βάρος της ημέρας εβάστασας,
συ και το δοθέν σοι τάλαντον επηύξησας,
και τοις μετά σε ελθούσιν ουκ εφθόνησας.
Διό πύλη σοι ουρανών ηνέωκταν
είσελθε εις την χαράν του Κυρίου σου,
και πρέσβευε υπέρ ημών, πάτερ Επιφάνιε.

Ήχος πλ. δ’. Τη Υπερμάχω.

Της Τριάδος τον Ναόν τον ιερώτατον και της Κεχαριτωμένης Θεοτόκου αγαπητώτατον,
ανυμνήσωμεν Επιφάνιον εκ βαθέων.
Αγαπά γαρ και ελεεί πάντας και βοηθεί
και πρεσβεύει, ίνα τύχωμεν ελέους από Θεού.
Όθεν κράζομεν χαίροις, πάτερ Επιφάνιε.

Το Μεγαλυνάριον της Κεχαριτωμένης.

«Φύλαττε και σκέπε μάνδραν την Σήν, Κεχαριτωμένη Θεοτόκε
διηνεκώς, ταις προς τον Υίόν Σου, λιταίς αδιαλείπτοις,
Αυτόν δοξολογούσαν και σε γεραίρουσαν».

ΠΗΓΗ:

Ο Βιος του π. Επιφανίου Θεοδωροπούλου

εκδ. Νεκτάριος Παναγόπουλος

Αθήνα 2001

Ο ΘΕΟΣ ΒΟΗΘΑ ΤΟΥΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΥΣ – ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΣΤΑΡΕΤΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ, ΡΩΣΙΑ (+1928)

Восход, Чили

Ὁ Θεός βοηθᾶ τούς ἐξομολογουμένους:

«Παρά τό γεγονός ὅτι ὁ Στάρετς Νεκτάριος τῆς Ὄπτινα (+1928) ἦταν ὑπό ἐπιτήρησι [ὑπό τό κομμουνιστικό καθεστώς], ἀρχίζει τή διήγησί του ὁ ἠθοποιός Μιχαήλ Τσέχωφ, οἱ μαθητές του τόν ἐπισκέπτονταν μέχρι τό θάνατό του στό μακρινό Χόλμισι. Κι, ὅμως, οὔτε μιά φορά δέν συνέβη κάτι δυσάρεστο στούς ἀνθρώπους πού ἔρχονταν νά τόν δοῦν. Ἔφθανες πρῶτα μέ τό τραῖνο σ᾽ ἕνα μικρό σιδηροδρομικό σταθμό. Ἀπό ᾽κεῖ ἔπρεπε νά βαδίσης 25 περίπου χλμ. μέσα στό πυκνό δάσος, γιά νά φθάσης στό πρῶτο χωριό. Ἐκεῖ, κάποιοι ἔμπιστοι χωρικοί σέ φιλοξενοῦσαν σέ μιά καλύβα, μέχρι νά σκοτεινιάση· κι ὅταν σκοτείνιαζε, συνέχιζες τό δρόμο μέχρι νά φθάσης στό σπίτι τοῦ Γέροντα».

ΠΗΓΗ:

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ

Η Εξομολόγηση – Μετάνοια: Το Αντικλείδι του Παραδείσου

εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός

Αθήνα 2012

TRUTH TARGET

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com/ores-eksomologisis/

http://www.truthtarget.gr (Ώρες Εξομολόγησης)

LINK: PHOTOS ORTHODOXES: TOUS LES PAYS – French

world-norway_00417465

http://www.orthphoto.net/?id_jezyk=7

Photos Orthodoxes: Tous les pays

LINK: ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΦΩΤΟ ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ – ORTHODOX PHOTOS

Norway-HD-Wallpapers3

http://www.orthphoto.net/?id_jezyk=10

Ορθόδοξες φωτογραφίες από όλες τις χώρες – Orthodox Photos

LINK: ORTHODOX PHOTOS – ALL COUNTRIES

sunset_harstad_norway_740

http://www.orthphoto.net

Orthodox Photos: All countries

LINK: ORTHODOX PHOTOS BY CHAD HUSBY IN FLICKR

City Lights Cory Marshall www.corymarshallphotography.com San Francisco–Oakland Bay Bridge, CA. #bridge #night #sanfrancisco

https://www.flickr.com/photos/calamites/

Orthodox Photos by Chad Husby

in flickr

Q&A – WHAT IS YOGA?

https://heartquestionsandanswers.wordpress.com

HEART QUESTIONS & ANSWERS

10931111_887672077939674_8608369450340897019_n

https://heartquestionsandanswers.wordpress.com/?s=YOGA+Q%26A

What is Yoga?

Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΤΑΡΕΤΣ (=ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ) ΝΕΚΤΑΡΙΟ ΤΗΣ ΟΠΤΙΝΑ ΡΩΣΙΑ, +1928

7b1e262085

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

may203

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com

FROM WORKER SECT TO ORTHODOXY

«Κάποτε, ὁ στάρετς Νεκτάριος (στάρετς=Πνευματικός Πατέρας) στό τέλος τῆς ἐξομολογήσεως τοῦ Ὀλέγκ τόν ρώτησε μέ ἀγάπη ὅπως πάντα:

—Τά ἔχεις πεῖ ὅλα;

Ὁ Ὀλέγκ ἀπάντησε καταφατικά. Ὅλοι ἤξεραν ὅτι ὁ Γέροντας ἦταν διορατικός καί κανένας δέν τολμοῦσε νά κρύψη κάτι ἀπ᾽ αὐτόν. Γι᾽ αὐτό συνήθως, ὅλοι ἔκαναν εἰλικρινῆ ἐξομολόγησι. Νά, ὅμως πού ὁ Στάρετς… ξαναρώτησε:

—Τά ἔχεις πεῖ ὅλα;

Κι ἐπανέλαβε τήν ἴδια ἐρώτησι μερικές φορές. Ὅ Ὀλέγκ ὅμως, δέν μποροῦσε νά θυμηθῆ τίποτε ἄλλο. Ἔτσι ὁ Στάρετς μέ πολύ γλυκειά φωνή, μέ ἀγάπη καί εὐγένεια, εἶπε μόνο μιά φράσι: “καί μέ τό αὐγό;”.

Τότε ἔγινε κάτι συνταρακτικό: Μιά ξεχασμένη πικρή ἱστορία ξαναγύρισε στό μυαλό τοῦ Ὀλέγκ: “ὤ, Κύριε, μά φυσικά!…”.

Πράγματι, αὐτό συνέβη λίγα χρόνια μετά τήν κομμουνιστική ἐπανάστασι, τότε πού ἡ κατάστασι ἦταν τραγική· τά παιδιά γύριζαν νηστικά στούς δρόμους, γιά νά βροῦν τροφή. Ἡ φτώχεια εἶχε ἐξαπλωθῆ παντοῦ, τόσο πού πολλοί πέθαιναν ἀπ᾽ τήν πεῖνα· οἱ Κοντσέβιτς, ὅμως, δόξα τῷ Θεῷ, δέν στερήθηκαν τήν τροφή. Μιά μέρα, ὄχι πολύ καιρό μετά τήν ἐπανάστασι, ὁ Ὀλέγκ καθόταν ἔξω ᾶπ᾽ τό σπίτι του· εἶχε τρυπήσει ἕνα αὐγό καί ρούφηξε τό περιεχόμενό του. Τότε τό αὐγό εἶχε μεγάλη ἀξία, διότι ἦταν πολύ θρεπτικό καί δυσεύρετο. Ἐκείνη τή στιγμή, εἶδε ἕνα ἀγόρι περίπου στήν ἡλικία του, πού βάδιζε ἐξαντλημένο καί μέ ἐξαιρετικά ἀξιολύπητο ὕφος. Ἦταν φανερό πώς δέν εἶχε φάει γιά πολύ καιρό. Καί τότε ἕνας πειρασμικός λογισμός ἄστραψε στό μυαλό τοῦ Ὀλέγκ· νά κοροϊδέψη τό πεινασμένο παιδί.

—Θέλεις ἕνα αὐγό;, τό ρώτησε δείχνοντάς του τό ἄδειο τσόφλι.

Τό παιδί ἅπλωσε μέ λαχτάρα τό χέρι του καί ὁ Ὀλέγκ τοῦ ἔδωσε τό κέλυφος τοῦ αὐγοῦ, γελώντας μέ ἱκανοποίησι πού τό πείραγμά του πέτυχε. Τό πεινασμένο παιδί διαπιστώνοντας ὅτι ἐπρόκειτο μόνο γιά ἕνα διαβολικό ἀστεῖο, κατέβασε σιωπηλά τό περίλυπο βλέμμα του στή γῆ καί σχεδόν κλαίγοντας συνέχισε τό δρόμο του.

Ἡ συνείδησι τοῦ μικροῦ Ὀλέγκ, πού ἔκανε ἀπερίσκεπτα τό κακόγουστο κι ἀπάνθρωπο ἀστεῖο, κεντήθηκε τότε βαθειά. Καί τώρα, μόνο πού ἄκουσε τή λέξι “αὐγό”, ὁλόκληρη ἡ ἀπαίσια σκηνή ξαναζωντάνευσε μπροστά στά μάτια του. Μέ δάκρυα ζήτησε συγγνώμη ἀπ᾽ τό Θεό καί τό Γέροντα, ἐνῶ συγχρόνως ὁ θαυμασμός κυρίευσε τήν ψυχή του». Ἄς σημειώσουμε ἐδῶ ὅτι ἐμεῖς οἱ Πνευματικοί πού δέν ἔχουμε τό διορατικό χάρισμα, ὅπως τό εἶχε ὁ ὅσιος Νεκτάριος τῆς Ὄπτινα, μποροῦμε μέ κατάλληλες ἐρωτήσεις νά ἐκμαιεύσουμε ὅλες τίς ἁμαρτίες.

ΠΗΓΗ:

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ

Η Εξομολόγηση – Μετάνοια: Το Αντικλείδι του Παραδείσου

εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός

Αθήνα 2012

TRUTH TARGET

https://cominghomeorthodoxy.wordpress.com/ores-eksomologisis/

http://www.truthtarget.gr (Ώρες Εξομολόγησης)

6aftertherain 051

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΑΓΙΟΥ ΒΙΤΑΛΙΟΥ ΣΙΝΤΟΡΕΝΚΟ (+1992) ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΕΙΝΑΝ ΑΚΕΡΑΙΑ & ΕΥΩΔΙΑΖΟΝΤΑ ΣΑΝ ΕΝΑΣ ΑΡΡΑΒΩΝΑΣ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

 scotland-sunset-and-mountains-rivers

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

Gerontas-Vitalios-Sidorenko-21

Φωτογραφία & Αγιογραφία του Αγίου Βιταλίου Σιντόρενκο της Γεωργίας (+1992)

 71306539

 «Τά χέρια τοῦ Πνευματικοῦ π. Βικεντίου Σιντόρενκο (+1992) από τήν Τιφλίδα τῆς Γεωργίας, τά ὁποῖα εἶχαν λύσει τίς ἁμαρτίες τόσων ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων ἀπό τό δεσμό τους μέ τό σατανᾶ καί μέ τά ὁποῖα εἶχε διαμοιράσει στό λαό τοῦ Θεοῦ τόσες ἐλεημοσύνες, παρέμειναν ἀκέραια καί εὐωδιάζοντα, σάν ἕνας ἀρραβώνας τῆς ἀναστάσεως καί τῆς κληρονομιᾶς τῆς ἀφθάρτου καί αἰωνίου ζωῆς».

ΠΗΓΗ:

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ

Η Εξομολόγηση – Μετάνοια: Το Αντικλείδι του Παραδείσου

εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός

Αθήνα 2012

TRUTH TARGET

http://www.truthtarget.gr (Ὠρες Εξομολόγησης)