Just Watch - Photography by +Mike Mezeul An incredible sunrise over Mount Rundle and the frozen Vermilion Lake of Banff National Park in November. #alberta #banff #canada

Light-Travel Time: A Problem for the Big Bang

by Robert Newton on September 1, 2003


The “distant starlight problem” is sometimes used as an argument against biblical creation. People who believe in billions of years often claim that light from the most distant galaxies could not possibly reach earth in only 6,000 years. However, the light-travel–time argument cannot be used to reject the Bible in favour of the big bang, with its billions of years. This is because the big bang model also has a light-travel–time problem.

The background

In 1964/5, Penzias and Wilson discovered that the earth was bathed in a faint microwave radiation, apparently coming from the most distant observable regions of the universe, and this earned them the Nobel Prize for Physics in 1978.1This Cosmic Microwave Background (CMB) comes from all directions in space and has a characteristic temperature.2,3While the discovery of the CMB has been called a successful prediction of the big bang model,4 it is actually a problemfor the big bang. This is because the precisely uniform temperature of the CMB creates a light-travel–time problem for big bang models of the origin of the universe.

The problem

The temperature of the CMB is essentially the same everywhere5—in all directions (to a precision of 1 part in 100,000).6However (according to big bang theorists), in the early universe, the temperature of the CMB7 would have been very different at different places in space due to the random nature of the initial conditions. These different regions could come to the same temperature if they were in close contact. More distant regions would come to equilibrium by exchanging radiation (i.e. light8). The radiation would carry energy from warmer regions to cooler ones until they had the same temperature.



(1) Early in the alleged big bang, points A and B start out with different temperatures.

(2) Today, points A and B have the same temperature,

yet there has not been enough time for them to exchange light.

The problem is this: even assuming the big bang timescale, there has not been enough time for light to travel between widely separated regions of space. So, how can the different regions of the current CMB have such precisely uniform temperatures if they have never communicated with each other?9 This is a light-travel–time problem.10

The big bang model assumes that the universe is many billions of years old. While this timescale is sufficient for light to travel from distant galaxies to earth, it does not provide enough time for light to travel from one side of the visible universe to the other. At the time the light was emitted, supposedly 300,000 years after the big bang, space already had a uniform temperature over a range at least ten times larger than the distance that light could have travelled (called the “horizon”)11 So, how can these regions look the same, i.e. have the same temperature? How can one side of the visible universe “know” about the other side if there has not been enough time for the information to be exchanged? This is called the “horizon problem”.12 Secular astronomers have proposed many possible solutions to it, but no satisfactory one has emerged to date (see Attempts to overcome the big bang’s “light-travel–time problem” below).

Summing up

The big bang requires that opposite regions of the visible universe must have exchanged energy by radiation, since these regions of space look the same in CMB maps. But there has not been enough time for light to travel this distance. Both biblical creationists and big bang supporters have proposed a variety of possible solutions to light-travel–time difficulties in their respective models. So big-bangers should not criticize creationists for hypothesizing potential solutions, since they do the same thing with their own model. The horizon problem remains a serious difficulty for big bang supporters, as evidenced by their many competing conjectures that attempt to solve it. Therefore, it is inconsistent for supporters of the big bang model to use light-travel time as an argument against biblical creation, since their own notion has an equivalent problem.

Attempts to overcome the big bang’s “light-travel–time problem”

Currently, the most popular idea is called “inflation’—a conjecture invented by Alan Guth in 1981. In this scenario, the expansion rate of the universe (i.e. space itself) was vastly accelerated in an “inflation phase” early in the big bang. The different regions of the universe were in very close contact before this inflation took place. Thus, they were able to come to the same temperature by exchanging radiation before they were rapidly (faster than the speed of light1) pushed apart. According to inflation, even though distant regions of the universe are not in contact today, they were in contact before the inflation phase when the universe was small.

However, the inflation scenario is far from certain. There are many different inflation models, each with its set of difficulties. Moreover, there is no consensus on which (if any) inflation model is correct. A physical mechanism that could cause the inflation is not known, though there are many speculations. There are also difficulties on how to turn off the inflation once it starts—the “graceful exit” problem.2 Many inflation models are known to be wrong—making predictions that are not consistent with observations,3 such as Guth’s original model.4 Also, many aspects of inflation models are currently unable to be tested.

Some astronomers do not accept inflationary models and have proposed other possible solutions to the horizon problem. These include: scenarios in which the gravitational constant varies with time,5 the “ekpyrotic model” which involves a cyclic universe,6 scenarios in which light takes “shortcuts” through extra (hypothetical) dimensions,7 “null-singularity” models,8 and models in which the speed of light was much greater in the past.9,10 (Creationists have also pointed out that a changing speed of light may solve light-travel–time difficulties for biblical creation.11)

In light of this disagreement, it is safe to say that the horizon problem has not been decisively solved.

References and notes

  1. This notion does not violate relativity, which merely prevents objects travelling faster than cthrough space, whereas in the inflation proposal it is space itself that expands and carries the objects with it. Back
  2. Kraniotis, G.V., String cosmology,International Journal of Modern Physics A 15(12):1707–1756, 2000. Back
  3. Wang, Y., Spergel, D. and Strauss, M., Cosmology in the next millennium: Combining microwave anisotropy probe and Sloan digital sky survey data to constrain inflationary models,The Astrophysical Journal 510:20–31, 1999. Back
  4. Coles, P. and Lucchin, F.,Cosmology: The Origin and Evolution of Cosmic Structure, John Wiley & Sons Ltd, Chichester, p. 151, 1996. Back
  5. Levin, J. and Freese, K., Possible solution to the horizon problem: Modified aging in massless scalar theories of gravity,Physical Review D (Particles, Fields, Gravitation, and Cosmology) 47(10):4282–4291, 1993. Back
  6. Steinhardt, P. and Turok, N., A cyclic model of the universe,Science 296(5572):1436–1439, 2002. Back
  7. Chung, D. and Freese, K., Can geodesics in extra dimensions solve the cosmological horizon problem?Physical Review D (Particles, Fields, Gravitation, and Cosmology) 62(6):063513-1–063513-7, 2000. Back
  8. Célérier, M. and Szekeres, P., Timelike and null focusing singularities in spherical symmetry: A solution to the cosmological horizon problem and a challenge to the cosmic censorship hypothesis,Physical Review D65:123516-1–123516-9, 2002. Back
  9. Albrecht, A. and Magueijo, J., Time varying speed of light as a solution to cosmological puzzles,Physical Review D (Particles, Fields, Gravitation, and Cosmology) 59(4):043516-1–043516-13, 1999. Back
  10. Clayton, M. and Moffat, J., Dynamical mechanism for varying light velocity as a solution to cosmological problems,Physics Letters B 460(3–4):263–270, 1999. Back
  11. For a summary of the c-decay implications, see: Wieland, C., Speed of light slowing down after all? Famous physicist makes headlines <>,TJ 16(3):7–10, 2002. Back

Robert Newton is an astrophysicist undertaking research for a doctorate at an accredited university in the USA. He graduated summa cum laude (first class honours), with a double major in physics and astronomy, and a minor in mathematics. He has also completed an M.S. in astrophysics. Robert is a member of Phi Beta Kappa.

Originally published in Creation 25(4):48-49, September 2003


  1. Coles, P. and Lucchin, F.,Cosmology: The Origin and Evolution of Cosmic Structure, John Wiley & Sons Ltd, Chichester, p. 91, 1996.
  2. 728 K (-270.422°C).
  3. Peacock, J.A.,Cosmological Physics, Cambridge University Press, p. 288, 1999.
  4. However, the existence of CMB was actually deduced before big bang cosmology from the spectra of certain molecules in outer space.
  5. Excluding sources in our galaxy.
  6. Peebles, P.J.E.,Principles of Physical Cosmology, Princeton University Press, p. 404, 1993.
  7. For convenience, the commonly understood term CMB will be used without implying that the radiation peaked at the same wavelength in all epochs of the model.
  8. Infrared radiation is part of the spectrum of light.
  9. This is an internal inconsistency for the big bang model. It is not a problem for a creation model; God may have created the distant regions of the universe with the same temperature from the beginning.
  10. Misner, C., Mixmaster Universe,Physical Review Letters 22(20):1071–1074, 1969.
  11. Coles, P. and Lucchin, F.,Cosmology: The Origin and Evolution of Cosmic Structure, p. 136.
  12. Lightman, A.,Ancient Light, Harvard University Press, London, p. 58, 1991.








Distant Starlight and Genesis: Conventions of Time Measurement

by Robert Newton on April 1, 2001



There are two useful conventions to define the time an event occurs: calculated time and observed time.


Although calculated time has become the standard convention, it may not be the convention used in Scripture. This paper serves not to introduce any new astrophysical ideas, but rather to clear up a common misconception—a mismatch of conventions of measurement. Once this misunderstanding is eliminated, it becomes obvious that distant starlight does not prove that the universe is billions of years old, and neither is it a legitimate argument against the Genesis account of Creation.

In 1987, astronomers discovered a new point of light on an image of the Large Magellanic Cloud. This was a supernova—an exploding star—and was given the name ‘1987A’ (Figure 1). If someone were to ask a professional astronomer when this event occurred, the astronomer might reply, ‘It occurred in 1987 of course’. But the person would explain, ‘No, I mean when did it really happen?’ To this the astronomer would say, ‘Oh, about 200,000 years ago’. By this, the astronomer means that the supernova is so incredibly far away, that its light must have left 200,000 years ago to reach Earth in 1987. Light travels at the incredible velocity of 1,079 million km/hr. This is why it is able to travel from the supernova to Earth (a distance of 1,600 billion km) in ‘only’ 200,000 years.


Photo by NASA

Figure 1. Supernova 1987A which was discovered within the Large Magellanic Cloud.

So, when dealing with the time of an astronomical event, there are two logical questions: ‘When did we see it happen?’ and ‘When did it reallyhappen?’ The first is an observational question. It can be answered by looking at a clock when the event occurs. The second question requires a simple mathematical operation: the distance to the object is divided by the speed of light, and this quantity is subtracted from the time the event was observed. Both questions ask a specific, quantifiable question regarding the time of the event. Therefore, we see that there are two possible definitions of time. We shall call the first ‘observed time’, in which the time of an event is described as when we see the event occur. The second definition we call ‘calculated time’, in which the time of an event is calculated by subtracting the light travel-time (distance to the event divided by the speed of light) from the observed time. Calculated time is usually considered the ‘true’ time.

This immediately presents an apparent problem for Biblical creationists. The Bible states in the first chapter of Genesis that God made the stars on Day 4 of Creation Week. A straightforward reading of Scripture shows that Creation must have happened about 6,000 years ago. This means that the light from distant stars should not yet have reached the Earth. Yet clearly it has, because we do see very distant stars. This is no small problem, for we are able to observe galaxies of stars that are so far away that their light should have taken billions of years to reach Earth. Some people claim that this disproves the Genesis account of Creation, and proves that the universe is billions of years old, not thousands.

Previous attempts at reconciliation

Christians have had difficulty reconciling these ideas with Scripture. Many explanations have been proposed, but none of them prove completely satisfactory. Some have claimed that the days in Genesis were not literal 24-hour days but could have been long periods of time, but this is not warranted by the context. Others have claimed that God created the light en route, but this would mean that supernova 1987A never actually happened, but rather that God created the image of the exploding star en route to Earth. Moreover, it would mean that the progenitor star never actually existed even though we have been able to see its image throughout time. While some ‘appearance of age’ is essential in a supernaturally created universe where things were created functionally mature, would God create the image of a star that never actually existed, or a supernova that never happened? Perhaps we cannot completely eliminate this possibility, but it nonetheless seems a remarkably uncharacteristic act for the God of the Bible.

Some have claimed that light may have travelled faster in the past. This idea is intriguing, but the speed of light is not an arbitrary ‘free’ parameter. A change in the speed of light would have profound consequences for the rest of physics, and these are not observed. Others have proposed that gravitational time-dilation may cause different parts of the universe to age at different rates (so the universe really could be billions of years old from some points of view, but only thousands of years old as measured by an observer on Earth).1 This theory is ingenious, and the premise is sound. But the model may have fatal quantitative problems, and may fail to produce the degree of time-dilation required for starlight billions of light years away to reach Earth in 6,000 years.

Perhaps the answer is much simpler. Perhaps the definition of time that God uses in Genesis 1 is observed time, not calculated time. In other words, had there been an observer standing on Earth on Day 4 of the Creation Week, he or she would have seen the stars being created on that day. This is certainly the impression we get from a straightforward reading of Genesis. The insightful reader will at this point realize that this view implies that the stars observed on Day 4 were ‘actually’ created years—even billions of years—before Day 1, according to calculated time. This view suggests that God created stars ‘before’ the beginning of time (if such an idea is meaningful) in such a way that their light would reach Earth on Day 4. This idea will be addressed in detail later.

Defining time

It is possible to define a variable t which records when we detect a given event. If t is a legitimate time coordinate (if observed time is ‘real’), then events happen when we see them happen. In this view, light travels instantaneously from stars to Earth (though light travels at different speeds in other directions). But keep in mind that this is due to the way in which we have defined time, not the way that light ‘actually’ travels. If the reader is comfortable with this idea, he or she may skip to the section entitled ‘The Biblical convention’. In the next four sections we will explore the properties of light propagation as measured in observed time rather than the more standard calculated time. I will attempt to show that the unidirectional speed of light is not a unique quantity, but depends on the convention of synchronization chosen by the observer. The following four sections argue that observed time is a fundamentally true—not justphenomenological—language of appearance. This argument is not essential to solve the starlight problem, though it strengthens points made in the last sections of the paper.

Relativity and time

First, we must understand that the measure of time is not the rigid, objective quantity most people think it is. Einstein’s well-tested theory of Special Relativity shows that the motion of the observer affects the measurement of time. Suppose that as an observer on Earth was watching Supernova 1987A explode, a spaceship was flying by Earth at very high speed, with a clock that was (instantaneously) synchronized with a clock on Earth. Both the pilot in the spaceship and the observer on Earth would observe the light from the supernova at the same time. But, they would disagree on when the supernova actually exploded (according to the calculated time). We ask, ‘Who is correct—the observer on Earth or the pilot of the ship?’ The answer is: they both are! Each is correct according to his or her reference frame. (Moreover, each observer could compute the time the other observer would measure if they knew their relative velocity.) This may seem bizarre to those unfamiliar with Relativity, but it is a well-tested principle of nature. A complete discussion of the implications of Special Relativity is beyond the scope of this paper, but many good introductory books have been written on Special Relativity.2

Implications of observed time

Using the calculated time definition, the speed of light in vacuum is constant. It is found to be 1,079 million km/hr in all directions regardless of the velocity of the observer. (This is really a property of spacetime, and the way we have chosen to measure time more than some peculiar property of the light.)

However, using the observational definition of time, the speed of light depends on its direction of propagation relative to the observer. (Again, this is a property of spacetime, and not a property of light. All relativistic particles such as neutrinos would also move at different speeds in different directions.) Light travels at the canonical speed of 1,079 million km/hr only when moving tangentially relative to an observer. It moves at half the canonical value when moving directly away from the observer, and it moves infinitely fast when travelling directly toward the observer—travelling instantaneously from point A to point B.3

This last implication is easy to understand. If we see the supernova exactly when it ‘really’ happens, then the light must have taken no time at all to traverse the intervening space—its speed must be infinite. It may seem bizarre that light should travel at a speed depending on its angle relative to an observer. But is this any stranger than the canonical idea of light being constant regardless of the motion of the observer? Either way, light seems to ‘know’ how the observer is moving and adjusts accordingly. We ask the question, ‘Which definition of time is correct?’ If calculated time is the ‘correct’ definition, then light travels at the same speed in all directions. If observed time is ‘correct,’ light travels at different speeds in different directions. It seems that it should be possible to determine which definition of time best describes when an event ‘really’ happens by measuring the speed of light.

Which is correct?

We now consider an experiment to measure the speed of light to help us determine which measurement of time is correct. We construct a long hallway with a mirror at one end. We stand at the other end and send a light pulse down the hallway at a given time. The light beam propagates down the hallway, strikes the mirror and is reflected back. We subtract the time of departure from the arrival time. We then divide the total distance (twice the length of the hallway) by the total time to obtain the average velocity of light = c. Normally, it is assumed that light travels at the same speed in both directions (isotropic propagation). What if, instead, light travelled anisotropically? What if the light travelled at 0.5 c down the hallway, and infinitely fast back? We would get exactly the same answer. There is no way to tell (from this experiment) if the speed of light is isotropic, or anisotropic.

We try another experiment. This time we will have a clock at both ends of the hallway. We will send the light pulse when the clock at our end reads exactly 12:00. The clock at the end of the hallway is designed to stop when the light hits it. We then read the time. This experiment avoids a return trip altogether, and so should give us the oneway propagation speed. But there is a problem. Before we start this experiment, we must make certain the clocks are synchronized. But how do we do this? We can ‘see’ the time on the other clock, but that is because light has travelled from there to here. How long did it take to do that? There is no way to determine whether or not the clock at the end of the hallway is synchronized with the one at our end without assuming how light propagates. So this experiment must assume the answer to the question being asked and so is of no use to us.

We make one final effort to try to determine the one-way speed of light. This time we have two clocks at our end. We can easily synchronize them since they are both in the same place. We then move one clock to the end of the hallway—knowing that it has already been synchronized. But there is again a problem. Einstein’s Relativity tells us that the time measured by an object is affected by that object’s motion. In other words, the very act of moving the clock down the hall has caused it to become unsynchronized! But perhaps all is not lost. We can calculate how much it is off from our time using Relativity. But there is one fatal flaw: Einstein’s Relativity is normally formulated in calculated time—it assumesthat the speed of light is isotropic. Again, we must assume the question we are trying to answer. Although many other one-way experiments can be conceived, they all inevitably make an assumption which nullifies the results. Often the assumption is very subtle and difficult to detect (such as using an equation, which is only valid when light is isotropic4-6).

Conventions of time measurement

There does not appear to be any empirical experiment which can distinguish between isotropic and anisotropic light propagation. Any such experiment would require two time-measuring devices at different locations. There is simply no way to synchronize these clocks without assuming a priori the one-way speed of light. Why is this? It would seem that the question of the one-way speed of light is not fundamentally meaningful. The answer depends on a person’s chosen convention of time measurement. A person can define time such that the speed of light is isotropic and construct an experiment that will confirm this. Another person can define time such that the speed of light is anisotropic—and an experiment will confirm this as well. As long as we are consistent, either definition of time and light propagation is perfectly legitimate—neither is fundamentally the ‘right’ one.

The reason that there is no fundamental way to synchronize two clocks separated by a distance is because the very idea of absolute synchronization is not meaningful in a Relativistic universe. The concept of synchronization is really a vestigial idea from the days of classical (non-relativistic) physics. Synchronization means that two clocks read the same time simultaneously. But, Einstein’s equations show that the concept of simultaneity is a subjective one. (Two observers in different reference frames might disagree about whether two given events happened simultaneously, yet both observers would be ‘correct’.)

Since simultaneity and synchronization are not fundamentally observable, we are free to choose a definition of simultaneity. This means that either observed time or calculated time may be used. It is therefore valid to say that supernova 1987A ‘actually’ happened in 1987, because its light reached us instantaneously as measured by observed time. This may go against our intuition, but from the observed definition of time, it must be true.

Consider the following analogy. We have a one meter long table and we ask: ‘Is this table 100 units long as measured in centimeters, or is it 1,000 units long as measured in millimeters? Which is the correct answer?’ Of course, both answers are correct, the table is both 100 units long, and 1,000 units long depending on the choice of units. Moreover, one unit of measurement is not superior to the other. Both are legitimate, though one may be more useful than the other depending on the circumstances. We can easily convert from one unit to the other, but we cannot arbitrarily interchange the units without converting.7

So the centimeters definition of a unit of length, and the millimeters definition make different predictions about the length of a table. (In other words, it is either 100 or 1,000 units long.) One might try to construct an experiment to find out which definition is ‘right’. Is the table ‘really’ 100 units long or is it ‘really’ 1000 units long? Such an experiment could never work, because the experimenter would have to pick a convention of length (mm or cm) in order to measure the table. Likewise, it seems impossible to empirically determine which definition of time is ‘correct,’ because in any attempt to answer the question one must make a choice of convention.

So we see that clocks are normally synchronized, assuming that light is isotropic (this is called ‘Einstein synchronization’). But the fact that other synchrony conventions are possible is not a new idea. There are many documents on this topic in secular literature.8 In fact, Einstein’s Relativity can be (and has been) formulated using alternate synchrony conventions.9,10 The reader is encouraged to consult the excellent article by Salmon11 on this subject, which offers very clear explanations and debunks several experiments which at first appear to measure the one-way speed of light.

So far we have explored arguments that strongly suggest that synchronization is conventional—not fundamental; and thus, the one-way speed of light is a quantity that is chosen, not measured. However, I caution the reader that not all agree that this is the case.12 The topic is still debated in the literature.13 But even if it could be demonstrated that Einstein synchronization is the only fundamentally ‘correct’ convention (implying that light propagation really must be isotropic), observed time is still a valid phenomenological quantity. Language of appearance is very useful; we speak of sunrise and sunset (from Earth’s reference frame) when we know that it is actually the Earth that is rotating in the reference frame of the stars. (The Bible also uses such language.) The rest of this paper does not strictly require that observed time be an absolute (non-phenomenological) quantity. Those that hold rigidly to Einstein synchronization, may imagine that observed time is merely a useful phenomenological quantity—like the centrifugal or Coriolis forces (artificial forces introduced to make a rotating reference frame obey Newton’s laws).

The Biblical convention

Observed time requires less information than calculated time. Anyone can look at a clock when an astronomical event occurs and record the time. However, to obtain the calculated time, one must already know the observed time, as well as the distance to the object and the speed of light. The distance to an object is often unknown, or not known very accurately. This is why astronomers record events according to the observed time convention. Yet, astrophysical calculations are almost always done in calculated time. Each convention is useful for certain purposes. We now ask a critical question: Which definition of time does God use in Genesis 1:14-19 when He creates the stars? Are the stars created on the fourth day—observed time, or the fourth day—calculated time?

Observed time is always useful, but for calculated time to be meaningful we must know the distance to the object and the speed of light. Did the ancient Hebrews know the speed of light accurately? They probably did not. Did they know the distance to the stars? Again, they probably did not. In fact, only in modern times has calculated time become meaningful; we have only recently known the speed of light and the distance to the stars with any accuracy. So the question now takes on a different form: Would God have used a definition of time that would only become meaningful thousands of years later? If God’s definition of time on Day 4 of Genesis is calculated time, then it would have been useless for ages. It would have been incomprehensible to all humanity for thousands of years until technology had developed to the level where we could measure the speed of light and the distance to the stars.

To be clear, both calculated and observed time conventions are perfectly legitimate from a theoretical point of view. (In fact, there are an infinite number of valid synchrony conventions.) And calculated time is the preferred choice for many situations. However, of all possible synchrony conventions, only observed time does not require knowledge of the distance to the source of an observed astronomical event (such as a supernova). This makes it the perfect choice for communicating to cultures that do not know the distances to the stars.

Thus it seems logical that God’s definition of time would be observed time. This definition has always been meaningful and practical; it would have been understood by the ancient Hebrews, and is still meaningful today. God would want His words in Genesis to be understood by everyone throughout time. Moreover, if God had created the stars on Day 4 according to calculated time, Adam and Eve would have seen no stars in the night sky for over four years! The stars would appear to ‘blink on’ one at a time, year after year. Adam and Eve would have had the impression that God wasstill creating! This would be deceptive, so we conclude that God created the stars on Day 4—observed time.

We now understand that the Bible must record events according to the observed time definition. This means that the beginning of the universe on Day 1 happened instantaneously everywhere at God’s command, as measured from observed time. Further, it means that the stars were ‘really’ created on Day 4, and their light reached Earth instantly. This is exactly the impression we get from a straightforward reading of the text, and it seems quite consistent with the nature of God.


Figure 2

Figure 2. A hypothetical sequence of events from the perspective of observed time (a) and calculated time (b). First, a light beam (represented by segment A) is emitted form the nearby star Alpha Centauri at the moment of its creation and directed toward Earth. As the beam strikes Earth, another beam is emitted from Earth toward Alpha Centauri (B) and the reflected back to Earth (C). The distance from Earth (r) is measured in light-years and time is measured in years. Time=0 represents Day 4 of Creation Week. Shaded areas indicate sections of spacetime where stars have not yet been created. In plot (a), lines of constant calculated time are shown as light gray diagonal lines. In plot (b), lines of constant observed time are shown as light gray diagonal lines. Clearly, any event can be ‘shifted’ from one co-ordinate system to the other.

An alternative perspective

Since both calculated and observed time are consistent and meaningful measurements, it is always possible to convert from one to the other (Figure 2). We have seen that the Bible records events according to observed time; we will now convert these events into calculated time. This does not change what really happened, it just permits us another perspective. (The procedure is similar to converting cubits into feet in order get a feel for how big Noah’s Ark was in units we are comfortable with. Obviously, such a procedure would not actually change the size of the Ark.) If the reader is not convinced that observed time is as ‘real’ as calculated time, then he or she will consider this procedure a transformation from the apparent language of the Bible to a more physically objective reference frame.

Since the Bible indicates that the stars were visible on Day 4, we now compute the (calculated) time at which they were created. Alpha Centauri (a star 4.3 light years away) must have been created about 4.3 years ‘before the beginning’ (before Day 1) in order for its light to have reached Earth on Day 4 of the Creation Week. Likewise, a star 10 light years away must have been created about 10 years before Day 1. A star one billion light years away must have been created about one billion years ‘before the beginning’ and so on. So, we see that more distant stars were created earlier than nearby stars. The time of creation depends on the distance from Earth. So what appears to be simultaneous according to observed time, now appears to be spread out over a long period of time. Which view is the ‘correct’ picture? They both are—each according to the chosen convention of time measurement.

But how can a star be created before the beginning? We must remember that the Bible’s statement ‘In the beginning’ (Genesis 1:1) is a measure of time, and therefore must be the ‘beginning’ as measured according to observed time. So although the beginning of the universe occurs simultaneously everywhere on Day 1 according to observed time, the beginning of the universe (just as with the stars) occurs at different calculated times depending on the distance from Earth. Day 1 occurs much earlier for places in the universe that are more distant from Earth than nearby places.

So, we present the following picture of Creation as described in Genesis, but converted from observed time to calculated time—first, God creates the most distant sections of ‘space’. This occurs billions of years ago. About14 four days later, stars are created in those areas of space. As time passes, this creation process moves inward; space is created nearer to Earth, and stars are created four days later. About 4.3 years before Earth is created, ‘the beginning’ occurs for the space near Alpha Centauri. Four days later Alpha Centauri is created. Finally the Earth is created, but the starlight has not yet reached Earth; God provides a temporary light source. Four days later, God creates the Sun, the planets and the moon. At this point, (thanks to God’s innovative method of creation) all the light from all the stars reaches Earth at exactly the same time. This may seem an unusual method by which to create a universe, but then is there a ‘usual’ method by which universes are created? This method is compatible with the Word of God; and it is compatible with all astronomical observations of which I am aware. The God who created space and time should have no difficulty creating and placing the stars where and when He desires.

Now that we have converted to calculated time (and its consequent implication of ‘billions of years’), this view of the universe may sound a bit like an old-Earth Creation view or perhaps even similar to the big bang model. But the details are not similar at all, and astronomers who believe the big bang would not accept this view as being even remotely compatible with their ideas. Nor does this model promote the anti-Biblical idea of millions of years of death and bloodshed before Adam. The only similarity—this idea of ‘billions of years’—merely comes from the way in which we have chosen to define time, and does not reflect the duration of any actual process. The light from every star we see today should have been emitted when that star was about 6,000 years of age15 (regardless of which definition of time we use), and this is certainly not compatible with the big bang or any ‘old-Earth’ theory.

However, big bang theorists were not around when the universe was created.16 They might create stories about the past, but these speculations are beyond the scope of science. Only God was there at Creation, and He has given us some of the details of Creation in His Word. If we correctly understand His Word, and if our observations of the universe and subsequent calculations are correct, then the preceding model should be an accurate and truthful view of the creation of the universe.

Summary and conclusions

We have seen that the measurement of the time of an event is a subjective measure. We find that there are at least two useful conventions by which to measure time; calculated time and observed time. As measured by observed time, light travels instantaneously when moving toward an observer, but at different speeds in other directions. There does not appear to be any way to empirically test the unidirectional speed of light. Thus, observed time may very well be just as ‘true’ and fundamental as calculated time, though at the very least, it is a practical phenomenological measurement.

The Bible’s measurement of time must be observed time; calculated time has only become meaningful recently, but God would want His Word to be understood by everyone. As measured according to observed time, stars were created on Day 4—and their light reached Earth instantaneously—just as described in Genesis. The description of Creation as recorded in Genesis can be converted into calculated time if this is preferred. The claim that distant starlight disproves the Bible is a fallacy stemming from a mismatch of the definitions of time.


  1. Humphreys, D.R.,Starlight and Time: Solving the Puzzle of Distant Starlight in a Young Universe, Master Books, Green Forest, Arkansas, 1994.
  2. Einstein, A.,Relativity, The Special and General Theory, authorized translation by Robert W. Lawson, Crown Publishers, Inc., New York, 15th edition, 1959.
  3. The speed of light for any given angle as measured in observed time is:


where c0 is the canonical speed of light (1,079 million km/hr) as measured in calculated time, and θ is the angle of the light relative to the observer.

  1. Nissim-Sabat, C., A Gedanken experiment to measure the one-way velocity of light,British Journal of Philosophy of Science 35:62-64, 1984. (The claim is shown to be flawed in the following Ref. 5 and 6.)
  2. Norton, J., The quest for the one-way velocity of light,British Journal of the Philosophy of Science 37:118-120, 1986.
  3. Ohrstrom, P., Nissim-Sabat on the one-way velocity of light,British Journal of the Philosophy of Science 37:120-122, 1986.
  4. The conversion between the calculated time (tc) and the observed time (to) of an event is: tc = to – r/c0 where r is the distance to the event and c0 is the (two-way time averaged) speed of light.
  5. Anderson, R., Vetharaniam, I. and Stedman, G.E., Conventionality of synchronisation, gauge dependence and test theories of Relativity,Physics Reports 295:93-180, 1998.
  6. Winnie, J., Special Relativity without one-way velocity assumptions: part I,Philosophy of Science 37:81-99, 1970.
  7. Winnie, J., Special Relativity without one-way velocity assumptions: part II,Philosophy of Science 37:223-238, 1970.
  8. Salmon, W.C., The philosophical significance of the one-way speed of light:Nous 11(3):253-292, Symposium on Space and Time, 1977.
  9. Malament, D., Causal theories of time and the conventionality of simultaneity:Nous 11(3):293-300, Symposium on Space and Time, 1977.
  10. Sarkar, S., and Stachel, J., Did Malament prove the non-conventionality of simultaneity in the Special Theory of Relativity?Philosophy of Science 66:208-220, 1999.
  11. To avoid being overly technical, I have ignored the relativistic time-dilation due to the expansion of the universe. This effect is small for nearby galaxies, but becomes increasingly large for distant sections of space. The effect is not relevant to the fundamental concepts addressed in this paper.
  12. The most distant stars would appearyounger than 6,000 years due to relativistic time-dilation caused by the expansion of the universe.
  13. Job 38:4.

Robert Newton is the pen name of a creationist astrophysicist currently undertaking research for a doctorate at an accredited university in the USA. He graduated summa cum laude, with a double major in physics and astronomy, and a minor in mathematics. He has also completed a M.S. in astrophysics. Robert is a member of the American Astronomical Society and Phi Beta Kappa.

Originally published in Journal of Creation 15(1):80-85, April 2001






ecaf5ebe4864e01d258324bce1e68417 (1)

Ὁ Θεός ἀληθής ἄρα ψεῦδος ἡ θεωρία τῆς ἐξελίξεως

Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ, Φυσικού


Ἐφόσον εἴμασθε ὁμοούσιοι κατά τό σῶμα (κατά τούς ἐξελικτικούς) μέ τά ζῶα γιατί νά ἀπαγορεύεται ἡ ἀνθρωποφαγία;

Γιά τούς δικούς μας φιλοεξελικτικούς ποῦ θά ἐντάξουν τήν προπτωτική κατάστασι τῶν ζώων ἀπέναντι στόν Ἀδάμ; (ἤρεμα κλπ.), ἐφόσον προηγουμένως ὑπῆρχε ἀγῶνας ἐπιβιώσεως;

Στούς πιθήκους (καί προηγ.) ὑπῆρχε αὐτονομία ἀπ᾽ τήν ἀρχή στό βρέφος ἄρα καλά προσαρμοσμένο· στόν ἄνθρωπο ἔγινε ἀποπροσαρμογή! (ἐξηρτημένο ἀπό γονεῖς)· (ἀλλά ἡ ἀποπροσαρμογή πῶς ἔγινε;) γιά νά αὐξηθῆ ὁ ἐγκέφαλος κλπ!!!

Κάθε προσπάθεια ἐπεμβάσεως σέ κύτταρα κλπ. ἀρνεῖται τό Δαρβινισμό ὅτι ἔγιναν τυχαῖα ἀφοῦ τά κάνει ὁ ἐρευνητής.

Πῶς μόνο μερικά χημικά στοιχεῖα ὑπάρχουν στούς ὀργανισμούς καί ἄλλα ὄχι;

Ὁ χημικός πού ὑποστηρίζει τή χημική ἐξέλιξι πριονίζει τά θεμέλιά του. Ἄν ἔγιναν τυχαῖα, τότε αὐτός δέν χρειάζεται!

Σήμερα δέν ἔπρεπε νά ὑπάρχη διάκρισι εἰδῶν ἀλλά συνεχής γκάμα ὄντων.

Ἀφοῦ ὑπάρχει ἐξέλιξι ἄρα δέν μποροῦμε ἀπό σημερινή συμπεριφορά πρωτευόντων νά συμπεράνουμε τό παρελθόν.

Τό βρέφος πρῶτα καταλαβαίνει καί μετά μιλᾶ. Γιατί αὐτό δέν τό μεταθέτουν στό παρελθόν ἀλλά λένε ἡ ὁμιλία ἔφτιαξε τόν ἐγκέφαλο;

Αὐτοί πρῶτοι δέχονται ὅτι οἱ φυσικοί νόμοι δέν ἔχουν διαχρονική ἰσχύ, ἀφοῦ δέχονται ὅτι στό παρελθόν ἔγινε μεταβολή ἐνῶ δέν γίνεται σήμερα (ἀπό εἶδος σέ εἶδος).

Ἄν οἱ νόμοι ἦταν ἴδιοι μέ τήν ἀρχή τῆς δημιουργίας, ἄρα ὅπως σήμερα χρειάζεται δημιουργός, ἔτσι καί τότε (ἡ τύχη δέν βγάζει τάξι). Ἄν εἶναι διαφορετικά ἄρα δέν μποροῦμε ἐπιστημονικά νά πλησιάσουμε τήν ἀρχή τῶν εἰδῶν (πῶς ἔγιναν τότε). Ἐπίσης ὅπως σήμερα ὅμοια ἀπό ὅμοια, ἔτσι καί τότε.

Οἱ ἴδιοι πού λένε ὅτι ἰσχύουν οἱ ἴδιοι νόμοι καί στό παρελθόν, οἱ ἴδιοι τό ἀπορρίπτουν λέγοντας ὅτι τά σημερινά ὄντα προῆλθαν ἀπό ἀνόμοια (ἀνόργανη ὕλη). Πῶς, λοιπόν, ἐπιστημονικά θά ἀναχθοῦμε στό παρελθόν ἀφοῦ δέν ἰσχύουν οἱ ἴδιοι νόμοι;

Ἐμεῖς στηριζόμασθε ἀκριβῶς στούς φυσικοχημικούς νόμους γιά νά ἀπορρίψουμε τήν αὐτόματη γένεσι. Τούς νόμους αὐτούς ἀπορρίπτουν οἱ ὑλιστές (!) Δαρβινιστές.

Ἀφοῦ ἡ λειτουργία διεμόρφωσε τά χέρια τότε πῶς τό δεξιό καί ἀριστερό χέρι εἶναι ἀπολύτως ὅμοια; Ἀφοῦ δέν κάνουν τήν ἴδια λειτουργία.

Γιατί, ἐφόσον ὑπάρχει τόση διαφοροποίησι στά ἐπαγγέλματα καί ἡ ἐπιτάχυνσι τῆς ἐξελίξεως αὐξάνει μέ τό χρόνο, δέν ὑπάρχει διαφοροποίησι στό ἀνθρώπινο σῶμα; Π.χ. τοῦ μουσικοῦ τά χέρια νά γίνουν πέννα γιά κιθάρα; Αὐτοί λένε ὅτι ἡ χρῆσι ἔφτειαξε τά χέρια κλπ..

Ἔπεσαν σέ παγίδα μέ τό νά αὐξάνουν τό χρόνο πρός τά πίσω διότι ἔτσι (μέ τά ἔντομα π.χ. στό ρετσίνι ἀμετάβλητα) καταπίπτει τό ἐπιχείρημα τοῦ ὅτι σέ ἑκατομμύρια χρόνια γίνεται ἀλλαγή. Δέν γίνεται, ὅμως. Ὑπάρχουν ἑκατομμύρια (ὅπως λένε) χρόνια χωρίς ἀλλαγή.

Μπορεῖ ὁ Θεός νά δημιούργησε τή γῆ μέ φαινομενική ἡλικία πετρωμάτων ἑκατομμυρίων χρόνων κατά τή στιγμή τῆς δημιουργίας, ἐνῶ ἀπό ἐμᾶς νά ἀπέχουν 10 χιλιάδων ἐτῶν.

Ὁ Θεός προβλέποντας τήν πτῶσι τοῦ ἀνθρώπου καί τίς ἀσθένειες κλπ. καί ὅτι δέν θά μποροῦσε νά γίνη πειραματισμός στόν ἄνθρωπο, ὑπήγαγε στή φθορά καί τά ζῶα γιά νά ἐφαρμόζουμε τά φάρμακα κλπ. σ᾽ αὐτά καί τά δημιούργησε καί παράλληλα μέ ἐμᾶς οὕτως ὥστε ὅ,τι ἰσχύει γι᾽ αὐτά, τό ἴδιο νά ἰσχύη καί γιά ἐμᾶς.

Γιά ἀρνουμένους τή Βίβλο: Γιατί εἶναι ἀνεξήγητο νά ἔλεγε ὁ Μωϋσῆς ἑκατομμύρια χρόνια; Μήπως δέν λέει σάν τήν ἄμμο τῆς θαλάσσης ἤ τά ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ;

Δυσκολεύεσαι νά δεχθῆς τήν αἰωνιότητα τοῦ Θεοῦ. Πῶς μπορεῖ, ὅμως, νά δεχθῆς τήν αἰωνιότητα τοῦ κόσμου; (ὅτι ὑπῆρχε ἀνέκαθεν) Καί ἐδῶ δέν σταματᾶ ἡ λογική;

Γιά ὅσους λένε ὅτι οἱ ἡμέρες εἶναι τοῦ Θεοῦ. Τί σκοπό εἶχε; Νά διδάξη τόν ἄνθρωπο σέ πόσες δικές Του μέρες ἔφτειαξε τόν κόσμο; Τί λογική ἔχει αὐτό; Ἐξάλλου ποιό εἶναι πιό ἀκαταλαβίστικο, τά μεγάλα χρονικά διαστήματα ἤ ἡ ἡμέρα τοῦ Θεοῦ;

Γιά Ραμαπίθηκο π.χ. ἀφοῦ εἶναι ἐξαφανισμένος καί δέν ἔχει πρότυπο μπροστά σου πῶς κατατάσσεις στό εἶδος αὐτό κόκκαλα πού βρίσκεις σέ διαφορετικές περιοχές;

Τά ἀπολιθώματα ἤ θά εἶναι ἐντελῶς ὅμοια μέ τά σημερινά ὁπότε θά ποῦμε εἶναι τό τάδε ἤ δέν εἶναι ὁπότε δέν μποροῦμε νά ποῦμε τίποτε (π.χ. εἶναι ἐνδιάμεσο κττ.).

Νόμος διατηρήσεως πίστεως: Ὅ,τι ἰδιώματα ἀφαιρέσεις ἀπό τό Θεό θά τά ἀποδώσης ἀλλοῦ (αἰωνιότητα Θεοῦ καί αἰωνιότητα ὕλης).

—Ποιός ἦταν ὁ πρόγονος τῆς κατσίκας;

—Δέν ξέρω (Πρέπει νά ἔχη ὅλη τήν κλίμακα)

—Τότε πῶς ξέρεις ὅτι ἔγινε ἡ ἐξέλιξι; Πῶς εἶσαι σίγουρος ὅτι κάπου δέν ὑπάρχει χάσμα; Πιστεύεις, λοιπόν, καί δέν ἔχεις ἀποδείξει σ᾽ ὅλα τά στάδια τήν ἐξέλιξι.

Ἀκόμα καί στήν ἐπιστήμη ὑπάρχει πίστι. Δέν μποροῦμε νά ἔχουμε κάνει ὅλα τά πειράματα. Πιστεύουμε, ὅμως, σ᾽ αὐτούς πού τά ἔχουν κάνει. Π.χ. πιστεύουμε ὅτι τό τάδε ἀπολίθωμα εἶναι τόσων ἐτῶν στρωματογραφικῶς. Μόνο αὐτός πού τό βρῆκε ξέρει σέ ποιό στρῶμα ἀνήκει. Γιά ἐμᾶς, ὅμως, εἶναι μή ἐξακριβώσιμο. Πιστεύουμε σ᾽ αὐτό τό ὁποῖο μᾶς λέει. Γιά C14 δέν μποροῦμε νά ἐξακριβώσουμε. Βασιζόμασθε στήν ἀξιοπιστία του. Τότε, ὅμως, πρέπει νά βάλουμε κριτήριο ἀξιοπιστίας. Ἤ θά δεχθοῦμε καί τίς ἀφηγήσεις τῶν Ἀποστόλων, θαυμάτων κλπ. ἤ θά ἀπορρίψουμε καί τήν ἀξιοπιστία αὐτῶν σ᾽ αὐτά τά ὁποῖα μᾶς λένε (ἄρα τινάζουν στόν ἀέρα τήν ἐπιστήμη).

Τί θεωρία εἶναι ὅταν δέν προλέγη ἀλλά περιμένη τά ἀπολιθώματα γιά νά ἀναθεωρῆ ἀπόψεις καί νά προχωρῆ;

Πῶς ἑρμηνεύουν τήν τελειότητα τῶν κουνουπιῶν π.χ. σέ ρητίνη, ἀφοῦ ἀπ᾽ τήν ἀρχή ἦταν τέλεια χωρίς νά μεσολαβήση χρόνος; (ἀφοῦ εἶναι ἑκατομμυρίων ἐτῶν).

Ὅσο πιό πολλά νέα εἴδη τόσο περισσότερο δυσκολεύει τό περιβάλλον, ἄρα καί ἡ ἐπίδρασι στά εἴδη ἄρα ἀλλαγές πάλι. Ποῦ θά σταματήσουν; Καί πῶς σήμερα (πού εἶναι πολλά τά εἴδη) σταμάτησαν;

Γιά ἀνεξέλικτα: Ἐξελίχθηκαν αὐτά πού ἐξελίχθηκαν! Φαῦλος κύκλος.

(Γιά δίπνευστα κλπ.) Βάζουν περιορισμούς στά εἴδη: Λένε: Δέν μπορεῖ νά ὑπάρχη (ἤ νά εἶναι εἶδος) μέ διπλές ἰδιότητες (στό νερό καί ἔξω). Γιατί τό ἀποκλείουν αὐτό;

Ἐξελικτικοί: Τό δικό μας σύστημα εἶναι πλῆρες καί ἑρμηνεύσιμο καί ἐλέγξιμο ἐπιστημονικῶς.

Ἐμεῖς: Τό δικό μας δέν εἶναι;

—Ὄχι, διότι μπαίνει ὁ Θεός.

—Τί ἐξετάζουμε τό πῶς ἤ τό ποιός; Ἄν τό ποιός τότε τό δικό σας εἶναι ἀπορρίψιμο ἀφοῦ ἡ τύχη δέν βγάζει τάξι. Σέ ἐμᾶς ὁ Θεός εἶναι ὑπαρκτός (ἄν ποῦν ὅτι δέν ὑπάρχει τύχη) καί κατανοητός μέ βιβλικές ἀποδείξεις (θαύματα, μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ κλπ.).

Εἶναι περιττολογία τῆς Γραφῆς νά μιλᾶ γιά πλάσι τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου ἐφόσον ἔτσι κι ἀλλιῶς ἡ ἐξέλιξι θά ἔφθανε σ᾽ αὐτό. Ἡ μόνη ὑπέρβασι τοῦ Θεοῦ θά ἦταν γιά τήν ψυχή. Ἐξάλλου θά ἦταν πιό εὔκολο γιά Μωϋσῆ καί τούς ἀναγνῶστες του νά πῆ ἀπό ζῶα παρά ἀπό χῶμα. Γιατί δέν τό ἔκανε;

Παγίδα: Ἄν τούς ποῦμε τόν ψαλμό «Αἰνεῖτε Αὐτόν βουνοί, χάλαζα κλπ.» θά μᾶς ποῦν ὅτι αὐτά δέν μποροῦν διότι εἶναι ἄψυχα. Ὅμως στή θεωρία τῆς ἐξελίξεως τήν ὕλη τή θεωροῦν σκεπτομένη!

Ὑπάρχει μεγαλύτερη σύμπτωσι ἀπό τό νά βρῆς στίς ἀχανεῖς ἐκτάσεις ἀκριβῶς ἐκεῖνο τό δόντι πού συνδέει π.χ. τό Ραμαπίθηκο μέ τόν Αὐστραλοπίθηκο;

Κατηγοροῦν τούς σχολαστικούς γιά μάτια ἀγγέλων καί ὄχι γιά πρακτικά προβλήματα. Αὐτοί τί κάνουν μέ τήν ἐξέλιξι; Λύνουν πρακτικά προβλήματα ἤ ἀπαντοῦν στό παρελθόν; Τούς καίει, λοιπόν, ἡ κοσμοθεωρία. Κι ἄν δέν μάθουμε ὅτι ἔγινε ἡ ἐξέλιξι τί θά πάθουμε;

«Ἐργάζεσθαι τήν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη»(Γεν 3, 23) = ἐργάζεσθαι τά ζῶα!!! «Ἄβελ ἐγένετο ποιμήν προβάτων· Κάιν δέ ἦν ἐργαζόμενος τήν γῆν»(Γεν 4, 2).

«Τό 1980 μιά ἱστορική συνάντησι ἔλαβε χώρα στό Μουσείο Field στό Chicago (Science, 21/11/1980, 210). Ἀρκετές ἑκατοντάδες ἀπ᾽ τίς πιό σημαντικές φωνές, σήμερα, ὑπέρ τῆς ἐξελίξεως ψήφισαν γιά νά ἀπορρίψουν τίς ἀργές βαθμιαῖες ἀλλαγές στά εἴδη ὑπέρ τῶν ξαφνικῶν ἀλλαγῶν χωρίς τούς, ὅπως ὀνομάζονται, χαμένους κρίκους ἀνάμεσά τους»(Fange Erich von, Genesis and the Dinosaur, αὐτοέκδ., USA 1995, 13).

«… ἡμερώσει ἤ κάνει κάτι γιά νά τούς ἀπαλλάξη ἀπό ἕνα μεγάλο τέρας, ἕνα παράξενο δράκο, πού κυκλοφοροῦσε στήν περιοχή καί κατατρόμαζε τούς ἀνθρώπους.

Μόλις ἀνέλαβε ὁ Ἅγ. Καραννόκ (†16 Μα, 5ος αἰ.) αὐτή τήν ἀποστολή, ἔκπληκτος ὁ βασιλιάς καί ὄσοι εἶχαν μαζευθῆ ἐκεῖ, εἶδαν τό δράκο νά τρέχη πρός τόν ἅγιο, ὅπως τό μοσχαράκι τρέχει στήν ἀγελάδα γιά νά θηλάση, ἐνῶ ὁ Ἅγ. Καραννόκ πήγαινε γεμᾶτος ἀγάπη πρός τό μέρος του. Ὅταν ὁ δράκος ἔφθασε κοντά στόν ἅγιο, ἡ θεϊκή χάρι τοῦ προσώπου του τόν ἐξημέρωσε καί σάν πιστός ὑπηρέτης πρός τόν κύριό του ἔγειρε τήν κεφαλή μπροστά στά πόδια τοῦ ἁγίου καί ἔκλεισε τά βλέφαρά του, δείχνοντας πρός αὐτόν ταπεινή ὑποταγή καί περιμένοντας τό πρόσταγμά του. Ἔπειτα, συνεχίζει ὁ χρονογράφος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἕνα μοναχός τῆς Μονῆς Dunster τοῦ Somerset, στήν περιοχή αὐτή, ὁ ὁποῖος διέσωσε τά παραπάνω, ὁ ἅγιος πῆρε στοργικά τόν ἐξημερωμένο δράκο καί σάν δύο φίλοι καρδιακοί βάδισαν μαζί ὥς τήν κορυφή τοῦ λόφου Dunster. Ἐκεῖ ἦταν ἕνα ἀπ’ τά παλάτια τοῦ βασιλιᾶ Ἀρθούρου, στήν πύλη τοῦ ὁποίου ὁ ἅγιος τοποθέτησε φρουρό τό δράκο [ὑπ.: Στό βίο τοῦ Ἁγ. Συμεών τοῦ Στυλίτου διαβάζουμε ὅτι στήν περιοχή, ὅπου ἔζησε τά τελευταῖα 16 ἔτη τῆς ζωῆς του, ὑπῆρχε ἕνας τρομερός δράκος πού κατατρόμαζε καί ἐνοχλοῦσε ὅλους τούς κατοίκους. Κάποια ἡμέρα ἔπεσε στό δεξί μάτι τοῦ δράκου ἕνα κλαδί καί ἐκεῖνος μέσα σέ φρικτούς πόνους ἦλθε κάτω ἀπ’ τό στύλο τοῦ ἁγίου καί ἔσκυψε τήν κεφαλή του, ζητῶντας ταπεινά βοήθεια. Ἀφοῦ ὁ Ἅγ. Συμεών τόν γιάτρεψε, ὁ δράκος ἀπό εὐγνωμοσύνη κουλουριάσθηκε καί ἔμεινε ἥσυχος κοντά του, ἀκουμπῶντας πάνω στό στύλο του ὡς πιστός φίλος, χωρίς νά ἐνοχλῆ, καθ’ ὅλη τήν διάρκεια τῆς προσελεύσεως τοῦ κόσμου καί χωρίς οἱ πιστοί νά τόν φοβοῦνται. Ἔμεινε, ἐπίσης, λίγες ὧρες φρουρός στήν εἴσοδο τῆς μονῆς χωρίς νά πειράζη ἤ νά φοβίζη κανέναν. Ἔπειτα ἐπέστρεψε στή φωλιά του καί δέν τόν ξαναεῖδε κανείς]. Ἀπό τήν ἡμέρα τῆς συναντήσεως τοῦ Ἁγ. Καραννόκ μέ τό δράκο ἐκεῖνος δέν πείραζε πιά κανένα ἄνθρωπο καί κανένα δέν φόβισε μέ τήν παρουσία του καί τήν ἀσχήμια του.

Ἔτσι ἀκριβῶς στήν Αἴγυπτο ὁ σύγχρονος τοῦ Ἁγ. Καραννόκ, Ἅγ. Ἀμμοῦν (†4 Ὀ 5ος αἰ.), ἐξημέρωσε καί ἔθεσε δύο δράκους στήν εἴσοδο τῆς μονῆς του, γιά νά προστατεύουν αὐτή καί τούς μοναχούς ἀπ’ τούς κλέπτες, ὅσο καιρό θά ἔλειπε, ὅταν ἀπεσύρετο γιά περισσότερη ἄσκησι στήν ἔρημο»(Μαζαράκη Κασσιανῆς, Ὀρθόδοξη Βρεταννική καί Κελτική Ἐκκλησία, Βίοι Ἁγίων τῆς Οὐαλίας, ἐκδ. Ἡ Μεταμόρφωσις τοῦ Σωτῆρος, Μήλεσι χ. χ., 277).

«Ὁ Karl August, γιός τοῦ Gottlob Möbius, ἑνός ἁμαξοποιοῦ, καί τῆς Σόφι Κάπς, ἦταν ὑπεύθυνος γιά τήν κατασκευή τοῦ πρώτου δημόσιου ἐνυδρείου τῆς Γερμανίας. Ὑπῆρξε, ἐπίσης, ἕνας ἀπ’ τούς σπουδαιότερους εἰδήμονες παγκοσμίως στήν ἀνατομία τῆς φάλαινας καί στό σχηματισμό τῶν μαργαριταριῶν. Εἶναι, ὡστόσο, περισσότερο γνωστός γιά τήν ἀνακάλυψι τοῦ Eozoon canadense, τό ὁποῖο θεωρεῖτο ζωντανός ὀργανισμός ἀλλά, στήν πραγματικότητα, εἶναι ἕνα ὀρυκτό σύγκριμα! Σήμερα, αὐτό τό μυστήριο βιομορφικό συσσωμάτωμα ὀνομάζεται “ζῶο τῆς ψευδοῦς αὐγῆς”.

Πολλοί ἐξαπατήθηκαν απ’ τήν ἀληθοφάνεια τῶν ἔμβιων ἰδιοτήτων τοῦ Eozoon canadense. Γιά παράδειγμα, τό 1864, ὁ sir Charles Lyell, στήν προεδρική ὁμιλία του στή Βρεταννική Ἕνωσι γιά τήν Προώθησι τῆς Ἐπιστήμης, ξεχώρισε αὐτό τό ἀπολίθωμα ὡς “μία ἀπ’ τίς μεγαλύτερες γεωλογικές ἀνακαλύψεις” τῆς ἐποχῆς του. Ὁ Κάρολος Δαρβίνος, στήν τέταρτη ἔκδοσι τῆς Καταγωγῆς τῶν Εἰδῶν (1866), ἀναφέρει ὅτι αἰσθάνεται μεγάλη χαρά πού μπορεῖ νά παραθέση τό Eozoon ὡς τό πρῶτο ἀπολίθωμα-ἔνδειξι ὅτι ἡ ζωή στή Γῆ ξεκίνησε ἀπό ἁπλούς μονοκύτταρους ὀργανισμούς καί ἐξελίχθηκε σέ πολύπλοκα πολυκύτταρα ζῶα καί φυτά.

Τό σκάνδαλο τοῦ Eozoon ξεκίνησε ὅταν ὁ sir John William Dawson, ἕνας ἀπ’ τούς σπουδαιότερους γεωλόγους τῶν μέσων τοῦ 19ου αἰ., συμπέρανε ὅτι τό Eozoon ἦταν στήν πραγματικότητα τό κέλυφος ἑνός μονοκύτταρου πρώτιστου, γεμάτο κοιλότητες καί διαύλους, ἑκατοντάδες, ὅμως, φορές μεγαλύτερο ἀπό ὁποιαδήποτε μορφή ζωῆς τῆς ἐποχῆς του. Τό 1865, ὀνόμασε ἐπισήμως τό ὑποτιθέμενο ἀπολίθωμα Eozoon canadense, τό “ζῶο τῆς αὐγῆς τοῦ Καναδᾶ”. Κάποιοι ἰσχυρίσθηκαν ὅτι τό Eozoon ἦταν μιά ἀνόργανη μορφή ὕλης, ἁπλῶς μιά διαστρωμάτωσι ὀρυκτῶν πάνω σέ μάρμαρο. Ὁλοένα καί πιό ἔντονες δημόσιες συζητήσεις μαίνονταν ἐπί μία δεκαετία. Τελικά, τό 1879, ὁ Karl Möbius ἀπέδειξε ὅτι τό Eozoon δέν ἦταν κἄν ὀργανισμός —δέν διέθετε οὔτε ἕνα χαρακτηριστικό τῶν πρωτίστων. Σέ λίγα χρόνια, κανείς πιά δέν πίστευε στό ζῶο τῆς αὐγῆς, τό ὁποῖο χάθηκε σιωπηλά στό ἡλιοβασίλεμα»(Clifford Pickover, Ἡ Λωρίδα τοῦ Μέμπιους, ἐκδ. Τραυλός, Ἀθήνα 2011, 85).

Δράκοντες: «Καί δώσω τήν Ἱερουσαλήμ εἰς μετοικίαν καί εἰς κατοικητήριον δρακόντων (: δεινοσαύρων) καί τάς πόλεις Ἰούδα εἰς ἀφανισμόν θήσομαι, παρά τό μή κατοικεῖσθαι»(Ἱερ 9, 11).

Δράκοντες: «Ἀπαλλοτριώθητε ἐκ μέσου Βαβυλῶνος καί ἀπό γῆς Χαλδαίων καί ἐξέλθατε καί γένεσθε ὥσπερ δράκοντες κατά πρόσωπον προβάτων»(Ἱερ 27, 8).

«Κατέφαγέ με, ἐμερίσατό με, κατέλαβέ με σκεῦος λεπτόν, Ναβουχοδονόσορ βασιλεύς Βαβυλῶνος· κατέπιέ με ὡς δράκων, ἔπλησε τήν κοιλίαν αὐτοῦ, ἀπό τῆς τρυφῆς μου ἔξωσέ με»(Ἱερ 28, 34).

­—Δέν παραπέμπουμε σέ χριστιανικά βιβλία διότι εἶναι προκατειλημμένα

­—Γιατί τῶν ἀθέων δέν εἶναι; (ὅσον ἀφορᾶ τό Χριστιανισμό).

Στάρετς Ἀμβρόσιος: «Ὅταν βρῆς τήν κατάλληλη ὥρα πρέπει νά πῆς στήν κόρη σου πώς σάν καλή Χριστιανή πρέπει νά διαβάζη πνευματικά βιβλία, ὄχι περιοδικά· πώς δέν πρέπει νά πιστεύη κάθε ἀνοησία τήν ὁποία διαβάζει χωρίς νά τήν ἐλέγχη, ὅπως γιά παράδειγμα πώς ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά προέρχεται ἀπ’ τόν πίθηκο. Κι αὐτό παρά τό γεγονός ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἀρχίσει νά πιθηκίζουν καί μέ τή συμπεριφορά τους ἔχουν ὑποτιμήσει τόν ἑαυτό τους στό ἐπίπεδο τῶν πιθήκων»(Πέτρου Μπότση, Μικρή Ρωσική Κλίμακα, Ἀθήνα 2008, 104).

Ὁ Θεός ἀληθής ἄρα ψεῦδος ἡ θεωρία τῆς ἐξελίξεως: «Ὅτι τό ὄνομα Κυρίου ἐκάλεσα· δότε μεγαλωσύνην τῷ Θεῷ ἡμῶν. Θεός, ἀληθινά τά ἔργα αὐτοῦ, καί πᾶσαι αἱ ὁδοί αὐτοῦ κρίσεις· Θεός πιστός, καί οὐκ ἔστιν ἀδικία, δίκαιος καί ὅσιος Κύριος»(Δευτ 32, 3-4).







Θεϊστικη Ἐξέλιξη & Δαρβινικές “Ἐκκλησίες”

Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ


«Ὁ μακαρίτης Dr. A. E. Wilder-Smith ἀναφέρει ἕνα περιστατικό σχετικά μέ τόν Adolf Eichmann, γνωστό ὡς “ὁ Δήμιος τοῦ Hitler”. “O Eichmann ἦταν ὑπεύθυνος, ἄμεσα ἤ ἔμμεσα, γιά τό θάνατο πάνω ἀπό 5 εκατομμυρίων Ἑβραίων. Μετά τό Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, ὁ Eichmann ἀπέδρασε στήν Ἀργεντινή καί ἔζησε κρυμμένος ἐκεῖ γιά μερικά χρόνια. Τό κράτος τοῦ Ἰσραήλ τελικά ἀνακάλυψε τή θέσι τοῦ Eichmann, καί ἔστειλε μιά ὁμάδα ἀπό commandos τό Μάιο τοῦ 1960 γιά νά τόν συλλάβουν, καί τόν ἔφεραν πίσω στό Ἰσραήλ γιά νά δικασθῆ γιά ἐγκλήματα πολέμου. Βρέθηκε ἔνοχος καί καταδικάσθηκε νά κρεμασθῆ.

Ὁ Wilder-Smith συνεχίζει:

“Οἱ Βρετανοί ἔστειλαν ἕνα πιστό ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ, ἕναν ἐφημέριο, νά μιλήση σ᾽ αὐτό τό φτωχό ἄνδρα. Ἀκριβῶς πρίν κρεμμασθῆ, ὁ Eichmann εἶχε μιά τελευταία συνάντησι μέ τόν ἐφημέριο. Ὁ ἐφημέριος εἶπε:

—Herr Eichmann, πρίν δῆτε τό Θεό αὔριο, δέν θά θέλατε νά πάρετε ἄφεσι; Δέν θά θέλατε νά ἐξομολογηθῆτε;

Ο Eichmann θύμωσε καί εἶπε:

—Νά ἐξομολογηθῶ; Τί ἔχω νά ἐξομολογηθῶ; Δέν ἔχω κάνει τίποτε κακό!

Ὁ ἐφημέριος ἀπάντησε:

—Δέν ἔχετε κάνει τίποτε κακό; Σᾶς καταλαβαίνω;

—Ναί, ἀπάντησε ὁ Eichmann. Ἔχω κάνει μόνο τό σωστό!

Ὁ ἐφημέριος εἶπε:

—Μπορείτε σᾶς παρακαλῶ νά μοῦ ἐξηγήσετε τί ἐννοεῖτε;

—Φυσικά καί μπορῶ, εἶπε ὁ Eichmann. Και oἱ δύο Ἐκκλησίες τῆς Γερμανίας, ἡ Καθολική καί ἡ Προτεσταντική, πιστεύουν στή Θεϊστική Ἐξέλιξι. Καί οἱ δύο πιστεύουν ὅτι ἡ μέθοδος δημιουργίας τοῦ Θεοῦ εἶναι νά σκοτώνη τά ἄτομα πού μειονεκτοῦν καί νά σκοτώνη αὐτά τά ὁποῖα ἔχουν λιγότερες ἱκανότητες. Καί ἀφού οἱ Ἑβραῖοι ἔχουν λιγότερες ἱκανότητες ἀπό τούς ἄλλους ἀνθρώπους, ἐγώ ἁπλά βοήθησα τό Θεό στίς μεθόδους Του. Ἐγώ μόνο βοήθησα τόν τρόπο δουλειᾶς τοῦ Θεοῦ. Καί ὅταν συναντήσω τό Θεό, ἔτσι θά Τοῦ πῶ”(A. E. Wilder-Smith, Evolution, Theistic Evolution, or Creation? ἀπόσπασμα μιᾶς διαλέξεως τοῦ 1981· CLP Tapes, P.O. Box 15666, San Diego, CA 92115)»(Lubenow Marvin, Bones of Contention, Baker Books, Grand Rapids Mich 2004, 152).






14 - 1-2


Δρ. Χρήστος Ταγαράκης,

Ερευνητής Αθλητιατρικής, Διδάκτωρ Καρδιολογίας – Αθλητιατρικής

του Γερμανικού Πανεπιστημίου Αθλητισμού Κολωνίας

Η γιόγκα είναι μέρος της θρησκευτικής λατρείας του ινδουισμού και του βουδισμού. Οι κινήσεις του σώματος (οι λεγόμενες “γυμναστικές ασκήσεις”) που εφαρμόζονται, συνοδεύονται με επικλήσεις θεοτήτων. Συνήθως λέγεται το “ΟΜ”, επαναλαμβάνεται κάποιο “μάντρα”, δηλαδή μία φράση που επαναλαμβάνει κανείς προσευχόμενος σε μια θεότητα (όπως οι Χριστιανοί επαναλαμβάνουν την ευχή – νοερή προσευχή – “Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού ελέησον με”). Επιπλέον, αυτοί που εφαρμόζουν τη γιόγκα, κάνουν και διάφορες άλλες προσευχές, οι οποίες απευθύνονται σε κάποια άγνωστη υπέρτατη δύναμη ή σε κάποιους θεούς. Οι λίγες ομοιότητες και οι σημαντικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ του διαλογισμού (π.χ. με την επανάληψη των μάντρα) και της νοερής προσευχής (προσευχή του Ιησού, ευχή, κομποσκοίνι), παρουσιάζονται αναλυτικά σε άλλες πηγές. Μερικά βιβλία, που αναφέρονται σε αυτό το θέμα, παρουσιάζονται στην Βιβλιογραφία – σημειώσεις, β2. Γιόγκα και νοερή προσευχή. Το θέμα αυτό θα αποτελέσει και αντικείμενο ενός επόμενου συγγραφικού πονήματος.

Η γιόγκα παρουσιάζεται στις δυτικές κοινωνίες ως γυμναστική, με στόχο να γίνει πιο εύκολα αποδεκτή, από άτομα που ανήκουν σε μία τουλάχιστον από τις εξής κατηγορίες:

-έχουν περιορισμένες γνώσεις για τις μεγάλες παγκόσμιες θρησκείες (χριστιανισμό, ινδουισμό, βουδισμό, ισλάμ),

-έχουν επιφανειακή γνώση για την δική τους πίστη,

-είναι αδιάφοροι ή μισό-αδιάφοροι θρησκευτικά,

-είναι άθεοι.

Αν η γιόγκα παρουσιαζόταν ευθέως, ως μέρος της ινδουιστικής ή της βουδιστικής θρησκείας, θα προκαλούσε πολλές αντιδράσεις. Για παράδειγμα οι συνειδητοί χριστιανοί (ανεξαρτήτως ομολογίας, δηλαδή ορθόδοξοι, ρωμαιοκαθολικοί ή προτεστάντες) ή οι συνειδητοί μουσουλμάνοι, θα καταλάβαιναν ότι δεν μπορούν να προσεύχονται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικούς θεούς. Οι χριστιανοί (ορθόδοξοι, ρωμαιοκαθολικοί, προτεστάντες) αποδέχονται σε γενικές γραμμές ως πραγματικό θεό τον Τριαδικό (Αγία Τριάδα), (οι θεολογικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των χριστιανών, παρουσιάζονται σε άλλες πηγές). Οι μουσουλμάνοι αποδέχονται ως θεό τον Αλλάχ (όπως αυτός διδάσκεται σύμφωνα με το Κοράνιο – το δικαίωμα τους να έχουν αυτή την πίστη είναι πλήρως σεβαστό). Έτσι και οι ινδουιστές έχουν τους δικούς τους θεούς (και αυτών το δικαίωμα να έχουν αυτή την πίστη είναι επίσης σεβαστό). Οι δε άθεοι, λόγω των πεποιθήσεών τους, θα αρνούνταν να εφαρμόσουν μία θρησκευτική πρακτική.

Όταν όμως κάποιος παρουσιάζει τη γιόγκα ως γυμναστική άσκηση, συνειδητά ή ασυνείδητα παραπλανά και οδηγεί στον ινδουισμό – βουδισμό όσους ανήκουν στις προαναφερθείσες κατηγορίες ανθρώπων. Το να παρουσιάζει κανείς τις σωματικές ασκήσεις της γιόγκα, ισχυριζόμενος ότι είναι απλή γυμναστική, η οποία δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τον ινδουισμό ή τον βουδισμό, ισοδυναμεί με το να ισχυρίζεται ότι το άγαλμα της Ελευθερίας δεν βρίσκεται στην Νέα Υόρκη ή ο πύργος του Άιφελ δεν ανήκει στο Παρίσι. Θα γίνει πιστευτός μόνο από όσους ζουν σε περιοχές απομακρυσμένες από τον πολιτισμό και δεν έχουν επικοινωνία με το σύγχρονο κόσμο.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι πολλοί γνήσιοι ινδουιστές δεν αποδέχονται την παρουσίαση ενός μικρού μέρους του ινδουισμού, δηλαδή μερικών σωματικών ασκήσεων, ως ασκήσεων γυμναστικής. Θεωρούν (και έχουν δίκιο) ότι μια τέτοια αντιμετώπιση είναι προσβλητική για την θρησκεία τους.

Τα βασικά σημεία των προαναφερθέντων παρουσιάζονται με συντομία στο Λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες. Αναφέρεται χαρακτηριστικά (ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά):

“Γιόγκα. …. Τα μέσα και οι τεχνικές για να μεταβάλλεται η συνειδητότητα και για να επιτυγχάνεται η απελευθέρωση (μόκσα) από το κάρμα και την μετεμψύχωση (σαμσάρα) στις Ινδικές θρησκείες. …. Σήμερα η γιόγκα είναι αναπόσπαστο μέρος του Ινδουισμού. Σπουδαίοι σύγχρονοι Ινδουιστές παρουσιάζουν – συνιστούν διάφορα είδη γιόγκα.”

“Yoga. …. The means or techniques for transforming consciousness and attaining liberation (mokşa) from *karma and rebirth (samsara) in Indian religions. ….. Today yoga is an integral part of Hinduism. Important modern Hindus have advocated various kinds of yoga.” (σελ. 651)

Επιπλέον, αναφέρεται ότι:

“Πολλές από τις νέες θρησκείες ενθαρρύνουν την εφαρμογή – άσκηση κάποιου από τα διάφορα είδη γιόγκα. …. Η χάθα γιόγκα έχει διαδοθεί πολύ στο πλατύ κοινό [ή κατά άλλη μετάφραση: είναι πολύ δημοφιλής] στον Δυτικό κόσμο, αν και χρησιμοποιείται περισσότερο για να βοηθηθεί η υγεία, παρά για την σωτηρία [του ανθρώπου].”

“Many of the new religions encourage the practice of some kind of yoga. …. Haţha yoga has become very popular in the West, though more as an aid to the health than as a soteriology.” (σελ. 652)

Πηγή: Bowker, John (editor). The concise Oxford dictionary of world religions. Oxford University Press, 2005. (Το συνοπτικό λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες).

Η ανωτέρω πηγή αναφέρθηκε ενδεικτικά. Το γεγονός ότι η γιόγκα είναι θρησκευτική πράξη αναφέρεται σε όλες τις εγκυκλοπαίδειες (είτε είναι θρησκευτικές είτε όχι) και αποτελεί κοινό τόπο. ”

(Πηγή: ΕΙΝΑΙ Η ΓΙΟΓΚΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ – ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ; Είναι η γιόγκα ως μυϊκή άσκηση κατάλληλη γιά τη βελτίωση της υγείας; Χρήστος Ταγαράκης. Εκδόσεις Διάλογος, Αθήνα 2010, σελ. 19-21).

Το παρόν απόσπασμα παρατίθεται – από τον συγγραφέα – ελεύθερο προς αναδημοσίευση σε οποιεσδήποτε ιστοσελίδες και ιστολόγια, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναφέρονται η ηλεκτρονική όσο και η έντυπη πηγή του. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην ιστοσελίδα Αντίβαρο (Σάββατο, 29 Αυγούστου 2009). Τίτλος:

Είναι η γιόγκα σωματική άσκηση (γυμναστική); Μέρος 1ο. Είναι η γιόγκα ως μυϊκή άσκηση κατάλληλη για τη βελτίωση της υγείας;

Χρήστος Ταγαράκης. Πηγή στο διαδίκτυο:

Επιπλέον, εκδόθηκε και σε έντυπη μορφή:

ΕΙΝΑΙ Η ΓΙΟΓΚΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ – ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ; Είναι η γιόγκα ως μυϊκή άσκηση κατάλληλη γιά τη βελτίωση της υγείας; Χρήστος Ταγαράκης. Εκδόσεις Διάλογος, Αθήνα 2010.


Αρχική σελίδα




14 - 1

Είναι η Γιόγκα σωματική άσκηση (γυμναστική);

Είναι η Γιόγκα ως μυϊκή άσκηση κατάλληλη για τη βελτίωση της υγείας;

Ταγαράκης Χρήστος

Ερευνητής Αθλητιατρικής (ειδικότητα: αθλητιατρική – καρδιολογία), Γερμανικό Πανεπιστήμιο Αθλητισμού Κολωνίας, Γερμανία, Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α., Α.Π.Θ. (Tagarakis Christos, Deutsche Sporthochschule Köln (DSHS Köln), Deutschland – German Sport University of Cologne, Germany.) *
Περισσότερες πληροφορίες για τον συγγραφέα παρουσιάζονται στην Βιβλιογραφία – σημειώσεις – ε) Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα.

*Ο συγγραφέας, έχει ασχοληθεί, ως αθλούμενος, από την ηλικία των 14 έως των 21 ετών με τον στίβο και το ποδόσφαιρο. Έχει δε συμμετάσχει τόσο σε σεμινάρια μεθόδων χαλαρώσεως, όσο και σε συναντήσεις γιόγκα. Για τον λόγο αυτό, παράλληλα με την μακροχρόνια ερευνητική του δραστηριότητα, έχει και εμπειρική γνώση του θέματος.

Η Ευρώπη [των τελευταίων 3.000 ετών] και ο αθλητισμός γεννήθηκαν στην Ελλάδα.*

Αυτή την ιστορική πραγματικότητα παρουσιάζει στην διεθνή κοινότητα, ο Πρύτανης του Γερμανικού Πανεπιστήμιου Αθλητισμού της Κολωνίας (στην Γερμανία), Καθηγητής Βάλτερ Τοκάρσκι (Walter Tokarski).
-“Η Ευρώπη ήρθε από την Μικρά Ασία, στην ηπειρωτική Ελλάδα. “Αυτή ήταν η στιγμή κατά την οποία γεννήθηκε η ελληνιστική Ευρώπη” (Weitz 1997, 22), η οποία έγινε στην συνέχεια το κέντρο του τότε Ευρωπαϊκού κόσμου (περίπου 1.000 προ Χριστού). Με αυτόν τον τρόπο [η Ελλάδα] έγινε ο αρχικός πυρήνας της σημερινής Ευρώπης. Επίσης σε αυτόν τον χώρο γεννήθηκε και ο αθλητισμός. Κατά συνέπεια, η Ελλάδα μπορεί να χαρακτηριστεί με διπλή έννοια, ως η γεννέτειρα των σημερινών σύγχρονων εξελίξεων [Ευρώπη – αθλητισμός].”(Ελεύθερη απόδοση – ή έμφαση ορισμένων σημείων δόθηκε κατά τη μετάφραση.)

-“Europa kam aus Kleinasien, … der kontinentalen Griechen. … “Das war die Geburtsstunde des hellenistischen Europas” (Weitz 1997, 22), das in der Folge zum Zentrum der damaligen abendländischen Welt wurde (ca. 1.000 v.Chr.) und damit zur Keimzelle des heutigen Europas. Die Geburtsstunde des Sports wird ebenfalls hier gesehen, sodass Griechenland in doppeltem Sinne als Pate für heutige moderne Entwicklungen bezeichnet werden kann.”

Πηγή: Spuren. Sportpolitik und Sportstrukturen in der Europäischen Union. Tokarski Walter und Steinbach Dirk, Meyer und Meyer Verlag, Aachen, 2001. (Ίχνη. Πολιτική για τον αθλητισμό και τις αθλητικές δομές στην Ευρωπα¨κή Ένωση, σελίδα 13).


-Γιόγκα και γυμναστική. Εισαγωγή.
-Διάφορες πλευρές του θέματος.
α) Ποιες είναι οι κατάλληλες αθλητικές δραστηριότητες για τη βελτίωση της υγείας; (ιατρική – αθλητιατρική προσέγγιση).
β) Αν δει κανείς τη γιόγκα ως γυμναστική, είναι κατάλληλη, ως μέθοδος σωματικής άσκησης, για τη βελτίωση της υγείας; (ιατρική – αθλητιατρική προσέγγιση).
γ) Μπορεί να δει κανείς τη γιόγκα ως απλή γυμναστική, αποκομμένη από τον ινδουισμό και το βουδισμό; (θρησκειολογική προσέγγιση).
δ) Πού οφείλεται η ευφορία που νιώθει κάποιος όταν κάνει τη γιόγκα ως “γυμναστική”; Σε τι διαφέρει αυτή η ευφορία από την ευχάριστη κατάσταση που νιώθει αυτός που συμμετέχει σε συνηθισμένες αθλητικές δραστηριότητες;
-Βιβλιογραφία – σημειώσεις.
α. Αθλητιατρική.
β1. Η θρησκειολογική άποψη για τη γιόγκα.
β2. Γιόγκα και νοερή προσευχή.
γ. Συγγραφικό έργο του ιδίου (επιστημονικές δημοσιεύσεις και βιβλία, ενδεικτική αναφορά).
ε) Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα.

2009073022292600010-Edit-Edit-M Γιόγκα και γυμναστική. Εισαγωγή.

Εδώ και αρκετές δεκαετίες, ορισμένοι κύκλοι προβάλλουν στο δυτικό κόσμο τη γιόγκα ως ιδανική μορφή σωματικής άσκησης. Επίσης γίνονται μαθήματα – σεμινάρια γυμναστικών ασκήσεων· διδάσκονται στάσεις και κινήσεις του σώματος, όπως αυτές εφαρμόζονται στον ινδουισμό και στον βουδισμό (γιόγκα).
Στο παρόν κείμενο γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστεί το θέμα με τον απλούστερο δυνατό τρόπο. Σκοπός της μικρής αυτής εργασίας είναι να μπορέσει να αντιληφθεί ο καθένας, ανεξαρτήτως των θρησκευτικών, πολιτικών ή άλλων προτιμήσεών του, τις διάφορες πλευρές του ζητήματος.
Η σωματική άσκηση είναι κοινό αγαθό, όπως και η ελευθερία. Ο κάθε ένας έχει το δικαίωμα να γνωρίσει ποια είναι η αλήθεια για το συγκεκριμένο θέμα. Μόνο έτσι, θα είναι σε θέση να επιλέξει ελεύθερα, αυτό που ο ίδιος κρίνει ως σωστό. Η μελέτη γίνεται με βάση τις σύγχρονες απόψεις της ιατρικής, της αθλητιατρικής και της θρησκειολογίας. Στο τέλος του κειμένου παρουσιάζονται, κατά θέματα, ορισμένες βασικές πηγές. Επιπλέον, δίνονται πληροφορίες, που διευκολύνουν τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη στην περαιτέρω μελέτη.

Διάφορες πλευρές του θέματος.

-α) Ποιες είναι οι κατάλληλες μορφές μυϊκής άσκησης και με ποιες προϋποθέσεις μπορούν να εφαρμοστούν για τη βελτίωση της υγείας; (ιατρική – αθλητιατρική προσέγγιση).
Είναι γνωστό από πλήθος επιστημονικών ερευνών (οι οποίες γίνονται στους χώρους της αθλητιατρικής, καρδιολογίας και άλλων ιατρικών ειδικοτήτων αλλά και των αθλητικών επιστημών), ότι η κατάλληλη σωματική άσκηση μπορεί να βοηθήσει: στη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής, αλλά και στην πρόληψη και την αντιμετώπιση (σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό θεραπεία – αποκατάσταση) διαφόρων παθολογικών καταστάσεων π.χ. παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση, έμφραγμα του μυοκαρδίου, άλλες παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, εγκεφαλικό επεισόδιο κ.τ.λ.
Οι κατάλληλες αθλητικές δραστηριότητες που εφαρμόζονται για τον σκοπό αυτό, βασίζονται κυρίως στη δυναμική αερόβιου τύπου αντοχή. Οι ασκήσεις αυτές είναι δυναμικές, δηλαδή υπάρχει συνεχής εναλλαγή μυϊκής σύσπασης και μυϊκής χαλάρωσης (π.χ. βάδισμα). Με κάθε κίνηση π.χ. με κάθε βήμα, οι μύες συσπώνται (σφίγγουν) και στη συνέχεια χαλαρώνουν. Λέγονται αερόβιου τύπου, επειδή ενεργοποιούν κυρίως τον αερόβιο μεταβολισμό (μεταβολισμός με την χρήση οξυγόνου) για την παραγωγή ενέργειας. Επιπλέον, είναι ασκήσεις αντοχής, δηλαδή γίνονται για σχετικά μακρύ χρονικό διάστημα (π.χ. διάρκεια τουλάχιστον 15′ – 30′ λεπτά), με μέτρια ένταση (π.χ. τρέξιμο κατά το δυνατόν μεγάλων αποστάσεων με χαμηλή ταχύτητα).
Επιπλέον, για να μπορέσει η σωματική άσκηση να οδηγήσει στη βελτίωση της φυσικής καταστάσεως και της υγείας, επιδιώκεται η ενεργοποίηση – λειτουργία όσο το δυνατόν μεγαλυτέρων ομάδων μυών, π.χ. οι μύες των ποδιών, των χεριών και του κορμού. Τέτοιες μορφές μυϊκής άσκησης είναι το γρήγορο βάδισμα, το αργό τρέξιμο (τζόγκινγκ – jogging) ή τρέξιμο αντοχής με γρηγορότερο ρυθμό, η κολύμβηση, η αεροβική γυμναστική (γυμναστική η οποία γίνεται με την συνοδεία μουσικής – aerobics) κ.τ.λ. Αυτές οι μορφές μυϊκής άσκησης, οδηγούν, μεταξύ άλλων, στη βελτίωση της αντοχής του αθλούμενου και σε μία καλύτερη φυσική κατάσταση, όταν πληρούν ορισμένα κριτήρια.
Μερικά από αυτά είναι: η διάρκεια της άσκησης (για πόση ώρα χρειάζεται π.χ. να τρέχει κάποιος), η ένταση της άσκησης (με πόση ταχύτητα τρέχει), η συχνότητα της άσκησης (πόσες φορές την εβδομάδα γυμνάζεται) κ.τ.λ. Η αξιολόγηση της καταλληλότητας μιας μορφής άσκησης, για τη βελτίωση της αντοχής (και της υγείας) γίνεται στα ερευνητικά κέντρα.
Έχουν γίνει σε παγκόσμια κλίμακα εκτεταμένες έρευνες, για τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχει η σωματική άσκηση, προκειμένου να βοηθήσει στη βελτίωση της υγείας. Πολλές από τις πιο πρωτοποριακές και αναγνωρισμένες διεθνώς έρευνες, έχουν γίνει εδώ και αρκετές δεκαετίες στο Πανεπιστήμιο Αθλητισμού της Κολωνίας (είχαν ήδη συμπεριληφθεί στην πρώτη έκδοση του βιβλίου που αναφέρεται στην συνέχεια το 1976). Επιπρόσθετες νεότερες έρευνες και εκτενής βιβλιογραφική μελέτη παρουσιάζονται διεξοδικά στο βιβλίο της ερευνητικής μας ομάδας (θεωρείται διεθνώς η “Βίβλος της Αθλητιατρικής” – βλέπε και σχετικά σχόλια: Βιβλιογραφία – σημειώσεις. α. Αθλητιατρική.):

Hollmann W., Strüder H. K., Diehl J., Tagarakis C. V. M. Sportmedizin. Grundlagen für körperliche Aktivität, Training und Präventivmedizin. Schattauer Verlag, Stuttgart, New York, 2009 (5. Auflage). (Αθλητιατρική. Βασικές αρχές για την σωματική άσκηση, την προπόνηση και την προληπτική ιατρική, 5η έκδοση).

Ο αντικειμενικότερος τρόπος εξέτασης της καταλληλότητας μιας μορφής άσκησης για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, είναι η μέθοδος που είναι γνωστή ως σπειροεργομετρία. Πρόκειται για μία δοκιμασία κοπώσεως, με ταυτόχρονη μέτρηση της αναπνευστικής λειτουργίας. Τα στοιχεία αυτά, αλλά και δεδομένα από την διεθνή βιβλιογραφία, παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο (περιέχει ερευνητικά πορίσματα περίπου εξήντα ετών):
Hollmann W., Strüder H. K., Predel H. G., Tagarakis C. V. M. Spiroergometrie. Kardiopulmonale Leistungsdiagnostik des Gesunden und Kranken. Schattauer Verlag, Stuttgart, New York, 2006. (Σπειροεργομετρία. Εξέταση της ικανότητας αποδόσεως του καρδιοαναπνευστικού συστήματος του υγειούς και του ασθενούς [ανθρώπου]).
Ο κάθε φοιτητής φυσικής αγωγής διδάσκεται τις βασικές αρχές άθλησης (μορφές μυ¨κής άσκησης, ένταση, διάρκεια, συχνότητα της προπόνησης, κ.τ.λ.). Επίσης μαθαίνει, ότι οι αθλητικές δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούν τη βάση για τη βελτίωση της υγείας, έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους την δυναμική αερόβιου τύπου αντοχή. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν απαραίτητες στοιχειώδεις γνώσεις. Όταν ένας πτυχιούχος φυσικής αγωγής (γυμναστής) προτείνει ως γυμναστικές ασκήσεις για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και κατ’ επέκτασιν της υγείας, δραστηριότητες που δεν πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις, τότε μπορεί να συμβαίνουν τα εξής: α) είτε δεν έχει γνώση του επαγγέλματός του, β) είτε δεν έχει γνώση του θρησκευτικού χαρακτήρα της γιόγκα, γ) είτε εξυπηρετεί (εν αγνοία ή ακόμη χειρότερα εν γνώσει του) σκοπούς ξένους προς την ιδιότητά του. Στην περίπτωση της γιόγκα, όπως εκτείθεται και στην συνέχεια του παρόντος κειμένου, εξυπηρετεί τη διάδοση μίας καθαρώς θρησκευτικής πρακτικής, η οποία παρουσιάζεται με τον μανδύα της σωματικής- γυμναστικής άσκησης.
Η προαναφερθείσα βασική αρχή (εφαρμογή ασκήσεων που χαρακτηρίζονται από τη δυναμική αερόβιου τύπου αντοχή) αποτελεί κεντρικό σημείο και στην κοινή διακήρυξη που έκαναν η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) με την Παγκόσμια Εταιρεία Αθλητιατρικής (FIMS). Είναι γνωστή ως η Διακήρυξη της Κολωνίας. Πρόκειται για το σημαντικότερο και εγκυρότερο ντοκουμέντο, που αναφέρεται στην εφαρμογή της σωματικής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας:
WHO/FIMS: Health promotion and physical activity. Declaration of Cologne. Joint Meeting of WHO and FIMS. THE CLUB OF COLOGNE (ed.), Sport u. Buch Strauß, Köln 1994. (Η βελτίωση της υγείας και η σωματική άσκηση. Η Διακήρυξη της Κολωνίας. Κοινή διακήρυξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθλητιατρικής (FIMS), Κολωνία 1994).
Την ίδια θέση αποδέχονται και πολλοί άλλοι οργανισμοί, όπως π.χ. η Αμερικανική Εταιρία Αθλητιατρικής (American College of Sports Medicine), η Γερμανική Εταιρία Αθλητιατρικής κ.τ.λ. Όπως προαναφέρθηκε, μια εκτενέστερη παρουσίαση την επίδρασης των διαφόρων μορφών της σωματικής άσκησης στην υγεία, που συμπεριλαμβάνει δεδομένα από τη διεθνή βιβλιογραφία, γίνεται στο βιβλίο που αναφέρθηκε ανωτέρω (Hollmann W., Strüder H. K., Diehl J., Tagarakis C. V. M. Sportmedizin. 2009 – Αθλητιατρική).
Ήδη πριν είκοσι ένα χρόνια, ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου είχε κάνει μία ανακοίνωση, που αφορά στην εφαρμογή της σωματικής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας (Ταγαράκης Χρήστος Β.Μ. και Γεώργιος Π. Ροντογιάννης, Λιπίδια και μυ¨κή άσκηση. Πανελλήνιο Συνέδριο Προληπτικής Ιατρικής Αθλητών. Αθήνα, Ελλάδα, 06.-09.10.1988). Ένα χρόνο αργότερα, ακολούθησε και μια δημοσίευση, που περιέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες, καθώς επίσης και εκτεταμένη βιβλιογραφία (Ταγαράκης Χρήστος Β.Μ. και Γεώργιος Π. Ροντογιάννης, Λιπίδια και άσκηση. ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ 1989; 2 (2): 143-53).
Ένα σημαντικό ζήτημα είναι ότι, πριν αρχίσει κάποιος να ασχολείται συστηματικά με τις προαναφερθείσες μορφές μυϊκής άσκησης, χρειάζεται να εξεταστεί από ιατρό. Έτσι γίνεται γνωστό, το κατά πόσο μπορεί να επιβαρυνθεί ο οργανισμός του και να προληφθούν επικίνδυνες καταστάσεις (π.χ. ο αιφνίδιος θάνατος). Αν ληφθεί υπ’ όψιν, ότι από την ηλικία των 30-35 ετών υπάρχει αυξημένος κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων (π.χ. έμφραγμα του μυοκαρδίου), γίνεται κατανοητή η σπουδαιότητα της ιατρικής εξέτασης, ιδιαιτέρως για άτομα άνω των 30-35 ετών. Επιπλέον, κατά την αρχική τουλάχιστον περίοδο άσκησης, χρειάζεται ο αθλούμενος να καθοδηγείται από γυμναστή.
Επομένως, για τη βελτίωση της υγείας είναι απαραίτητα: 1) η εφαρμογή δυναμικής άσκησης αντοχής (αερόβιου τύπου), 2) να έχει προηγηθεί ιατρική εξέταση και 3) να υπάρχει άμεση επίβλεψη, ή τουλάχιστον καθοδήγηση, από ειδικά εκπαιδευμένο γυμναστή. Στη συνέχεια θα δούμε τι σχέση έχει η γιόγκα-γυμναστική με τα τρία αυτά σημαντικά σημεία.

-β) Αν δει κανείς τη γιόγκα ως γυμναστική, είναι κατάλληλη, ως μέθοδος σωματικής άσκησης, για την βελτίωση της υγείας; (ιατρική – αθλητιατρική προσέγγιση).
Οι ασκήσεις γυμναστικής που γίνονται κατά την γιόγκα είναι στατικές ή πολύ αργές. Στατικές σημαίνει ότι ο ασκούμενος μένει ακίνητος, σε μία στάση, για αρκετή ώρα. Στην καλύτερη περίπτωση γίνονται κατά την διάρκεια της γιόγκα – γυμναστικής πολύ αργές κινήσεις. Επομένως, δεν υπάρχει η προαναφερθείσα πρώτη απαραίτητη προϋπόθεση (δυναμική άσκηση αντοχής – άσκηση αερόβιου τύπου).
Αυτό το σημείο είναι πολύ βασικό, ιδιαίτερα στις ημέρες μας. Λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής, οι περισσότεροι άνθρωποι πάσχουν από την υποκινητικότητα (κάνουν καθιστική ζωή).
Η υποκινητικότητα (για σχετικές πηγές στις τράπεζες βιβλιογραφίας, π.χ. στο PubMed, βλέπε: sedentary life style, physical inactivity) αποτελεί έναν τεράστιο κίνδυνο για την δημόσια υγεία. Αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες (παράγοντας κινδύνου – risk factor), που μαζί με άλλους παράγοντες (π.χ. μη υγιεινή διατροφή) μπορεί να οδηγήσει σε πλήθος καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών παθήσεων (π.χ. έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο, περιφερική αγγειοπάθεια, κ.τ.λ.). Το δημόσιο οικονομικό κόστος που προκαλεί η υποκινητικότητα είναι τεράστιο (είναι και αυτό μία πλευρά του προβλήματος – υπάρχουν εκτεταμένες έρευνες και γι’ αυτό το θέμα). Γι’ αυτούς τους λόγους, γίνονται σε παγκόσμια κλίμακα εκστρατείες (διεθνείς οργανισμοί, υπουργεία υγείας, ασφαλιστικές εταιρείες – που τους συμφέρει οικονομικά η διατήρηση της υγείας των ασφαλισμένων – και πολλοί άλλοι παράγοντες). Η κοινή διακήρυξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθλητιατρικής (FIMS), που προαναφέρθηκε, αποτελεί μέρος αυτής ακριβώς της προσπάθειας (βλέπε: WHO/FIMS: Health promotion and physical activity. Declaration of Cologne. 1994. (Η βελτίωση της υγείας και η σωματική άσκηση. Η Διακήρυξη της Κολωνίας. Κοινή διακήρυξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθλητιατρικής (FIMS), Κολωνία 1994). Σκοπός όλων αυτών των προσπαθειών είναι να δραστηριοποιηθούν οι άνθρωποι, να περιοριστεί η υποκινητικότητα και να αυξηθεί η σωματική – φυσική δραστηριότητα:

π.χ. να αντικαταστήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο:
α) την “κίνηση” που γίνεται με το ασανσέρ, τις κυλιόμενες σκάλες ή το αυτοκίνητο, με
β) την κίνηση που γίνεται με το βάδισμα, να ασχολούνται με αθλητικές δραστηριότητες κ.τ.λ.

Στον λίγο ελεύθερο χρόνο που έχει ο σύγχρονος άνθρωπος, είναι πολύ προτιμότερο (για να βελτιώσει τη φυσική αλλά και την ψυχολογική του κατάσταση), να ασχολείται με δραστηριότητες που θέτουν σε σχετικά έντονη κίνηση μεγάλες ομάδες μυών (π.χ. βάδισμα, ποδηλασία, κολύμβηση, κ.τ.λ.). Αν αντί αυτού κάνει γιόγκα (π.χ. ξαπλωμένος ή καθιστός σε ένα στρώμα), θα προσθέσει περισσότερο χρόνο υποκινητικότητας, στην ήδη καθιστική ζωή του.
Για τον λόγο αυτό, υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος για την υγεία αυτών που εσφαλμένως νομίζουν ότι η γιόγκα είναι γυμναστική: περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους με καθιστικές στάσεις τύπου γιόγκα. Αντιθέτως, για να βελτιωθεί η υγεία τους, αυτό που πραγματικά χρειάζεται να κάνουν, είναι να κινούνται (επειδή είναι πολύ σημαντικό, επαναλαμβάνεται για πολλοστή φορά: είναι απαραίτητο να εφαρμόζεται δυναμική αερόβιου τύπου άσκηση αντοχής – βάδισμα, τρέξιμο, ποδηλασία, κολύμβηση, κ.τ.λ.).
Το ίδιο ισχύει και για τους μαθητές. Περνούν πολλές ώρες την ημέρα καθισμένοι στα θρανία, στα φροντιστήρια ή μπροστά στις οθόνες (π.χ. ηλεκτρονικός υπολογιστής, τηλεόραση). Οι λίγες ώρες σχολικής γυμναστικής την εβδομάδα (θα ήταν καλό για την βελτίωση της υγείας τους, οι ώρες αυτές να αυξηθούν) είναι γι’ αυτούς μία ευκαιρία να κινηθούν, να τρέξουν, να παίξουν, να δραστηριοποιηθούν.
Ένα ακόμη βασικό σημείο, που έχει άμεση σχέση με τους μαθητές (επειδή βρίσκονται στην φάση της ανάπτυξης) αλλά ισχύει και για όλες τις ηλικίες, είναι η επίδραση της σωματικής άσκησης στη λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου. Έχει βρεθεί, ότι η δυναμική αερόβιου τύπου άσκηση αντοχής, βοηθάει στην καλύτερη ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά την νεαρή ηλικία. Επιπλέον βοηθάει στην καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου σε όλες τις ηλικίες, με συνέπειες μεταξύ άλλων, την καλύτερη διανοητική απόδοση, την καλύτερη ψυχολογική κατάσταση, και σε μεγάλο βαθμό, την πρόληψη των συμπτωμάτων της γήρανσης. Τα θέματα αυτά παρουσιάζονται διεξοδικά σε δύο (αναφέρονται ενδεικτικά) δημοσιεύσεις:
-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Körperliche Aktivität fördert Gehirngesundheit und Leistungsfähigkeit – Übersicht und eigene Befunde. Nervenheilkunde. Nervenheilkunde 2003; 22 (9): 467-74 (Η σωματική άσκηση βελτιώνει την κατάσταση της υγείας του εγκεφάλου και την απόδοσή του – Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και δικά μας ερευνητικά δεδομένα).
-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Gehirn und körperliche Aktivität. Sportwissenschaft 2005; 35 (1): 3-14. (Εγκέφαλος και σωματική άσκηση).
Αν ληφθούν υπ’ όψιν τα ανωτέρω, τίθεται το ερώτημα: Γιατί, αντί να αυξηθεί ο χρόνος για δραστηριότητες – ασκήσεις αντοχής και αθλοπαιδιές (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κ.τ.λ.), θα πρέπει να περιοριστεί ακόμη περισσότερο η κινητικότητα των ανθρώπων, με καθιστικές “ασκήσεις” τύπου γιόγκα;
Επιπλέον, εάν η γιόγκα ήταν μορφή σωματικής άσκησης, που βελτιώνει τη φυσική κατάσταση, γιατί δεν την εφαρμόζουν για αυτόν τον σκοπό οι αθλητές; Ο κάθε αθλητής αντί να τρέχει, να ιδρώνει και να κουράζεται, θα προτιμούσε, να είναι ξαπλωμένος αναπαυτικά σε ένα στρώμα, να τεντώνει λίγο το ένα χέρι και λίγο το άλλο πόδι, ή να φαντάζεται ήρεμες λίμνες ή πράσινα λιβάδια (όπως συμβαίνει π.χ. με τις μεθόδους χαλάρωσης). Με αυτόν όμως τον τρόπο δεν βελτιώνεται η φυσική κατάσταση.
Όσοι ασκούμενοι εφαρμόζουν πέραν της προπόνησής τους τη γιόγκα ή άλλες παρεμφερείς μεθόδους, το κάνουν για να χαλαρώσουν, να ξεκουραστούν και όχι για να γυμναστούν. Το κατά πόσο οι τεχνικές αυτές χαλάρωσης, παρέχουν ουσιαστική ηρεμία και όχι μία προσωρινή ξεκούραση παρουσιάζεται στη συνέχεια του κειμένου.
Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι το γεγονός, ότι τα άτομα που εφαρμόζουν τη γιόγκα ως γυμναστική, συνήθως δεν κάνουν προηγουμένως κάποια ιατρική εξέταση. Άρα, στην περίπτωση που υπάρχει κάποια παθολογική κατάσταση σε βαριά μορφή, π.χ. υπέρταση, ή άλλες παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, θα μπορούσε να προκύψει κίνδυνος για την υγεία τους. Είναι γνωστό, ότι όσοι πάσχουν από υπέρταση ή έχουν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο διατρέχουν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για την υγεία τους, όταν κάνουν στατικές ασκήσεις (ορισμένες στατικές ασκήσεις, αν δεν γίνουν με κατάλληλο τρόπο, και γίνουν πολύ έντονα, αυξάνουν κατά πολύ την αρτηριακή πίεση). Εάν κάποιος, κατόπιν γραπτής συγκατάθεσης ενός γιατρού, κάνει ορισμένες σωματικές ασκήσεις και προκύψει σοβαρό πρόβλημα υγείας, τότε μπορεί να κινηθεί νομικώς κατά του ιατρού του. Το θέμα αυτό είναι πολύ καίριο. Για τον λόγο αυτό, στις προηγμένες χώρες γίνεται λεπτομερής έλεγχος της υγείας και στην συνέχεια δίνεται η έγγραφη ιατρική βεβαίωση.
Το κατά πόσο είναι ασφαλής η γιόγκα και κάτω από ποιες συνθήκες θα μπορούσε να εφαρμοστεί είναι ένα τεράστιο ζήτημα. Πρώτα απ’ όλα, υπάρχουν πολλά είδη γιόγκα και πολλές διαφορετικές στάσεις σώματος. Ίσως κάποιες από αυτές να είναι λιγότερο ή περισσότερο ακίνδυνες ή επικίνδυνες. Αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί:
α) εάν υπήρχε το ενδεχόμενο η γιόγκα να γυμνάζει πραγματικά το σώμα – αυτό όπως προαναφέρθηκε δεν ισχύει (βλέπε δυναμική άσκηση αντοχής, αερόβιου τύπου), και
β) εάν επίσης υπήρχε το ενδεχόμενο να είναι η γιόγκα απλή γυμναστική άσκηση – και αυτό δεν ισχύει, επειδή, όπως θα δειχθεί στην συνέχεια, η γιόγκα είναι θρησκευτική πρακτική – προσευχή.
Ένα άλλο σύνηθες πρόβλημα είναι ότι πολλά από τα άτομα που εφαρμόζουν τη γιόγκα ως γυμναστική δεν έχουν αθληθεί κατά το παρελθόν. Κατά συνέπεια δεν γνωρίζουν “τα όριά τους”, δηλαδή πόσο επιτρέπεται να επιβαρύνουν τον σώμα τους. Έτσι μεταξύ άλλων, διατρέχουν κίνδυνο τραυματισμών του μυοσκελετικού συστήματος (π.χ. μυϊκές κακώσεις). Επιπλέον, επειδή τα περισσότερα άτομα που διδάσκουν τη γιόγκα ως γυμναστική δεν έχουν ούτε τις θεωρητικές, αλλά ούτε τις πρακτικές γνώσεις των πτυχιούχων φυσικής αγωγής, είναι εκ των πραγμάτων ανεπαρκείς για να διδάξουν γυμναστικές ασκήσεις. Συνήθως πρόκειται για άτομα τα οποία μπορεί να έχουν σπουδάσει ψυχολογία ή δεν έχουν πανεπιστημιακή παιδεία και έχουν παρακολουθήσει κάποια ιδιωτικά σεμινάρια γιόγκα. Στη συνέχεια γίνονται δάσκαλοι γιόγκα έναντι, συνήθως, αδράς αμοιβής. Ποιος υγιώς σκεπτόμενος άνθρωπος εμπιστεύεται την υγεία του σε έναν τέτοιου είδους ερασιτέχνη; Όπως κατάλληλος σύμβουλος για τις νομικές υποθέσεις είναι ο δικηγόρος, για τις καρδιολογικές παθήσεις ο καρδιολόγος και για τον σχεδιασμό οικοδομών ο αρχιτέκτονας, έτσι ο πιο κατάλληλος σύμβουλος για σωματικές ασκήσεις και αθλητικές δραστηριότητες είναι ο (επαρκώς καταρτισμένος) πτυχιούχος γυμναστής. Υπάρχει σε ορισμένους γυμναστές η τάση να εφαρμόζουν ασκήσεις γιόγκα, επειδή είναι της μόδας ή επειδή αυτό συμβαίνει και σε άλλες χώρες. ΄Οπως θα εκτεθεί αναλυτικά και στην συνέχεια του κειμένου, επειδή η γιόγκα αποτελεί θρησκευτική πρακτική, βρίσκεται έξω από των χώρο της αρμοδιότητος του γυμναστή. Η δουλειά του γυμναστή είναι (όπως το λέει και η ίδια η λέξη) να γυμνάζει και όχι να καθοδηγεί με πλάγιους τρόπους τους αθλουμένους σε θρησκευτικές πρακτικές.
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, από καθαρά ιατρική – αθλητιατρική άποψη, η γιόγκα είναι ακατάλληλη ως άσκηση γυμναστικής για τη βελτίωση της αντοχής και κατ’ επέκτασιν της υγείας, επειδή είναι κατά κύριο λόγο στατική. Εκτός τούτου, μπορεί να προκύψουν κίνδυνοι για την υγεία αυτών που εφαρμόζουν την γιόγκα ως γυμναστική, εξ αιτίας της έλλειψης ιατρικής εξέτασης και των ανεπαρκών γνώσεων (αθλητικής παιδείας) των διδασκόντων.

-γ) Μπορεί να δει κανείς τη γιόγκα ως απλή γυμναστική, αποκομμένη από τον ινδουισμό και το βουδισμό; (Θρησκειολογική προσέγγιση).
Εάν θέλει κάποιος να έχει μία σφαιρική ενημέρωση για τη γιόγκα, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές, ιδεολογικές ή άλλες πεποιθήσεις του, είναι απαραίτητο να λάβει υπ’ όψιν του και τις θέσεις αυτών που ασχολούνται συστηματικά με τις διάφορες θρησκείες (θεολόγων και θρησκειολόγων). Στο μέρος αυτό της εργασίας, γίνεται σκόπιμα η τεκμηρίωση με βάση μία μη χριστιανική πηγή, που είναι το διεθνούς κύρους Λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες. Η πηγή αυτή χρησιμοποιείται στα βασικά σημεία της ως έργο αναφοράς από όσους ενδιαφέρονται για θέματα που έχουν σχέση με τις διάφορες θρησκείες (π.χ. θρησκειολογία, φιλοσοφία της θρησκείας κ.τ.λ.), ανεξάρτητα από το θρήσκευμα στο οποίο ανήκουν οι ίδιοι (π.χ. χριστιανοί, βουδιστές, κ.τ.λ.) ή ακόμη και στην περίπτωση που είναι άθεοι. Οι θέσεις του λεξικού αυτού περιέχονται και σε όλες σχεδόν τις εγκυκλοπαίδειες (είτε είναι θρησκευτικές είτε όχι). Ένα επιπλέον κείμενο (Γιαννουλάτος, Αναστάσιος. Επίσκοπος Ανδρούσης νυν Αρχιεπίσκοπος Τιράνων και πάσης Αλβανίας. ΓΙΟΓΚΑ), που χρησιμοποιείται δευτερευόντως, προέρχεται και αυτό από έναν θρησκειολόγο, δηλαδή από έναν επιστήμονα που μελετά όλες τις θρησκείες. Τέλος, αναφέρονται απλώς, χωρίς καν να συζητηθούν, και λίγες Ορθόδοξες πηγές. Αντικείμενό τους είναι οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στη γιόγκα και την νοερή προσευχή (βλέπε: Βιβλιογραφία – σημειώσεις, β2. Γιόγκα και νοερή προσευχή). Έτσι, μπορεί ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης, εάν το θέλει, να βρει και μία Ορθόδοξη άποψη για το συγκεκριμένο θέμα. Χάρη σε αυτή την επιλογή των πηγών, μπορεί ο κάθε αντικειμενικός και καλοπροαίρετος αναγνώστης να δει την αλήθεια από πολλές πλευρές, χωρίς να είναι αναγκασμένος να διαβάσει μία χριστιανική ή μια ορθόδοξη άποψη για το θέμα.
Η γιόγκα είναι μέρος της θρησκευτικής λατρείας του ινδουισμού και του βουδισμού. Οι κινήσεις του σώματος (οι λεγόμενες “γυμναστικές ασκήσεις”) που εφαρμόζονται, συνοδεύονται με επικλήσεις θεοτήτων. Συνήθως λέγεται το “ΟΜ”, επαναλαμβάνεται κάποιο “μάντρα”, δηλαδή μία φράση που επαναλαμβάνει κανείς προσευχόμενος σε μια θεότητα (όπως οι Χριστιανοί επαναλαμβάνουν την ευχή – νοερή προσευχή – “Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού ελέησον με”). Επιπλέον, αυτοί που εφαρμόζουν τη γιόγκα, κάνουν και διάφορες άλλες προσευχές, οι οποίες απευθύνονται σε κάποια άγνωστη υπέρτατη δύναμη ή σε κάποιους θεούς. Οι λίγες ομοιότητες και οι σημαντικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ του διαλογισμού (π.χ. με την επανάληψη των μάντρα) και της νοερής προσευχής (προσευχή του Ιησού, ευχή, κομποσκοίνι), παρουσιάζονται αναλυτικά σε άλλες πηγές. Μερικά βιβλία, που αναφέρονται σε αυτό το θέμα, παρουσιάζονται στην Βιβλιογραφία – σημειώσεις, β2. Γιόγκα και νοερή προσευχή. Το θέμα αυτό θα αποτελέσει και αντικείμενο ενός επόμενου συγγραφικού πονήματος.
Η γιόγκα παρουσιάζεται στις δυτικές κοινωνίες ως γυμναστική, με στόχο να γίνει πιο εύκολα αποδεκτή, από άτομα που ανήκουν σε μία τουλάχιστον από τις εξής κατηγορίες:
-έχουν περιορισμένες γνώσεις για τις μεγάλες παγκόσμιες θρησκείες (χριστιανισμό, ινδουισμό, βουδισμό, ισλάμ),
-έχουν επιφανειακή γνώση για την δική τους πίστη,
-είναι αδιάφοροι ή μισό-αδιάφοροι θρησκευτικά,
-είναι άθεοι.
Αν η γιόγκα παρουσιαζόταν ευθέως, ως μέρος της ινδουιστικής ή της βουδιστικής θρησκείας, θα προκαλούσε πολλές αντιδράσεις. Για παράδειγμα οι συνειδητοί χριστιανοί (ανεξαρτήτως ομολογίας, δηλαδή ορθόδοξοι, ρωμαιοκαθολικοί ή προτεστάντες) ή οι συνειδητοί μουσουλμάνοι, θα καταλάβαιναν ότι δεν μπορούν να προσεύχονται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικούς θεούς. Οι χριστιανοί (ορθόδοξοι, ρωμαιοκαθολικοί, προτεστάντες) αποδέχονται σε γενικές γραμμές ως πραγματικό θεό τον Τριαδικό (Αγία Τριάδα), (οι θεολογικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των χριστιανών, παρουσιάζονται σε άλλες πηγές). Οι μουσουλμάνοι αποδέχονται ως θεό τον Αλλάχ (όπως αυτός διδάσκεται σύμφωνα με το Κοράνιο – το δικαίωμα τους να έχουν αυτή την πίστη είναι πλήρως σεβαστό). Έτσι και οι ινδουιστές έχουν τους δικούς τους θεούς (και αυτών το δικαίωμα να έχουν αυτή την πίστη είναι επίσης σεβαστό). Οι δε άθεοι, λόγω των πεποιθήσεών τους, θα αρνούνταν να εφαρμόσουν μία θρησκευτική πρακτική.
Όταν όμως κάποιος παρουσιάζει τη γιόγκα ως γυμναστική άσκηση, συνειδητά ή ασυνείδητα παραπλανά και οδηγεί στον ινδουισμό – βουδισμό όσους ανήκουν στις προαναφερθείσες κατηγορίες ανθρώπων. Το να παρουσιάζει κανείς τις σωματικές ασκήσεις της γιόγκα, ισχυριζόμενος ότι είναι απλή γυμναστική, η οποία δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τον ινδουισμό ή τον βουδισμό, ισοδυναμεί με το να ισχυρίζεται ότι το άγαλμα της Ελευθερίας δεν βρίσκεται στην Νέα Υόρκη ή ο πύργος του Άιφελ δεν ανήκει στο Παρίσι. Θα γίνει πιστευτός μόνο από όσους ζουν σε περιοχές απομακρυσμένες από τον πολιτισμό και δεν έχουν επικοινωνία με το σύγχρονο κόσμο.
Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι πολλοί γνήσιοι ινδουιστές δεν αποδέχονται την παρουσίαση ενός μικρού μέρους του ινδουισμού, δηλαδή μερικών σωματικών ασκήσεων, ως ασκήσεων γυμναστικής. Θεωρούν (και έχουν δίκιο) ότι μια τέτοια αντιμετώπιση είναι προσβλητική για την θρησκεία τους.
Τα βασικά σημεία των προαναφερθέντων παρουσιάζονται με συντομία στο Λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες. Αναφέρεται χαρακτηριστικά (ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά):
“Γιόγκα. …. Τα μέσα και οι τεχνικές για να μεταβάλλεται η συνειδητότητα και για να επιτυγχάνεται η απελευθέρωση (μόκσα) από το κάρμα και την μετεμψύχωση (σαμσάρα) στις Ινδικές θρησκείες. …. Σήμερα η γιόγκα είναι αναπόσπαστο μέρος του Ινδουισμού. Σπουδαίοι σύγχρονοι Ινδουιστές παρουσιάζουν – συνιστούν διάφορα είδη γιόγκα.”
“Yoga. …. The means or techniques for transforming consciousness and attaining liberation (mokşa) from *karma and rebirth (samsara) in Indian religions. ….. Today yoga is an integral part of Hinduism. Important modern Hindus have advocated various kinds of yoga.” (σελ. 651)

Επιπλέον, αναφέρεται ότι:
“Πολλές από τις νέες θρησκείες ενθαρρύνουν την εφαρμογή – άσκηση κάποιου από τα διάφορα είδη γιόγκα. …. Η χάθα γιόγκα έχει διαδοθεί πολύ στο πλατύ κοινό [ή κατά άλλη μετάφραση: είναι πολύ δημοφιλής] στον Δυτικό κόσμο, αν και χρησιμοποιείται περισσότερο για να βοηθηθεί η υγεία, παρά για την σωτηρία [του ανθρώπου].”
“Many of the new religions encourage the practice of some kind of yoga. …. Haţha yoga has become very popular in the West, though more as an aid to the health than as a soteriology.” (σελ. 652)

Πηγή: Bowker, John (editor). The concise Oxford dictionary of world religions. Oxford University Press, 2005. (Το συνοπτικό λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες).

Η ανωτέρω πηγή αναφέρθηκε ενδεικτικά. Το γεγονός ότι η γιόγκα είναι θρησκευτική πράξη αναφέρεται σε όλες τις εγκυκλοπαίδειες (είτε είναι θρησκευτικές είτε όχι) και αποτελεί κοινό τόπο. Θα ήταν καλό ο ενδιαφερόμενος, σε όποια θρησκεία και αν ανήκει ή και ακόμη και αν δεν ανήκει πουθενά, να μελετήσει ένα σχετικό κείμενο. Πρόκειται για την τεκμηρίωση (θεολογική – θρησκειολογική προσέγγιση) του γεγονότος, ότι η γιόγκα δεν είναι γυμναστική, αλλά θρησκευτική πρακτική:
Γιαννουλάτος, Αναστάσιος. Επίσκοπος Ανδρούσης νυν Αρχιεπίσκοπος Τυράνων και πάσης Αλβανίας. ΓΙΟΓΚΑ, ιστοσελίδα της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, (πηγή στο διαδίκτυο:
Όπως αναφέρεται στην ανωτέρω πηγή, η θεώρηση της γιόγκα ως απλής γυμναστικής, ισοδυναμεί με το να εκλαμβάνει κανείς τις γονυκλισίες “μετάνοιες”, οι οποίες εφαρμόζονται στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ως γυμναστικές ασκήσεις. Οι ίδιες θέσεις με αυτές των πηγών που προαναφέρθηκαν, αλλά και μια εκτεταμένη θρησκειολογική προσέγγιση του θέματος γιόγκα – γυμναστική παρουσιάζονται και στην ιδιαιτέρως αξιόλογη δημοσίευση: Ζιάκκας, Γρηγόριος. Τι είναι η γιόγκα; Γυμναστική ή θρησκεία; Περιοδικό Πεμπτουσία, Έτος 2008, τεύχος 27 (Αύγουστος – Νοέμβριος), σελίδες 144 – 150.
Επιπλέον, είναι καλό να ληφθεί υπ’όψιν, ότι πολλοί από τους δασκάλους της γιόγκα – γυμναστικής, εφαρμόζουν και οι ίδιοι πιο “προχωρημένες” (με πιο έντονο το θρησκευτικό στοιχείο) μορφές γιόγκα. Ξεκίνησαν και αυτοί κάποτε να γυμνάζονται με τη γιόγκα και στην συνέχεια άρχισαν να πιστεύουν, άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο στο κάρμα, στην μετενσάρκωση και σε άλλες θρησκευτικές διδασκαλίες. Στην ουσία, η γιόγκα – γυμναστική λειτουργεί σε πολλές περιπτώσεις ως προστάδιο, για την εισαγωγή στις ανατολικές θρησκείες (ινδουισμός, βουδισμός).
Ένα ακόμη πολύ σημαντικό στοιχείο (ακόμη και αν δεν λάβουμε υπ’ όψιν το θρησκευτικό μέρος της γιόγκα – γυμναστικής) είναι το υψηλό οικονομικό κόστος. Μετά από ένα αρχικό στάδιο δωρεάν ενημερωτικών μαθημάτων και ασκήσεων, αρχίζει η συστηματική συμμετοχή στην ομάδα έναντι αδράς αμοιβής. Αρκετοί από τους δασκάλους της γιόγκα ξεκίνησαν ως απλοί μαθητές, και στην συνέχεια άρχισαν να ασχολούνται επαγγελματικά, για λόγους βιοποριστικούς. Δηλώνουν δε ότι έχουν δεχθεί μία ιδιαίτερη “φώτιση” από κάποιον θεό ή κάποια υπέρτατη δύναμη.
Μία προσωπική μαρτυρία. Κατά την ενασχόληση μου με τον αθλητισμό για τριάντα περίπου χρόνια, κατά την επικοινωνία μου με άλλους αθλούμενους, με άτομα του ευρύτερου αθλητικού χώρου, αλλά και κατά την μακρόχρονη και συστηματική μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας, δεν βρήκα ούτε μία περίπτωση ανθρώπου, ο οποίος έχει κάνει συστηματική σωματική άσκηση – προπόνηση και να δηλώνει ότι το αποτέλεσμα είναι ότι “φωτίστηκε”. Αν υπήρχε κάποια τέτοια περίπτωση, ή ο άνθρωπος αυτός θα γινόταν περίγελος στον αθλητικό χώρο ή στην καλύτερη περίπτωση, θα του συνιστούσαν ψυχιατρική θεραπεία. Άρα, οι απόψεις περί “φωτισμού”, κάρμα κ.τ.λ., είναι ξένες προς την αθλητική άσκηση – γυμναστική και ανήκουν στον χώρο της θρησκείας ή σε αρκετές περιπτώσεις και της παραθρησκείας.
Επομένως, η σκόπιμη επικάλυψη του θρησκευτικού στοιχείου, οδηγεί στην παραπλάνηση των μη ινδουιστών – βουδιστών και προσβάλει τους πραγματικούς ινδουιστές – βουδιστές. Η γιόγκα και οι κινήσεις του σώματος που αυτή περιλαμβάνει, είναι μία θρησκευτική πρακτική. Είτε κάποιος θέλει να το πιστέψει είτε δεν το θέλει, όταν κάνει τις συγκεκριμένες “σωματικές ασκήσεις” και λέει το “ΟΜ” ή κάποιο μάντρα, εκτελεί συνειδητά ή ασυνείδητα μία θρησκευτική πράξη (οι πνευματικές και ψυχολογικές – ψυχιατρικές συνέπειες αυτής της θρησκευτικής πράξης είναι ένα επιπλέον τεράστιο ζήτημα). Το ίδιο συμβαίνει (δηλαδή μία θρησκευτική πράξη) και όταν ένας άθεος κάνει άλλες κινήσεις του σώματος π.χ. το σημείο του Σταυρού ή προσκυνάει μία εικόνα.
Ένα άλλο θέμα, που είναι καλό να ληφθεί υπ’ όψιν, είναι και το εξής. Τα σχολικά βιβλία των θρησκευτικών – θρησκειολογίας (σε διάφορες χώρες του κόσμου), περιέχουν πληροφορίες για τις διάφορες θρησκείες (χριστιανισμός, ινδουισμός, βουδισμός, κ.τ.λ.). Αν η γιόγκα δεν αποτελεί θρησκευτική πρακτική, γιατί αναφέρεται στα σχολικά βιβλία των θρησκευτικών – θρησκειολογίας και όχι στα βιβλία της φυσικής, της χημείας ή των μαθηματικών; Και μόνο από αυτό το στοιχείο, γίνεται αντιληπτός ο θρησκευτικός χαρακτήρας της γιόγκα.
Κατά συνέπεια, η γιόγκα είναι μία θρησκευτική πρακτική. Ο κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να πιστεύει σε όποια θρησκεία θέλει ή να είναι άθεος. Μήπως έρχεται σε αντίθεση με αυτήν την ελευθερία ενός π.χ. άθεου, η προσπάθεια ορισμένων να τον οδηγήσουν εν αγνοία του, στην εφαρμογή μιας ορισμένης θρησκευτική πρακτικής, στην περίπτωση αυτή της γιόγκα; Πώς θα ένιωθε ο άνθρωπος αυτός, εάν ήταν αναγκασμένος (με την χρησιμοποίηση αληθοφανών επιχειρημάτων) να πηγαίνει π.χ. δύο φορές την εβδομάδα σε μία χριστιανική εκκλησία ή σε ένα μουσουλμανικό τέμενος; Δεν θα προσβαλλόταν η θρησκευτική του ελευθερία; Πώς θα ένιωθε ο ίδιος άνθρωπος, εάν επιπλέον του λέγανε ότι αυτό δεν είναι θρησκευτική πρακτική, αλλά είναι ένας καλός τρόπος για να γυμνάζεται (με τις μετάνοιες, με την ορθοστασία, κ.τ.λ.), για τη βελτίωση της υγείας του; Μήπως θα προσβαλλόταν και η νοημοσύνη του; Ποιος έχει το δικαίωμα να οδηγεί τους ανθρώπους σε θρησκευτικές πρακτικές χωρίς την ελεύθερη (και με πλήρη επίγνωση) συγκατάθεσή τους;
Αυτό το θέμα έχει άμεση εφαρμογή στην περίπτωση που ορισμένοι θέλουν να οδηγήσουν τα παιδιά, που βρίσκονται στο σχολικό περιβάλλον, σε αθλητικούς χώρους ή σε άλλους χώρους κοινής χρήσεως (π.χ. κατασκηνώσεις), στην εφαρμογή της γιόγκα ή άλλων παρόμοιων θρησκευτικών πρακτικών με το πρόσχημα της γυμναστικής. Μία τέτοια πράξη έρχεται σε αντίθεση με την θρησκευτική ελευθερία. Η ευθύνη των γονέων και των διδασκόντων – ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές, πολιτικές ή άλλες προτιμήσεις τους – στο θέμα αυτό είναι πολύ μεγάλη. Στην περίπτωση αυτή, ο κάθε ένας έχει το δικαίωμα και την ευθύνη, να αντιδράσει με κάθε νόμιμο τρόπο στην επιβολή π.χ. από το σχολικό περιβάλλον θρησκευτικών πράξεων, που δεν είναι σύμφωνες με τις δικές του θρησκευτικές πεποιθήσεις (οποιεσδήποτε και αν είναι αυτές).
Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία τα παιδιά είναι ινδουιστές ή βουδιστές και θέλουν να εφαρμόσουν την γιόγκα ως μέρος της θρησκευτικής τους ζωής (αυτό το θέμα βρίσκεται έξω από τα όρια του παρόντος κειμένου).

-δ) Πού οφείλεται η ευφορία που νιώθει κάποιος όταν κάνει τη γιόγκα ως “γυμναστική”; Σε τι διαφέρει αυτή η ευφορία από την ευχάριστη κατάσταση που νιώθει αυτός που συμμετέχει σε συνηθισμένες αθλητικές δραστηριότητες;
Όταν κάποιος γυμνάζεται κάνοντας δυναμική άσκηση αντοχής π.χ. γρήγορο βάδισμα για αρκετή ώρα, συμβαίνουν δύο κύρια φαινόμενα:
α) Εκκρίνονται στον εγκέφαλο ορισμένες ουσίες, οι οποίες λέγονται ενδορφίνες (το θέμα αυτό παρουσιάζεται και στις εξής δημοσιεύσεις: ι) Hollmann W., και συνεργάτες, Nervenheilkunde 2003, ιι) Hollmann W., και συνεργάτες, Sportwissenschaft 2005, βλέπε: Βιβλιογραφία – σημειώσεις, α. Αθλητιατρική). Το αποτέλεσμα είναι ένα αίσθημα χαράς, ευφορίας και ηρεμίας.
β) Επιπλέον, αν αυτό το άτομο αθλείται μαζί με άλλους (π.χ. οδοιπορία, ομαδικά αθλητικά παιχνίδια), μπορεί να κάνει μία ευχάριστη κουβέντα μαζί τους και να “ξεφεύγει” για λίγο από τα καθημερινά προβλήματα. Έτσι μαζί με την βιολογική αιτία της ευχαρίστησης (ενδορφίνες) υπάρχει και μία κοινωνική – ψυχολογική (η απόσπαση από την καθημερινότητα).
Όλοι συμφωνούν, ότι και τα δύο προαναφερθέντα φαινόμενα είναι ωφέλιμα. Συνέπεια αυτής της μορφής άσκησης μπορεί είναι η βελτίωση της αντοχής, της σωματικής και της ψυχολογικής υγείας.
Μπορεί όμως κάποιος να ξεφύγει από τα καθημερινά προβλήματα, αν κάνει χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ. Όλοι όμως συμφωνούν ότι αυτό έχει, μεταξύ άλλων, καταστρεπτικές σωματικές και της ψυχολογικές συνέπειες.
Τι συμβαίνει όμως όταν κάποιος κάνει γιόγκα – γυμναστική;
Σε ψυχολογικό επίπεδο, ο άνθρωπος “ξεχνάει” για λίγο τα καθημερινά του προβλήματα και συγκεντρώνει την προσοχή του στην εκτέλεση ορισμένων σωματικών κινήσεων – “γυμναστικών ασκήσεων”. Αυτές οι ασκήσεις είναι τόσο περιορισμένες, που δεν μπορούν να βελτιώσουν την αντοχή και κατά συνέπεια την υγεία.
Η γιόγκα – “γυμναστική”, μπορεί να περιλαμβάνει (ανάλογα με το είδος των μεθόδων που εφαρμόζονται) ορισμένες ασκήσεις χαλάρωσης. Με την καθοδήγηση – υποβολή κάποιου “δασκάλου”, ο “αθλούμενος” μπορεί να κοιτάζει έντονα για λίγη ώρα ένα αιωρούμενο (εκκρεμές) ή ένα ακίνητο σημείο, και στην συνέχεια κλείνει τα μάτια πέφτοντας σε μια κατάσταση μισο-ύπνου. Κατά περίπτωση, επαναλαμβάνει ορισμένες γενικές φράσεις ή φράσεις ινδουιστικής προσευχής (μάντρα) ή το “ΟΜ”. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί κλείνει τα μάτια και να συγκεντρώνει την προσοχή του διαδοχικά σε διάφορα μέρη του σώματος του π.χ. πρώτα στο δεξί χέρι, ύστερα στον δεξιό ώμο κ.τ.λ. ή να φαντάζεται διάφορες εικόνες π.χ. μία ήρεμη λίμνη ή μία πράσινη κοιλάδα.
Αφού συμπληρωθούν 10-20′ λεπτά σε αυτήν την κατάσταση χαλάρωσης – μισο-ύπνου, ο “δάσκαλος” ξυπνάει – ενεργοποιεί τα μέλη της ομάδας. Γίνονται για 2-3′ λεπτά μερικές ασκήσεις γυμναστικής, για να ξυπνήσει πλήρως ο οργανισμός. (Θα μπορούσε αυτό να χαρακτηριστεί ως “αθλητική δραστηριότητα – γυμναστική”;) Είναι γνωστό (ως βιοψυχολογικό φαινόμενο), ότι εάν η κατάσταση του μισό-ύπνου έχει την προαναφερθείσα διάρκεια ο οργανισμός ξεκουράζεται και επανέρχεται στην κατάσταση του ξυπνημένου σχετικά γρήγορα. Εάν όμως η φάση του μισο-ύπνου κρατήσει περισσότερο (π.χ. 30 λεπτά), ο ύπνος γίνεται βαθύτερος και χρειάζεται ακόμη περισσότερος χρόνος για το ξύπνημα. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο (μισο-ύπνος με διάρκεια όχι περισσότερο από 10-20 λεπτά, για να νιώθει κάποιος στην συνέχεια πιο ελαφρύς και ξεκούραστος) εφαρμόζουν και οι διάφορες μέθοδοι χαλάρωσης.
Αντίστοιχα προγράμματα χαλάρωσης με διάφορες παραλλαγές είναι πολύ διαδεδομένα. Αν τα δει κανείς με κριτήρια καθαρά επιστημονικά (ως βιοψυχολογικό φαινόμενο), αγνοώντας ακόμη και το στοιχείο της ινδουιστικής προσευχής (π.χ. το μάντρα ή το “ΟΜ”) μπορεί να αποδώσει την κατάσταση ηρεμίας που προκαλείται στα εξής:
α) Ο άνθρωπος για λίγη ώρα αποσπάται από την πραγματικότητα, ξεχνάει τα καθημερινά του προβλήματα.
Θα μπορούσε όμως κανείς να ξεχάσει για λίγο την καθημερινότητα κάνοντας οποιαδήποτε άλλη αντίστοιχη καθιστική δραστηριότητα (να διαβάσει κάποιο βιβλίο, να δει τηλεόραση ή να πάει στον κινηματογράφο, να συναντήσει φίλους κ.τ.λ.). Από ψυχολογική πλευρά θα είχε την ίδια συνέπεια: προσωρινή ηρεμία λόγω απόσπασης από την συνήθως δυσάρεστη καθημερινότητα. Από την άποψη της βελτίωσης της αντοχής θα είχε το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα, δηλαδή καμία βελτίωση.
β) εξ αιτίας του μισο-ύπνου το σώμα χαλαρώνει και ξεκουράζεται για λίγη ώρα.
Αυτό είναι ένα οργανικό – βιολογικό φαινόμενο, που μπορεί να το πετύχει κανείς και στο σπίτι ή στο γραφείο. Αρκεί να ξαπλώσει ή να καθίσει κάπου και να κλείσει τα μάτια του για 15′ λεπτά, αποφεύγοντας να σκέφτεται τα καθημερινά προβλήματα. Αν στην συνέχεια κάνει για 2-3′ λεπτά μερικές γρήγορες και ρυθμικές ασκήσεις απλής γυμναστικής θα ξυπνήσει. Αυτό συμβαίνει επειδή οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις μεγάλων μυϊκών ομάδων (π.χ. κινήσεις των χεριών και των ποδιών) αυξάνουν την αιμάτωση του εγκεφάλου και τον ενεργοποιούν. Η ενεργοποίηση του εγκεφάλου, λόγω των κινήσεων διαφόρων μυϊκών ομάδων, παρουσιάζεται και στις προαναφερθείσες δημοσιεύσεις μας:
-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Nervenheilkunde 2003, και
-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Sportwissenschaft 2005.
γ) Όταν κάποιος βρίσκεται σε κατάσταση μισο-ύπνου, λειτουργεί λιγότερο ο εγκέφαλος του, με αποτέλεσμα να προκαλείται ξεκούραση και σε νευρολογικό επίπεδο. Η ενεργοποίηση του οργανισμού με σωματικές κινήσεις (όπως προαναφέρθηκε), βοηθάει στο ξύπνημα και προκαλεί ευφορία.
Ένα επιπλέον θέμα που χρειάζεται να συζητηθεί, είναι οι συχνές αναφορές ότι η γιόγκα – γυμναστική έχει σε ορισμένες περιπτώσεις θετική επίδραση στην υγεία. Επειδή με την χρήση της εκφράσεως γιόγκα – γυμναστική δημιουργείται σύγχυση στον μέσο άνθρωπο, χρειάζεται να διακριθούν δύο περιπτώσεις:
α) Η γιόγκα – γυμναστική ως μέθοδος σωματικής άσκησης ή γύμνασης ή προπόνησης ή άθλησης ή με οποιονδήποτε άλλο παρόμοιο τρόπο θα μπορούσε κάποιος την αποκαλέσει. Στην περίπτωση αυτή, η γιόγκα είναι εξ ορισμού ακατάλληλη για την βελτίωση της υγείας. Οι λόγοι παρουσιάστηκαν αναλυτικά προηγουμένως (π.χ. περιέχει πολύ αργές κινήσεις ή πλήρη ακινησία). Επομένως, στην περίπτωση αυτή, η άποψη ότι γιόγκα – γυμναστική έχει σε ορισμένες περιπτώσεις θετική επίδραση στην υγεία είναι πέρα για πέρα εσφαλμένη.
β) Η γιόγκα – γυμναστική ως μέθοδος χαλάρωσης. Η χαλάρωση είναι ακριβώς το αντίθετο από την σωματική άσκηση ή σωματική δραστηριότητα ή προπόνηση ή άθληση. Είναι γνωστό (όπως προαναφέρθηκε – βλέπε “δ) Που οφείλεται η ευφορία που νιώθει κάποιος όταν κάνει τη γιόγκα ως “γυμναστική”;”) ότι η γιόγκα μπορεί να προκαλέσει κάποια μικρότερη ή μεγαλύτερη χαλάρωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις η χαλάρωση αυτή είναι πιο προχωρημένη (είναι γνωστή στην διεθνή βιβλιογραφία ως ανταπόκριση χαλαρώσεως – relaxation response). Αυτή όμως η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική, στην ουσία είναι το αντίθετο, από την γύμναση – άθληση -άσκηση – προπόνηση. Γι αυτό τον λόγο, ακόμη και εάν υπάρχει κάποια φαινομενικά προσωρινή θετική επίδραση της γιόγκα στην υγεία (όπως προαναφέρθηκε με την δράση του παυσίπονου), η δραστηριότητα αυτή βρίσκεται έξω από τα όρια της γύμνασης – άθλησης -άσκησης – προπόνησης.
Στην παρούσα εργασία αναλύθηκε το φαινόμενο της γιόγκα ως μία μορφή σωματικής άσκησης. Όμως η γιόγκα επιδρά στην υγεία και ως μέθοδος χαλαρώσεως. Πέρα από όσα εν συντομία εκτέθηκαν παραπάνω, η επίδραση της γιόγκα ως μεθόδου χαλαρώσεως, τόσο από βιολογικής όσο και από ψυχολογικής – ψυχιατρικής απόψεως, θα αποτελέσει αντικείμενο άλλης ξεχωριστής μελέτης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η άθληση και η χαλάρωση είναι δύο καταστάσεις αντίθετες, που επιδρούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους στον οργανισμό (από πλευράς βιολογικής, νευροψυχολογικής, ορμονικής, κ.τ.λ.).
Επομένως, κι αν ακόμη δει κανείς τη γιόγκα ως απλή γυμναστική, αυτή δεν είναι απαραίτητη. Δεν βελτιώνει την αντοχή, ενώ την ξεκούραση – χαλάρωση που μπορεί να προκαλεί, είναι δυνατόν να την πετύχει κανείς με πολύ πιο απλό τρόπο (και χωρίς να αρχίσει να πιστεύει, όπως διδάσκουν ορισμένες θρησκείες ότι σε μία προηγούμενη ζωή του ήταν βάτραχος, ελέφαντας ή ίσως και κοτόπουλο· βλέπε π.χ. μετενσάρκωση. Ίσως αυτό φαίνεται σε κάποιους υπερβολικό ή αστείο. Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι, που έχουν τέτοιου είδους πίστη).

α) Το γεγονός ότι οι σωματικές ασκήσεις, που είναι κατάλληλες για τη βελτίωση της υγείας, έχουν ως βάση τους την δυναμική αερόβιου τύπου αντοχή είναι επιστημονικώς αποδεδειγμένο εδώ και πολλές δεκαετίες. Θεωρείται πλέον αυτονόητο στον χώρο της αθλητιατρικής, των αθλητικών επιστημών αλλά και της βιοϊατρικής. Είναι αδιανόητο να ασχολείται κάποιος με τις επιστήμες αυτές (ή με την βιοϊατρική σε σχέση με την μυϊκή άσκηση) και να μην το γνωρίζει.
β) Αν θεωρηθεί η γιόγκα σωματική άσκηση, είναι ακατάλληλη για τη βελτίωση της υγείας (μέσω της βελτίωσης της φυσικής κατάστασης). Αυτό συμβαίνει απειδή περιλαμβάνει στατικές ασκήσεις (υποκινητικότητα).
γ) Η γιόγκα δεν είναι σωματική άσκηση (γυμναστική), αλλά θρησκευτική πρακτική (ινδουισμός – βουδισμός).
δ) Η ευχάριστη κατάσταση που μπορεί να νιώσει κάποιος, όταν κάνει γιόγκα, είναι (στην καλύτερη περίπτωση) ένα απλό βιοψυχολογικό φαινόμενο, ένα προσωρινό παυσίπονο. Αυτός που θέλει να την εφαρμόσει, είτε το παραδέχεται είτε όχι, εφαρμόζει μια θρησκευτική πρακτική.
ε) Εάν κάποιος αντί να κινείται, περνά το ελεύθερο χρόνο του με καθιστικές στάσεις τύπου γιόγκα, τότε (λόγω της υποκινητικότητας) μπορεί να προκύψει μεγάλος κίνδυνος για την υγεία του. Για τον λόγο αυτό, είναι πολύ προτιμότερο, αυτός που θέλει να διαθέσει λίγο χρόνο για να γυμναστεί (για τη βελτίωση της υγείας του), να ασχοληθεί με το βάδισμα, το αργό τρέξιμο (άσκηση αντοχής), την ποδηλασία, την κολύμβηση, ή τα ομαδικά αθλητικά παιχνίδια (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ) κ.τ.λ.

Ας αναρωτηθεί ο κάθε ένας:
-είναι δυνατόν στον τόπο που γέννησε την Ευρώπη και τον αθλητισμό*, στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες, πρωτοπόρησαν άνθρωποι υψηλής διανόησης και πολιτισμού με παγκόσμια ακτινοβολία (όπως ο Αριστοτέλης, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Θουκυδίδης, ο Ιπποκράτης, ο Μέγας Αλέξανδρος και άλλοι), να κάνει κάποιος μια καθαρά θρησκευτική πράξη (γιόγκα) και να φαντάζεται ότι γυμνάζεται – “αθλείται”;
Υπάρχει και κάτι ακόμη πιο αδιανόητο και υποτιμητικό για την ανθρώπινη νοημοσύνη (ήδη εφαρμόζεται σε αρκετές περιπτώσεις):
-η προσπάθεια να επι-βληθεί ή να υπο-βληθεί στους άλλους αυτή η ψευδαίσθηση.

(βλέπε στην αρχική σελίδα: Η σημερινή Ευρώπη και ο αθλητισμός γεννήθηκαν στην Ελλάδα. Πηγή: Spuren. Sportpolitik und Sportstrukturen in der Europäischen Union. Tokarski Walter und Steinbach Dirk, Meyer und Meyer Verlag, Aachen, 2001, Ίχνη. Πολιτική για τον αθλητισμό και αθλητικές δομές στην Ευρωπα¨κή Ένωση, σελίδα 13.)

Βιβλιογραφία – σημειώσεις.

α. Αθλητιατρική.
Στην παρούσα εργασία, προκειμένου να διευκολυνθεί ο μη ειδικός αναγνώστης, έγινε συνειδητή προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί μικρός αριθμός πηγών. Οι πηγές αυτές τεκμηριώνουν επαρκώς τις θέσεις που παρουσιάζονται. Επιπλέον, επιλέχθηκε βιβλιογραφία, που δημοσιεύθηκε από την ερευνητική ομάδα στην οποία ανήκει ο συγγραφέας και έγινε σύντομος σχολιασμός των πηγών. Ο σκοπός είναι να αντιληφθεί ο αναγνώστης, που δεν είναι ειδικός σε θέματα αθλητιατρικής, τόσο το υψηλό επιστημονικό επίπεδο της βιβλιογραφίας που χρησιμοποιήθηκε, όσο και την μακρόχρονη ερευνητική εμπειρία του συγγραφέα.
Υπάρχει τεράστιος όγκος επιστημονικής βιβλιογραφίας, που επιβεβαιώνει το γεγονός ότι οι σωματικές ασκήσεις, που είναι κατάλληλες για τη βελτίωση της υγείας, έχουν ως βάση τους την δυναμική αερόβιου τύπου αντοχή. Ενδεικτικά μπορούν να αναφερθούν οι εξής, ιδιαιτέρως αξιόλογες, πηγές:

-WHO/FIMS: Health promotion and physical activity. Declaration of Cologne. Joint Meeting of WHO and FIMS. THE CLUB OF COLOGNE (ed.), Sport u. Buch Strauß, Köln 1994. (Η βελτίωση της υγείας και η σωματική άσκηση. Η Διακήρυξη της Κολωνίας. Κοινή διακήρυξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO) και της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθλητιατρικής (FIMS), Κολωνία 1994).
Το ίδιο κείμενο είναι δημοσιευμένο και στις εξής πηγές:
-HOLLMANN, W., I. GYÁRFÁS. Gesundheit und körperliche Aktivität (WHO und FIMS). Dt. Ärztebl. 1994; 91 (50): 3511. (Υγεία και σωματική άσκηση (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) και Παγκόσμια Εταιρεία Αθλητιατρικής (FIMS)).
-WHO/ FIMS-Committee on Physical Activity for Health. Exercise for Health. BLAIR, S.N., C. BOUCHARD, I. GYRFAS, W. HOLLMANN, H. IWANE, H:G. KNUTTGEN, G. LÜSCHEN, J. MESTER, J.M. MORRIS Bull. World Health Organization 1995; 73: 135. (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) / Παγκόσμια Εταιρεία Αθλητιατρικής (FIMS): Επιτροπή για την Σωματική άσκηση με σκοπό τη βελτίωση της υγείας. Άσκηση για την υγεία.)

Εκτεταμένη συζήτηση του θέματος (βασικές αρχές αθλητικής προπόνησης (προπονητική) – ποιες είναι οι κατάλληλες μορφές μυϊκής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας και πως πρέπει να εφαρμόζονται) γίνεται και στο εγκυρότερο βιβλίο αθλητιατρικής που υπάρχει στον διεθνή χώρο (προσφάτως κυκλοφόρησε η 5η έκδοση):
-Hollmann W., Strüder H. K., Diehl J., Tagarakis C. V. M. Sportmedizin. Grundlagen für körperliche Aktivität, Training und Präventivmedizin. Schattauer Verlag, Stuttgart, New York, 2009 (5. Auflage). (Αθλητιατρική. Βασικές αρχές για την σωματική άσκηση, την προπόνηση και την προληπτική ιατρική, 5η έκδοση).
Ο πρώτος συγγραφέας του ανωτέρω βιβλίου (Βίλντορ Χόλμαν – Wildor Hollmann) είναι επίτιμος πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας Αθλητιατρικής, καθώς επίσης και της Γερμανικής Εταιρείας Αθλητιατρικής. Επιπλέον, είναι ιδρυτής του Ινστιτούτου Αθλητιατρικής του Γερμανικού Πανεπιστημίου Αθλητισμού Κολωνίας και ιδρυτής του Ινστιτούτου Βιοχημείας του ιδίου πανεπιστημίου. Και τα δύο ερευνητικά κέντρα (ινστιτούτα) είναι παγκοσμίως γνωστά. Το Ινστιτούτο Αθλητιατρικής για τις πρωτοποριακές έρευνές του (μεγάλο μέρος από αυτές έχουν ως κύριο αντικείμενο την εφαρμογή της μυϊκής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας) και το Ινστιτούτο Βιοχημείας για τους ελέγχους αντιντόπινγκ. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου (Ταγαράκης Χρήστος), ανήκει, για δύο περίπου δεκαετίες, στην ερευνητική ομάδα του καθηγητή Wildor Hollmann και στην συγγραφική ομάδα του ανωτέρω βιβλίου.

Επιπλέον, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να βρει πλήθος άλλων πηγών, εάν π.χ. δώσει στην τράπεζα βιβλιογραφίας PubMed (υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στο διαδίκτυο – ηλεκτρονική διεύθυνση: μερικές από τις εξής λέξεις – κλειδιά:
physical activity, physical fitness, physical exercise, endurance exercise, aerobic exercise, physical inactivity, immobilization, sedentary life style, health, heart, brain, cardiovascular disease, myocardial infarction, heart failure, cerebrovascular disease, stroke, obesity, diabetes, hypertension, risk factors, prevention, rehabilitation κ.τ.λ. (η κύρια γλώσσα της διεθνούς βιβλιογραφίας στον τομέα αυτό είναι τα αγγλικά).
Σε ορισμένα σημεία του κειμένου αναφέρονται λέξεις – κλειδιά (στα αγγλικά). Αυτό γίνεται για να διευκολυνθεί ο αναγνώστης στην αναζήτηση σχετικής βιβλιογραφίας.
Πέραν της προαναφερθείσας βιβλιογραφίας στα αγγλικά και στα γερμανικά, υπάρχουν και στα ελληνικά αρκετά βιβλία αθλητιατρικής, εργοφυσιολογίας και προπονητικής. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ανατρέξει στα κεφάλαια, που αναφέρονται:
στην άσκηση αντοχής, στα βασικά χαρακτηριστικά της σωματικής άσκησης (ένταση, διάρκεια, συχνότητα, κ.τ.λ.), στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, στο καρδιαγγειακό και αναπνευστικό σύστημα, στην πρόληψη και αποκατάσταση καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών παθήσεων.

β1. Η θρησκειολογική άποψη για τη γιόγκα.

-Bowker, John (editor). The concise Oxford dictionary of world religions. Oxford University Press, 2005. (Το συνοπτικό λεξικό της Οξφόρδης για τις παγκόσμιες θρησκείες).

Μία πολύ αξιόλογη τεκμηρίωση του γεγονότος ότι η γιόγκα δεν είναι γυμναστική, αλλά θρησκευτική πρακτική, παρουσιάζεται στα κείμενα:
-Γιαννουλάτος, Αναστάσιος. Επίσκοπος Ανδρούσης νυν Αρχιεπίσκοπος Τυράνων και πάσης Αλβανίας. ΓΙΟΓΚΑ. Πηγή στο διαδίκτυο:
-Ζιάκκας, Γρηγόριος. Τι είναι η γιόγκα; Γυμναστική ή θρησκεία; Περιοδικό Πεμπτουσία, Έτος 2008, τεύχος 27 (Αύγουστος – Νοέμβριος), σελίδες 144 – 150.

β2. Γιόγκα και νοερή προσευχή.

-Αλεβιζόπουλος, π. Αντώνιος. Διαλογισμός ή Προσευχή; Εκδ. Διάλογος, Αθήνα 1997.
-Αλεβιζόπουλος, π. Αντώνιος. Αυτογνωσία, αυτοπραγμάτωση, σωτηρία. Εκδ. Ι. Μητρ. Νικοπόλεως, Αθήνα 1991.
-Ρόουζ, Σεραφείμ, Ιερομόναχος. Η Ορθοδοξία και η θρησκεία του μέλλοντος, Εκδόσεις Εγρήγορση, Αθήνα 2000, ηλεκτρονική διεύθυνση:
-Φαρασιώτης, Διονύσιος. Οι γκουρού, ο νέος και ο γέροντας Παΐσιος, Θεσσαλονίκη 2002.

γ. Συγγραφικό έργο του ιδίου (επιστημονικές δημοσιεύσεις και βιβλία, ενδεικτική αναφορά).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Übertraining – ein Resultat der Hirnplastizität? Dtsch. Z. Sportmed. 2003; 54 (1): 25-6 (Υπερπροπόνηση – ένα αποτέλεσμα της ευπλαστότητος του εγκεφάλου;).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Körperliche Aktivität fördert Gehirngesundheit und Leistungsfähigkeit – Übersicht und eigene Befunde. Nervenheilkunde. Nervenheilkunde 2003; 22 (9): 467-74 (Η σωματική άσκηση βελτιώνει την κατάσταση της υγείας του εγκεφάλου και την απόδοσή του – Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και δικά μας ερευνητικά δεδομένα).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Gehirn und körperliche Aktivität. Sportwissenschaft 2005; 35 (1): 3-14. (Εγκέφαλος και σωματική άσκηση).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Kognition – männliches und weibliches Gehirn. In: Schill W. B., Bretzel R. G., Weidner W. (Hrsg.) MännerMedizin in der allgemeinmedizinischen und internistischen Praxis. München, Jena: Elsevier, Urban & Fischer, 2005; 341-55. (Νοητική λειτουργία – [η διαφορετική λειτουργία] του εγκεφάλου του άνδρα και της γυναίκας. Κεφάλαιο στο βιβλίο: Η ανδρολογία κατά την εξάσκηση της γενικής ιατρικής και της παθολογίας).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Das Gehirn – der leistungsbegrenzende Faktor bei Ausdauerbelastung. Dtsch. Z. Sportmed. 2006; 57 (6): 155-60 (Ο εγκέφαλος – ένας παράγοντας που περιορίζει την αθλητική απόδοση κατά την άσκηση αντοχής).

-Hollmann W., Strüder H. K., Tagarakis C. V. M. Herz und Gehirn – pathophysiologische Beziehungen. Med. Welt 2006; 57 (9): 1 (Καρδιά και εγκέφαλος – παθοφυσιολογικές σχέσεις).

-Hollmann W., Strüder H. K., Predel H. G., Tagarakis C. V. M. Spiroergometrie. Kardiopulmonale Leistungsdiagnostik des Gesunden und Kranken. Schattauer Verlag, Stuttgart, New York, 2006 (Σπειροεργομετρία. Εξέταση της ικανότητας αποδόσεως του καρδιοαναπνευστικού συστήματος του υγειούς και του ασθενούς [ανθρώπου]).

-Hollmann W., Strüder H. K., Diehl J., Tagarakis C. V. M. Sportmedizin. Grundlagen für körperliche Aktivität, Training und Präventivmedizin. Schattauer Verlag, Stuttgart, New York, 2009 (5. Auflage). (Αθλητιατρική. Βασικές αρχές για την σωματική άσκηση, την προπόνηση και την προληπτική ιατρική, 5η έκδοση).

-Tagarakis C. V. M., Bloch W., Hartmann G., Hollmann W., Addicks K. Testosterone-propionate impairs the response of the cardiac capillary bed to exercise. Med. Sci. Sports Exerc. 2000; 32 (5): 946-53 (Η τεστοστερόνη καταστρέφει την ανταπόκριση των τριχοειδών αγγείων της καρδιάς στην μυϊκή άσκηση [δηλαδή καταστρέφει τα τριχοειδή αγγεία της καρδιάς]).

-Tagarakis C. V. M., Bloch W., Hartmann G., Hollmann W., Addicks K. Anabolic steroids impair the exercise-induced growth of the cardiac capillary bed. Int. J. Sports Med., 2000; 21 (6): 412-8 (Η τεστοστερόνη καταστρέφει την αύξηση των τριχοειδών αγγείων της καρδιάς, την οποία προκαλεί η μυϊκή άσκηση).

-Ταγαράκης Χρήστος Β.Μ. και Γεώργιος Π. Ροντογιάννης, Λιπίδια και μυ¨κή άσκηση. Πανελλήνιο Συνέδριο Προληπτικής Ιατρικής Αθλητών (Αθήνα, Ελλάδα, 06.-09.10.1988).

-Ταγαράκης Χρήστος Β.Μ. και Γεώργιος Π. Ροντογιάννης, Λιπίδια και άσκηση. ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ 1989; 2 (2): 143-53.

ε) Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα.

Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου είναι ερευνητής αθλητιατρικής (ειδικότητα: αθλητιατρική – καρδιολογία), Γερμανικό Πανεπιστήμιο Αθλητισμού Κολωνίας, στην Γερμανία. Έχει βραβευθεί στο Παγκόσμιο Συνέδριο Αθλητιατρικής (έγινε στην Αθήνα – Ελλάδα, τον Σεπτέμβριο του 1994) για τις έρευνές του, που αναφέρονται στις καταστρεπτικές συνέπειες των αναβολικών στεροειδών στα τριχοειδή αγγεία του μυοκαρδίου: Detrimental effects of anabolic steroids on the capillary bed of the myocardium. C.V.M. Tagarakis, W. Bloch, G. Hartmann, W. Hollmann and K. Addicks, FIMS World Congress of Sports Medicine, Athens, Greece, 1994. Οι σχετικές δημοσιεύσεις (βλέπε: Βιβλιογραφία – σημειώσεις – α. Αθλητιατρική: Tagarakis C.V.M. και συνεργάτες, 2000), έχουν τύχει ευρείας αποδοχής στην διεθνή επιστημονική κοινότητα. Είναι οι μοναδικές στη διεθνή βιβλιογραφία, που αναφέρονται σε αυτό το θέμα.
Τομείς έρευνας του συγγραφέα: α) Η μυϊκή άσκηση σε σχέση με την υγεία και πιο συγκεκριμένα: το καρδιαγγειακό σύστημα, τον εγκέφαλο, το στρες, την υπερπροπόνηση – υπερκόπωση των αθλητών, την τρίτη ηλικία. β) Οι παρενέργειες των αναβολικών στεροειδών στην υγεία (ιδιαιτέρως των αθλουμένων).



Το παρόν κείμενο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Αντίβαρο (Σάββατο, 29 Αυγούστου 2009).

Πηγή στο διαδίκτυο:


New Zealand

The Orthodox Church

Parishes of New Zealand



Orthodoxy in Australia



17.11.14 - 1

Ἀρχαιότητα τῆς Καινῆς Διαθήκης

Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο τοῦ Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Ἀνασκευή τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ἰούδα

[Ἀπάντηση στό ψευδεπίγραφο “Ευαγγέλιο τοῦ Ἰούδα” τοῦ National Geographic]


Στό κάθε ἄλλο παρά χριστιανικό βιβλίο Κόλαση, Παράδεισος καί Νιρβάνα τοῦ Ηans-Christian Ηuf, γράφει ὁ Ιngo Ηermann: «Δέν ὑπάρχει κανένα κείμενο ἀρχαίων συγγραφέων, τοῦ ὁποίου τό χρονικό διάστημα μεταξύ τῆς συγγραφῆς του καί τοῦ παλαιότερου, ὁλοκληρωμένα διασωθέντος, χειρογράφου του νά εἶναι μικρότερο ἀπ᾽ ὅ,τι στήν Καινή Διαθήκη. Στήν Αἰνειάδα τοῦ Βιργιλίου μεσολαβοῦν 400 χρόνια μεταξύ τοῦ παλαιότερου χειρογράφου καί τοῦ χαμένου αὐθεντικοῦ, στά κείμενα τοῦ Πλάτωνα 1.300 καί τοῦ Ὁμήρου 1.800 χρόνια»(σ., 135).

Ὁ Carsten Ρeter Τhiede ἀναφέρει τήν «… περίπτωσι τοῦ κώδικα Ρ46 (τά φύλλα του εἶναι ἀπό πάπυρο) μέ τίς Ἐπιστολές τοῦ Παύλου, πού ἔχει χρονολογηθῆ γύρω στό 200 μ.Χ.. Χάρις, ὅμως, σέ νεώτερα στοιχεῖα, ὁ κώδικας αὐτός θεωρεῖται σήμερα ὅτι ἀνήκει στά τέλη τοῦ 1ου αἰ..

Οἱ Κώδικες Ρ64/Ρ67 τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ματθαίου, πού εἶχαν τοποθετηθῆ ἀρχικά στό τέλος τοῦ 3ου ἤ στίς ἀρχές τοῦ 4ου αἰ., τοποθετήθηκαν τό 1953 γύρω στό 180 μ.Χ. καί τό 1994 γύρω στό 66 μ.Χ.»(ΙΜΠ, 105).

Ὁ Π. Τρεμπέλας γράφει: «Ὑποστηρίχθηκε ἀπ᾽ τό Ηarnack [πού κάθε ἄλλο παρά πιστός Χριστιανός μπορεῖ νά χαρακτηρισθῆ, ὅτι…] οἱ Πράξεις γράφθηκαν κατά τήν ἐποχή πού ὁ Παῦλος ἦταν ἀκόμη δέσμιος στή Ρώμη δηλαδή μεταξύ τῶν ἐτῶν 62-64. Τό τρίτο Εὐαγγέλιο ἄρα [τοῦ Λουκᾶ, δηλ.], πού χαρακτηρίζεται στό προοίμιο τῶν Πράξεων ὡς ὁ πρῶτος λόγος, πρέπει νά γράφθηκε νωρίτερα ἀπ᾽ τίς Πράξεις δηλαδή περίπου τό 60 μ.Χ.. Τά δέ κατά Ματθαῖον καί Μᾶρκον Εὐαγγέλια πρέπει νά θεωρηθοῦν ἤ τό πολύ ὡς σύγχρονα τοῦ κατά Λουκᾶν, ἤ νά τοποθετηθοῦν σέ χρόνο κάπως νωρίτερο»(ΑΜ5, 124 ὑπ.).

«Τρία μικρά τεμάχια παπύρου, ὄχι μεγαλύτερα ἀπ᾽ τό μέγεθος πού ἔχουν τά συνήθη γραμματόσημα, ἔδωσαν νέα ὤθησι στή μελέτη τῶν κειμένων τῆς Καινῆς Διαθήκης, πού ἔρχεται στίς μέρες μας νά ἐνισχύση τήν ἀξιοπιστία τῶν ἱερῶν συγγραφέων της.

Πρόκειται γιά μικρά τμήματα τοῦ 26ου κεφαλαίου τοῦ κατά Ματθαῖον Εὐαγγελίου, πού βρέθηκαν στή βόρεια Αἴγυπτο καί ἦσαν γνωστά στούς εἰδικούς ἀπ᾽ τίς ἀρχές ἀκόμη τοῦ αἰῶνα μας [τοῦ 20οῦ]. Ὅσοι, ὅμως, τά χρονολογοῦσαν, τά τοποθετοῦσαν γύρω στό 200 μ.Χ..

Στίς μέρες μας ὁ Carsten Ρeter Τhiede, Διευθυντής τοῦ Ἰνστιτούτου Βασικῆς Ἐπιστημολογικῆς Ἐρεύνης στό Ρaderborn τῆς Γερμανίας, ἕνας γερμανός εἰδικός στή μελέτη τῶν ἀρχαίων χειρογράφων σέ παπύρους, ὑποστηρίζει ὅτι οἱ πάπυροι τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ματθαίου εἶναι τουλάχιστον 100 χρόνια ἀρχαιότεροι. Ἐπισκέφθηκε τήν Ὀξφόρδη, ὅπου φυλάσσονται τά τρία μικρά τεμάχια, καί ἔκανε τή δική του προσπάθεια χρονολογήσεως. Ἡ ἐργασία του δέν ἦταν εὔκολη. Ἡ μέθοδος μέ τόν ἄνθρακα-14 δέν μποροῦσε νά χρησιμοποιηθῆ, διότι θά κατέστρεφε τούς παπύρους, ἐπειδή ἦσαν πολύ μικροί. Ὁ Τhiede χρησιμοποίησε τή Συγκριτική Παλαιογραφία γιά νά καταλήξη στά συμπεράσματά του. Μελέτησε τόν ἰδιαίτερο τρόπο γραφῆς τῶν κειμένων, τόν συνέκρινε μέ τή γραφή ἄλλων χρονολογημένων χειρογράφων καί διαπίστωσε ὅτι αὐτός πού ἔγραψε πάνω στούς παπύρους χρησιμοποίησε ἕνα τύπο γραφῆς ὀρθίων ἑλληνικῶν γραμμάτων, πού ἦταν σέ κοινή χρῆσι τόν 1ο αἰ. π.Χ. καί πού ἄρχισε νά ἐγκαταλείπεται λίγο μετά τήν ἐποχή τοῦ Χριστοῦ.

Ἐνῶ οἱ προηγούμενες γνῶμες, οἱ σχετικές μέ τό χρόνο γραφῆς τῶν Εὐαγγελίων, στηρίζονταν στό περιεχόμενό τους, ἡ μελέτη τοῦ γερμανοῦ εἰδικοῦ δίνει τήν πρώτη ἰσχυρή ἐξωτερική ἀπόδειξι γιά τήν ὀρθή χρονολόγησι τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου. Ὁ Τhiede τοποθετεῖ τή συγγραφή τοῦ κατά Ματθαῖον Εὐαγγελίου λίγο πρίν ἤ λίγο μετά τό 70 μ.Χ..

Αὐτή ἡ μετάθεσι τῆς συγγραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου σέ ἀκόμη παλαιότερη ἐποχή, δηλαδή στά πρῶτα ἀμέσως μετά τήν ἐποχή τοῦ Χριστοῦ χρόνια, αὐξάνει ἀσφαλῶς τήν ἀξιοπιστία τῶν ἱερῶν κειμένων. Διότι τήν ἐποχή τῆς συγγραφῆς τοῦ Εὐαγγελίου ζοῦσαν ἀσφαλῶς ἀκόμη πολλοί αὐτόπτες μάρτυρες τῆς ζωῆς καί τοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Καί αὐτό ὑπογραμμίζει τήν αὐθεντικότητα τῶν Εὐαγγελίων καί ἐνισχύει τήν πίστι μας ὅτι τά κείμενα τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀποτελοῦν ἀξιόπιστες ἱστορικές μαρτυρίες καί ἀδιαμφισβήτητες ἐκθέσεις γεγονότων, πού μᾶς παρέδωσαν συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔγραψαν “ὅ ἀκηκόασιν, ὅ ἑωράκασιν τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν, ὅ ἐθεάσαντο καί αἱ χεῖρες αὐτῶν ἐψηλάφησαν”(Α´ Ἰω 1, 1) (=«Γι᾽ αὐτό τό ὁποῖο ἄκουσαν, εἶδαν μέ τά μάτια τους, ἀπήλαυσαν σάν ἔκπαγλο θέαμα καί ψηλάφησαν τά χέρια τους»).

Ὁπωσδήποτε τά συμπεράσματα τοῦ Τhiede καταφέρουν ἕνα ἰσχυρό ράπισμα στόν ἀδιέξοδο ὀρθολογισμό τῶν χωρίς πνεῦμα καί ζωή “θεολόγων” τῆς Δύσεως, πού ἡ φιλελεύθερη κριτική τους πάνω στά κείμενα τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἔφθασε νά ὑποστηρίζη ὅτι: “οἱ συγγραφεῖς τῶν Εὐαγγελίων στηρίζονται πάνω σέ ἐπισφαλεῖς ἀναμνήσεις μακρινῶν γεγονότων ἤ σέ κατασκευασμένες ἱστορίες”.

Δικαιολογημένα, λοιπόν, οἱ Τimes τοῦ Λονδίνου εἶπαν ὅτι ὁ Τhiede εἶναι “ὁ ἄνθρωπος πού μπορεῖ ν᾽ ἀλλάξη τήν ἀντίληψί μας γιά τό Χριστιανισμό”, ἐννοώντας προφανῶς τήν ἐσφαλμένη ἀντίληψι τῶν ὀρθολογιστῶν τῆς Δύσεως γιά τό Χριστιανισμό.

Ὁ Ulrich Victor, κλασσικός φιλόλογος στό Γερμανικό Παν/μιο τοῦ Ηumboldt, ὑπογράμμισε ὅτι “τό πρόβλημα εἶναι, ὅτι ἡ διαπίστωσι τοῦ Τhiede ἀνατρέπει τό ὅλο θεολογικό κατεστημένο” (Ὑπονοεῖται ἀσφαλῶς κι ἐδῶ τό ἀρνητικό θεολογικό κατεστημένο τῆς Δύσεως). Οἱ φιλελεύθεροι θεολόγοι, σημειώνει, ἔχουν ἀπορρίψει τελείως “ὁ,τιδήποτε δέν τούς ἀρέσει”, σάν μιά μεταγενέστερη παράδοσι, πολύ ἀπομακρυσμένη ἀπ᾽ τήν ἐποχή τοῦ Χριστοῦ»(ΔΡ, Ἰα ᾽96, 5· τά στοιχεῖα γιά τό δημοσίευμα αὐτό ἀντλήθηκαν ἀπ᾽ τό ἄρθρο Α Step Closer to Jesus?, τοῦ περιοδικοῦ Τime τῆς 23/1/1995, 43).

Ἐπανερχόμαστε στόν Τρεμπέλα: «Ὁ Η. Lietzmann στηριζόμενος σέ κάποιο παπύρινο εὕρημα διακήρυξε ὡς βέβαιη τή χρῆσι τοῦ κατά Ἰωάννην ἀπ᾽ τίς ἀρχές τοῦ β´ αἰ. (πρβλ. ἄρθρο “Τά παπύρινα εὑρήματα καί ἡ Κ. Διαθήκη”, στήν Ἐκκλησία τῆς 9 Μαΐου 1936, 145-146)»(ΑΜ5, 125).

Ὁ Josh ΜcDowell ἐπισημαίνει: «Ἡ ἀνακάλυψι τῶν παπύρων τῶν πρώτων χριστιανικῶν χρόνων (τό χειρόγραφο τοῦ John Ryland τοῦ 130 μ.Χ., οἱ πάπυροι τοῦ Chester Βeatty τοῦ 155 μ.Χ. καί οἱ πάπυροι τοῦ Βodmer τοῦ 200 μ.Χ.) γεφύρωσε τό χάσμα ἀνάμεσα στήν ἐποχή τοῦ Χριστοῦ καί στά ὑπαρκτά μεταγενέστερα χειρόγραφα.

Ὁ Μillar Βurrows τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Υale γράφει: “ἕνα ἀκόμη ἀποτέλεσμα τῆς συγκρίσεως τῆς γλώσσας τοῦ ἑλληνικοῦ κειμένου μ᾽ ἐκείνη τῶν παπύρων (ἀνακαλύψεων), εἶναι ἡ αὔξησι τῆς ἐμπιστοσύνης μας στήν ἀκριβῆ μετάδοσι-μεταβίβασι τοῦ καθ᾽ ἑαυτό κειμένου τῆς Καινῆς Διαθήκης”(MTS, 52). Εὑρήματα αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἔχουν αὐξήσει τήν ἐμπιστοσύνη τῶν εἰδικῶν στήν ἀξιοπιστία τῶν κειμένων τῆς Ἁγίας Γραφῆς.

Ὁ William Αlbright, ὁ πιό φημισμένος Βιβλικός ἀρχαιολόγος στόν κόσμο, γράφει: “Μποροῦμε ἤδη νά ποῦμε ἐμφατικά ὅτι δέν ὑπάρχει πιά καμμία στερεή βάσι γιά νά χρονολογήσουμε ὁποιοδήποτε βιβλίο τῆς Καινῆς Διαθήκης μετά τό 80 περίπου μ.Χ., δηλαδή δύο ὁλόκληρες γενιές πρίν ἀπ᾽ τήν χρονολογία 130-150 πού ἔδιναν οἱ πιό ριζοσπαστικοί σημερινοί κριτικοί τῆς Καινῆς Διαθήκης”(RD, 136). Ἐπαναλαμβάνει αὐτή του τήν ἄποψι σέ μία συνέντευξι γιά τό περιοδικό Christianity Τoday: “Κατά τή γνώμη μου, κάθε βιβλίο τῆς Καινῆς Διαθήκης γράφθηκε ἀπό βαπτισμένο Ἰουδαῖο ἀνάμεσα στίς δεκαετίες 40 καί 80 μ.Χ., πιθανότατα μεταξύ τοῦ 50 καί τοῦ 75 μ.Χ.”(18 Ἰα 1963, 3).

Ὁ Sir William Ramsay θεωρεῖται ὡς ἕνας ἀπ᾽ τούς μεγαλύτερους ἀρχαιολόγους ὅλων τῶν ἐποχῶν. Ὑπῆρξε μαθητής τῆς γερμανικῆς ἱστορικῆς σχολῆς πού δίδασκε ὅτι τό βιβλίο τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων ἦταν προϊόν τῶν μέσων τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ. καί ὄχι τοῦ 1ου αἰ. ὅπως ἐμφανίζεται νά εἶναι. Ὅταν διάβασε τίς μοντέρνες κριτικές γύρω ἀπ᾽ τό βιβλίο τῶν Πράξεων, πείσθηκε ὅτι δέν ἐπρόκειτο γιά ἀξιόπιστη ἀφήγησι τῶν γεγονότων ἐκείνης τῆς ἐποχῆς (50 μ.Χ.) καί γι᾽ αὐτό τό λόγο ἦταν ἀνάξιο νά ληφθῆ ὑπ᾽ ὄψιν ἀπό ἕνα ἱστορικό. Ἔτσι στίς ἔρευνές του πάνω στήν ἱστορία τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὁ Ramsay ἔδωσε πολύ λίγη προσοχή στήν Καινή Διαθήκη. Ἡ διερεύνησί του, ὅμως, τόν ἀνάγκασε τελικά νά μελετήση τά γραπτά τοῦ Λουκᾶ. Παρατήρησε τή σχολαστική ἀκρίβεια τῶν ἱστορικῶν λεπτομερειῶν καί σιγά-σιγά ἡ στάσι του ἀπέναντι στό βιβλίο τῶν Πράξεων ἄρχισε ν᾽ ἀλλάζη. Ὑποχρεώθηκε νά συμπεράνη ὅτι: “Ὁ Λουκᾶς ἦταν ἱστορικός περιωπῆς… Αὐτός ὁ συγγραφέας πρέπει νά καταταγῆ ἀνάμεσα στούς πιό ἀξιόλογους ἱστορικούς”(BRD, 222). Ἐξαιτίας τῆς ἀκριβείας τῶν πιό ἀσημάντων λεπτομερειῶν, ὁ Ramsay παραδέχθηκε τελικά ὅτι οἱ Πράξεις δέν μπορεῖ νά εἶναι ντοκουμέντο τοῦ 2ου αἰ. ἀλλά μᾶλλον ἀφήγησι τῶν μέσων τοῦ 1ου αἰ. [καί συνεπῶς τό κατά Λουκᾶν τοῦ ἴδιου συγγραφέα, ἀκόμα προγενέστερο, ὅπως ἀναφέραμε πιό πάνω].

Ἀρκετοί ἀπ᾽ τούς προοδευτικούς μελετητές ἀναγκάζονται ν᾽ ἀναζητήσουν νεώτερες χρονολογίες γιά τήν Καινή Διαθήκη. Τά συμπεράσματα τοῦ Δρα John A. Τ. Robinson στό καινούριο βιβλίο του “Χρονολογική ἀναθεώρησι τῆς Καινῆς Διαθήκης” εἶναι ἐντυπωσιακά ριζοσπαστικά. Οἱ ἔρευνές του ὁδήγησαν στήν πεποίθησι ὅτι ὁλόκληρη ἡ Καινή Διαθήκη γράφθηκε πρίν ἀπ᾽ τήν πτῶσι τῆς Ἰερουσαλήμ, τό 70 μ.Χ. (RNT)»(ΙΑΜ, 35).

Ὁ Ian Wilson σέ βιβλίο του, ἐκδεδομένο ἀπό τόν κάθε ἄλλο παρά χριστιανικό ἐκδ. οἶκο Κονιδάρη, ἀφοῦ ἀναφέρει κι αὐτός γιά τό ἀντίγραφο τοῦ πρωτοτύπου-σπάραγμα παπύρου πού περιέχει τούς στίχους 37 καί 38 τοῦ 18ου κεφ. τοῦ κατά Ἰωάννην Εὐαγγελίου, τό ὁποῖο φυλάσσεται σήμερα στή Βιβλιοθήκη John Rylands τοῦ Παν/μίου τοῦ Manchester καί χρονολογεῖται μεταξύ 100 καί 125 μ.Χ.., συνεχίζει: «Ὅπως παρατήρησε ὁ εἰδικός γιά τά χειρόγραφα τοῦ Παν/μίου Princeton, Bruce Metzger: “Ἄν καί ἡ ἔκτασι τῶν στίχων πού ἔχουν σωθῆ εἶναι τόσο μικρή, ἀπό μιά ἄποψι αὐτό τό κομματάκι τοῦ παπύρου ἔχει τόση ἀποδεικτική ἀξία ὅση θά εἶχε καί ὁ πλήρης κώδικας. Ὅπως ὁ Ροβινσώνας Κροῦσος, βλέποντας ἕνα μόνο ἀποτύπωμα ποδιοῦ στήν ἄμμο, συμπέρανε ὅτι ἕνα ἄλλο ἀνθρώπινο πλάσμα μέ δύο πόδια ὑπῆρχε στό νησί μαζί του, ἔτσι καί τό V52 (ἡ διεθνής κωδική ὀνομασία τοῦ ἀποσπάσματος τοῦ Rylands) ἀποδεινύει τήν ὕπαρξι καί χρῆσι τοῦ Τετάρτου Εὐαγγελίου σέ μιά μικρή ἐπαρχιακή πόλι στίς ὄχθες τοῦ Νείλου μακριά ἀπ᾽ τό παραδοσιακό μέρος τῆς συγγραφῆς του (τήν Ἔφεσο τῆς Μικρᾶς Ἀσίας), στή διάρκεια τοῦ πρώτου μισοῦ τοῦ 2ου αἰ.”»(ΙΜ, 42). Καί συνεχίζει: «Ἄν ἕνα ἀντίγραφο τοῦ κατά Ἰωάννην Εὐαγγελίου ἐχρησιμοποιεῖτο στίς ἐπαρχίες τῆς Αἰγύπτου γύρω στό 125 μ.Χ., τό πρωτότυπό του, ἄν εἶχε γραφῆ στήν Ἔφεσο (καί τουλάχιστον κανείς δέν διατύπωσε τήν ὑπόθεσι ὅτι γράφθηκε στήν Αἴγυπτο) πρέπει νά εἶχε γραφῆ ἀρκετά νωρίτερα, ἴσως τουλάχιστον μία δεκαετία πρίν τό 100 μ.Χ., ὅπως ἀναγνωρίζουν σήμερα οἱ περισσότεροι μελετητές»(ΙΜ, 59).

Ὁ G. Ricciotti ἀναφέρεται σέ σπάραγμα-ἀντίγραφο τοῦ κατά Ἰωάννην: «Δημοσιεύθηκε τό 1935 ἕνα ἀπόσπασμα παπύρου πού περιέχει χωρία τοῦ Εὐαγγελίου τούτου [τοῦ Ἰωάννου] (UF) .

Τό ἀπόσπασμα εἶναι ἐλάχιστο, περίπου 8 ἑκατοστά, καί περιέχει μόνο μερικούς στίχους σχετικούς μέ τό διάλογο τοῦ Ἰησοῦ μέ τόν Πιλᾶτο (δηλαδή Ἰω 18, 31-33 καί 37-38), ἀλλά ἡ ἀσύγκριτή του σπουδαιότητα ὀφείλεται στήν ἀρχαιότητά του: Οἱ πιό ἁρμόδιοι εἰδικοί διεθνοῦς κύρους, ἀφοῦ τούς συμβουλεύθηκαν, συμφώνησαν στό ὅτι τό ἀπόσπασμα ἀνάγεται στό πρῶτο ἥμισυ τοῦ 2ου αἰ., καί πιό πιθανόν στίς πρῶτες δεκάδες τοῦ ἡμίσεος αὐτοῦ παρά στίς τελευταῖες. Τό ἔτος 130 μπορεῖ, λοιπόν, νά ληφθῆ ὡς ἀκριβέστερο. Ἄς σημειωθῆ ἀκόμα ὅτι τό ἀπόσπασμα, πού ἀποτελοῦσε μέρος ἑνός ὁλοκλήρου κώδικος (ὄχι τόμου), προέρχεται ἀναμφιβόλως ἀπ᾽ τήν Αἴγυπτο, ἄν καί δέν γνωρίζουμε τόν ἀκριβῆ τόπο. Ἑπομένως, στή χρονολογία αὐτή, ἡ Αἴγυπτος γνώριζε τό σύγγραμμα αὐτό, πού εἶχε συνταχθῆ στή Μικρά Ἀσία. Πρέπει ἑπομένως ν᾽ ἀφαιρέσουμε ἀπ᾽ τόν ἀριθμό 130 ἀνάλογα μερικά ἔτη γιά νά δοθῆ χρόνος στό σύγγραμμα πού γράφηκε στήν Ἀσία νά φθάση στήν Αἴγυπτο, ν᾽ ἀντιγραφῆ καί νά διαδοθῆ· ἔτσι θά φθάσουμε τή χρονολογία τήν ὁποία ἡ παράδοσι σημειώνει γιά τή γένεσι τοῦ 4ου Εὐαγγελίου, δηλαδή τό τέλος τοῦ 1ου αἰ..

Ἔφθασε τό μηδαμινό κουρέλι τοῦ παπύρου γιά νά διαλύση τίς ἀβάσιμες συζητήσεις τῶν ἑρμηνευτῶν ἐκείνων πού ὑποστήριζαν ὅτι τό 4ο Εὐαγγέλιο δέν ἦταν προγενέστερο τοῦ 130 ἤ 150 ἤ ἀκόμα τοῦ 170. Καί δέν ἦταν μόνο οἱ μελέτες τοῦ παρελθόντος αἰ.· τό 1933 ἐπίσης, ὅταν δηλαδή ὁ πάπυρος βρισκόταν κιόλας στήν Εὐρώπη ἄν καί ἀνέκδοτος, ὁ Loisy (NC, 59) διαβεβαίωνε ὅτι τό 4ο Εὐαγγέλιο εἶχε δυό συντάξεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ πρώτη καί ἡ πιό ἀρχαία συνέπιπτε μεταξύ τῶν ἐτῶν 135-140 καί ἡ δευτέρα μεταξύ τῶν ἐτῶν 150-160»(ΒΙΧ, 160).

Ἰδού καί ἡ ἄποψι τοῦ καθηγητῆ Κenneth Κitchen γιά τά βιβλικά ἀντίγραφα: «῎Εχουν μιά χειρόγραφη μαρτυρία, πού δέν ὑπάρχει δεύτερη, κι εἶναι ἡ καλύτερη ἀπ᾽ ὅλες. Κανένας δέν παραγνωρίζει τό Λατινικό κείμενο τοῦ ἔργου τοῦ Ἰουλίου Καίσαρα. Ὁ Πόλεμος τῆς Γαλατίας (ἡ σύνθεσί του ἀνάγεται μέσα στό 58/56 π.Χ.), … στηρίζεται πάνω σέ χειρόγραφα ἐννιακοσίων χρόνων ἀργότερα ἀπ᾽ τήν ἐποχή τοῦ Καίσαρα, ἀπ᾽ τά ὁποῖα χειρόγραφα μόνο 9-10 εἶναι καλά ἀντίγραφα τοῦ κειμένου. Κανένας δέν ἀμφιβάλλει γιά τό ἄν διαβάζουμε τό πραγματικό κείμενο τῶν ἔργων τοῦ Ἠροδότου ἤ τοῦ Θουκυδίδη (450 π.Χ.), παρόλο πού τά ἀρχαιότερα χειρόγραφα, τά ὁποῖα ἔχουμε στή διάθεσί μας (κάπου ὀκτώ) χρονολογοῦνται 1.300 χρόνια ἀργότερα!* Πόσο, ὅμως, διαφορετικό καί ἀνώτερο εἶναι τό χειρόγραφο ὑλικό γιά τήν Καινή Διαθήκη! Περίπου 5000 χφφ (ὁλόκληρα ἤ ἀποσπάσματα) εἶναι γνωστά κι ὄχι μόνο 8 ἤ 10. Τά πιό ἀξιοσημείωτα χφφ εἶναι οἱ Κώδικες τοῦ Βατικανοῦ κι ὁ Σιναϊτικός τοῦ 350 μ.Χ., περίπου – μόνο δηλαδή 250 χρόνια μετά τό τέλος τῆς περιόδου τῆς Καινῆς Διαθήκης (100 μ.Χ.) κι ὄχι 900 ἤ 1300 χρόνια! Ἀκόμα, ἀρχαιότεροι εἶναι οἱ Βιβλικοί Πάπυροι τῶν Chester Βeatty καί Βodmer πού περιλαμβάνουν 6 χφφ τῆς Καινῆς Διαθήκης ἀπ᾽ τό 2ο καί 3ο μ.Χ., μόνο δηλαδή 150 χρόνια μετά τήν περίοδο τῆς Καινῆς Διαθήκης. Κι ἀκόμα πιό πίσω, ἔχουμε τ᾽ ἀποσπάσματα Rylands, τοῦ χειρόγραφου τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ἰωάννη (18, 31-33, 37 ἑπ.), πού χρονολογοῦνται, ἀπ᾽ τή γραφή τους, στό 130 μ.Χ., περίπου —δηλαδή, λίγο παραπάνω ἀπ᾽ μιά γενιά, μετά τήν ἐποχή τῆς Καινῆς Διαθήκης. Καθώς αὐτό τό ἀπόσπασμα προέρχεται ἀπ᾽ τήν Αἴγυπτο, εἶναι γεγονός πώς τό Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη εἶχε συντεθῆ, ἀντιγραφῆ κι ἀρχίσει νά κυκλοφορῆ πέρα ἀπ᾽ τήν Παλαιστίνη [ὅπου ἦταν ἡ βάσι τῆς ἀναπτυσσομένης Ἐκκλησίας] πρίν τό 130 μ.Χ.. Ἑπομένως, μόνο καί μόνο αὐτό, δείχνει πώς εἶχε συντεθῆ (τό ἀργότερο) γύρω στό 90/100 μ.Χ. καί, κατά πᾶσα πιθανότητα, κι ἀκομα ἐνωρίτερα. ῎Ετσι ἡ χειρόγραφη μαρτυρία γιά τήν Καινή Διαθήκη εἶναι ἀνώτερης ποιότητος, ὡς πρός τήν χρονολόγησι. Ἀλλά, κι ὁ διάφανος πλοῦτος τῶν χφφ της δίνει τή δυνατότητα στούς μελετητές τοῦ κειμένου νά καθορίσουν μέ μεγάλη ἀκρίβεια τίς σωστές παραλλαγές τοῦ βασικοῦ κειμένου τῆς Καινῆς Διαθήκης· “τόσο ἡ αὐθεντικότητα ὅσο κι ἡ γενική ἀκεραιότητα τῶν βιβλίων τῆς Καινῆς Διαθήκης μπορεῖ νά θεωρηθῆ ὁριστικά ἑδραιωμένη”, ὅπως ἔγραψε κάπου 40 χρόνια πρίν ὁ Sir Frederic Κenyon, διακεκριμένος ἐπιστήμονας στόν κλάδο του (BA, 288 ἑπ.). Οἱ συνεχόμενες ἀνακαλύψεις καί τά ἔργα τῶν ἐνδιάμεσων δεκαετιῶν δέν ἄλλαξαν, ἀλλά μᾶλλον ἐνίσχυσαν τήν ἀλήθεια τῆς ἀπόψεώς του**»(ΒΑΚ, 187). *Γι᾽ αὐτά τά παραδείγματα (μεταξύ ἄλλων), σύγκρ. NTD, 16 κἑ.. **Μόνο ἕνας κακῶς πληροφορημένος ἀρχάριος, μιλώντας ἀπ᾽ τή θέσι τῆς τέλειας ἄγνοιας θά μποροῦσε πιθανῶς νά ἰσχυρισθῆ στίς μέρες μας πώς “τά κείμενα τοῦ Εὐαγγελίου … εἶναι ἀρκετά ἀλλοιωμένα”, ἐκτός κι ἄν ἡ ἐπιθυμία προπορεύεται τῆς σκέψεως… (Radio Τimes, 9/15 Απρίλη, 1977, 4).

Καί πάλι ὁ Josh ΜcDowell: «Τό συμπέρασμα τοῦ … Αlbright ἦταν ὅτι “μία περίοδος 20 ἤ 50 χρόνων εἶναι πολύ ἀσήμαντη γιά νά ἐπιτρέψη κάποια ἀλλοίωσι τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου ἤ ἀκόμα καί τῆς συγκεκριμένης διατυπώσεως τῶν λόγων τοῦ Ἰησοῦ”(SAC, 298)»(ΙΑΜ, 38).

Ὁ καθηγητής Στέργιος Σάκκος, μιλώντας κι αὐτός γενικά, τονίζει: «Τά συγγράμματα τῶν κλασσικῶν Ἑλλήνων π.χ. συνήθως σώζονται σέ 1 ἤ 5 ἤ 20 χειρόγραφα· ἡ Κ. Διαθήκη ἔχει πάνω ἀπ᾽ 5.000 χειρόγραφα μόνο τοῦ πρωτοτύπου, ἄλλα δέ τόσα περίπου τῶν μεταφράσεων. Τά χειρόγραφα τῶν κλασσικῶν εἶναι συνήθως νεώτερα τοῦ 12ου αἰ., σπανίως δέ τῶν αἰώνων 9ος, 10ος, 11ος, Ἡ Καινή Διαθήκη ἔχει πάνω ἀπ᾽ 300 χειρόγραφα ἀρχαιότερα τοῦ 10ου αἰ., ἔχει ὁλοκληρωμένα χειρόγραφα τοῦ 4ου αἰ., χειρόγραφα πού περιέχουν μεμονωμένα ἀκέραια βιβλία της τοῦ 2ου καί 3ου αἰ., πλῆθος δέ σπαραγμάτων τοῦ 2ου καί 3ου αἰ.. Τά ἀρχαιότερα χειρόγραφα τῶν κλασσικῶν ἀπέχουν ἀπ᾽ τόν συγγραφέα τους 1.400 ἤ 1.500 ἔτη, ἐνῶ τῆς Κ. Διαθήκης τά μέν ἀρχαιότερα σπαράγματα ἀπέχουν ἀπ᾽ τούς συγγραφεῖς 40 ἤ 50 ἔτη, τό ἀρχαιότερο ἀκέραιο βιβλίο 80 ἔτη, τά ἀρχαιότερα ὁλοκλήρου τῆς Διαθήκης χειρόγραφα 360-380 ἔτη. Τά συγγράμματα τῶν κλασσικῶν σπανίως σώζονται σέ μία ἤ τό πολύ δύο ἀρχαῖες μεταφράσεις (λατινική, ἀραβική) πού ἀπέχουν 500 ἕως 900 ἔτη ἀπ᾽ τούς συγγραφεῖς, ἐνῶ ἡ Κ. Διαθήκη σώζεται σέ πάνω ἀπό 22 ἀρχαῖες μεταφράσεις πού ἀπέχουν ἀπ᾽ τούς συγγραφεῖς ἀπό 70 μέχρι 900 χρόνια, ὡς ἐπί τό πλεῖστον δέ ἀπό 70 μέχρι 500. Οἱ κώδικες τῶν κλασσικῶν συγγραμμάτων εἶναι κοινά χειρόγραφα σπανίως ἐπιμελημένα, πολλές φορές ἡμικατεστραμμένα, κακογραμμένα, ἀνορθόγραφα, γεμάτα χάσματα. Οἱ κώδικες τῆς Κ. Διαθήκης, οἱ μέν περισσότεροι εἶναι ἐπιμελημένοι καί καλλιγραφημένοι εἰς ἄκρον [=τέλεια], πολλοί δέ σχολιασμένοι, σέ πολύτιμη γραφική ὕλη, σέ ἄριστη κατάστασι, πολυτελεῖς, μέ ποικίλα μεγέθη, ἀπό πολύ ὀγκώδεις τόμους μέχρι τομίδια τῆς τσέπης, μέχρι τοῦ 14ου αἰ. μόνο σέ περγαμηνή (μέ ἐξαίρεσι τά παπύρινα σπαράγματα), ἀπ᾽ τό 14ο αἰ. σπανίως σέ χαρτί. Ἀνάλογα εἶναι τά πλεονεκτήματα τῆς Κ. Διαθήκης στή ἔμμεση παράδοσι τοῦ κειμένου»(ΜΕΚΔ, 55).

Καί ὁ Π. Τρεμπέλας συνοψίζει: «Ἄν τά Εὐαγγέλια συγγράφονταν ἀπό συγγραφεῖς ἔστω καί κατά πενῆντα χρόνια μεταγενέστερους τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, δέν ἦταν δυνατόν νά παρουσιάζουν τέτοια ἀκρίβεια ὡς πρός τίς λεπτομέρειες καί πληροφορίες αὐτές. Διότι ὁ Χριστός ἔζησε σέ ἐποχή, κατά τήν ὁποία τά ἔθνη τῶν Ἰουδαίων, τῶν Ἑλλήνων καί τῶν Ρωμαίων, εὑρισκόμενα ὑπό ἕνα πανίσχυρο σκῆπτρο, βρίσκονταν παντοῦ ἀνακατεμένα μέ τά διαφορετικά τους ἔθιμα, μέ τίς διαφορετικές τους γλῶσσες, δημιουργώντας ἔτσι πολύπλοκες καί πολυσύνθετες τίς συνθῆκες τῆς ζωῆς. Ἐξαιρετικά, ὅμως, ὑπό ἐκτάκτως ἀνώμαλες συνθῆκες διατελοῦσε τότε ἡ Παλαιστίνη. Σέ διάστημα ἐλαχίστων δεκαετιῶν, μόλις πενῆντα ἐτῶν, σημειώθηκαν στή διοίκησί της οἱ πιό παράδοξες καί ἀσυνήθεις πολιτικές μεταβολές. Ἐξ ἄλλου ἡ ἐποχή αὐτή μόλις μέ κάποιες δεκάδες ἐτῶν χωριζόταν ἀπ᾽ τή φοβερή γιά τόν Ἰσραήλ περίοδο, κατά τήν ὁποία ἡ Ἰουδαϊκή χώρα ὑπέστη δεινότατες καταστροφές καί ἀνατροπές ἀπ᾽ τά Ρωμαϊκά στρατεύματα, καί μεταβλήθηκε σέ θέατρο ἀγριώτατου πολέμου, κατά τόν ὁποῖο πολλές πόλεις ἀνασκάφηκαν ἐκ θεμελίων, ἄλλες δέ νέες κτίσθηκαν καί ἄλλες μετονομάσθηκαν.

Γιά καθένα, λοιπόν, μή αὐτόπτη καί σύγχρονο συγγραφέα θά παρουσιάζονταν πάρα πολλές ἀνοικονόμητες καί ἀνυπέρβλητες δυσκολίες ὡς πρός τόν καθορισμό καί τήν ὀνομασία τῶν πόλεων καί τῶν τόπων, ὡς πρός τήν περιγραφή τῶν ἐθίμων καί τῶν ἐν γένει συνθηκῶν τῆς τότε ζωῆς. Ἀλλά στά Εὐαγγέλια οὔτε μία τέτοια ἀνακρίβεια δέν παρουσιάζεται. Ὅλες οἱ ἐθνογραφικές, οἱ γεωγραφικές, οἱ ἱστορικές, οἱ χρονολογικές πληροφορίες, τίς ὁποῖες παρέχουν, ἄν καί ὑποβλήθηκαν σέ αὐστηρότατο ἔλεγχο, βρέθηκαν κατά πάντα ἀκριβεῖς»(ΑΜ5, 64).

Ἐρχόμαστε τώρα στό κατά Μᾶρκον καί σέ κάποια ἄλλα ἀποσπάσματα τῆς Κ. Διαθήκης. Ὁ καθηγητής Carsten Ρeter Τhiede μᾶς εἰσάγει στό θέμα: «Χρειάσθηκαν εἴκοσι χρόνια μέχρι νά γίνη ἀποδεκτό ἀπ᾽ τούς κορυφαίους παπυρολόγους τοῦ κόσμου τό τμῆμα παπύρου τοῦ Qumran, τό 7Q5 μέ τό 6, 52-53 τοῦ Μάρκου»(ΙΜΠ, 109).

Καί προσφέρει τά στοιχεῖα: «Ἕνας Ἰσπανός παπυρολόγος, ὁ José Ο᾽ Callaghan, ὑπαινίχθηκε ὅτι ἕνα ἀπ᾽ τά σπήλαια μέ τούς Παπύρους τῆς Νεκρᾶς Θαλάσσης, τό ἕβδομο σπήλαιο τοῦ Qumran, περιεῖχε ἀποσπάσματα τῆς Καινῆς Διαθήκης, πού ἀνάμεσά τους βρίσκονταν τμήματα τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Μάρκου»(ΙΜΠ, 123). Καί ἀναγράφεται μάλιστα στήν ἴδια σ. ὅτι «τά σπήλαια τοῦ Qumran εἶχαν σφραγισθῆ τό 68 μ.Χ.».

Συνεχίζει ὁ Τhiede: «Ἔρχεται ὁ Ἱσπανός παπυρολόγος José Ο᾽ Callaghan νά ὑποστηρίξη ὅτι μερικά τουλάχιστον ἀπ᾽ τά ἀποσπάσματα τῶν Ἑλληνικῶν παπύρων τοῦ Σπηλαίου 7 προέρχονται ἀπ᾽ τήν Καινή Διαθήκη.

Δύο ἀπ᾽ τίς ἀναγνωρίσεις τίς ὁποῖες ἔκανε ἦταν ἰδιαίτερα προκλητικές: Μάρκος 6, 52-53 (7Q5) καί Α´ πρός Τιμόθεον 3, 16 καί 4, 1,3 (7Q4)»(ΙΜΠ, 134).

Ἀκόμα: «Ἄν λάβουμε ὑπ᾽ ὄψιν τό γεγονός ὅτι καί τά δύο αὐτά ἀποσπάσματα —πρίν ἀκόμη ἀναγνωρισθοῦν— χρονολογήθηκαν μέ βάσι τό στύλ τῆς γραφῆς, ὄχι ἀργότερα ἀπ᾽ τό 50 μ.Χ., τότε ἡ χρονολογία τῶν πρωτοτύπων πού βρίσκονται πίσω ἀπ᾽ αὐτούς τούς παπύρους γίνεται ἀκόμη πιό ἐντυπωσιακή»(ΙΜΠ, 135· βλ. καί σ. 81 γιά τό 50 μ.Χ.).

Ὁ José Ο᾽ Callaghan «γιά ἑπτά ἀκόμη ἀποσπάσματα ἔκανε ὑποθέσεις ὅτι μπορεῖ ν᾽ ἀνήκουν σέ κείμενα τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἔχοντας πλήρη ἐπίγνωσι τοῦ γεγονότος ὅτι ἦταν πολύ μικρά γιά νά μποροῦν ν᾽ ἀναγνωρισθοῦν μέ ἀρκετή βεβαιότητα. Τά ἀποσπάσματα αὐτά εἶναι τά ἑξῆς:

7Q61 = Μρ 4, 28

7Q62 = Πρξ 27, 38

7Q7 = Μρ 12, 17

7Q8 = Ἰακ 1, 23-24

7Q9 = Ρμ 5, 11-12

7Q10 = Β´ Πέτρ 1, 15

7Q15 = Μρ 6, 48

Αὐτές οἱ ὑποθέσεις, πού ἔγιναν μέ ἐπιφύλαξι, παραμένουν μιά πιθανότητα, πού μπορεῖ νά εἶναι μεγάλη ἤ μικρή, πάντα, ὅμως, μέ τήν προϋπόθεσι ὅτι τά ἀποσπάσματα αὐτά μπορεῖ ν᾽ ἀνήκουν στήν Καινή Διαθήκη. Εἶναι τόσο μικρά, βέβαια, πού ποτέ καί μέ κανένα τρόπο δέν θά ὑπάρξη βεβαιότητα. Δέν θά πρέπη, ὅμως, ν᾽ ἀπορρίψη κανείς τήν προσπάθεια γιά ἀναγνώρισι τῶν κυριωτέρων ἀποσπασμάτων —ὅπως ἔκαναν μερικοί— μόνο καί μόνο ἐπειδή ἔγιναν ἤδη κάποιες ἀπόπειρες»(ΙΜΠ, 136).

Ἐπίσης: «Τό 1991 ἔγινε στό Παν/μιο τοῦ Εichstätt, στή Γερμανία, ἕνα Συνέδριο γιά τό Qumran, πού ἀφιερώθηκε στό Σπήλαιο 7 καί τή σχετική διαμάχη. Τότε, θεωρήθηκε ἀβάσιμη ἡ κριτική πού εἶχε ἐξαπολυθῆ κατά τῶν ἀνακαλύψεων τοῦ Ο᾽ Callaghan»(ΙΜΠ, 137).

Ἄς δοῦμε καί τήν ἑξῆς παράθεσι: «Ἀνάμεσα στά πιό μικρά κομματάκια παπύρου, πού βρέθηκαν στό Σπήλαιο 7, στό Qumran, ὑπάρχει ἕνα μέ 6 μόνο εὐανάγνωστα γράμματα, σέ δύο σειρές. Ὁ παπυρολόγος José Ο᾽ Callaghan ὑποστήριξε ὅτι αὐτό τό ἀπόσπασμα, τό 7Q10 εἶναι ἀπ᾽ τήν Καινή Διαθήκη καί ὅτι μπορεῖ ν᾽ ἀνήκη στή Β´ Πέτρου 1, 15. Εἶναι πάρα πολύ μικρό γιά ν᾽ ἀναγνωρισθῆ μέ κάποια βεβαιότητα, αὐτό, ὅμως, πού δέν φαντάσθηκε ὁ Ο᾽ Callaghan ὅταν τό ἀπέδιδε στήν Β´ Πέτρου 1, 15, εἶναι τό πόσο ταίριαζε ἡ πρότασί του στήν περίστασι. Ἀπ᾽ τή στιγμή πού στό Σπήλαιο 7 τοῦ Qumran ὑπῆρχε ἕνα, τουλάχιστον, ἀντίγραφο τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Μάρκου, θά ἦταν δικαιολογημένη καί ἡ ὕπαρξι ἑνός ἀντιγράφου τῆς Β´ Πέτρου στό ἴδιο μέρος. Κάτι τέτοιο θά μποροῦσε, στό κάτω-κάτω, ν᾽ ἀποδεικνύη τήν “Ἀποστολική προέλευσι” τοῦ Εὐαγγελίου»(ΙΜΠ, 214) —ὁ Μᾶρκος ἀπηχεῖ τίς ἀπόψεις τοῦ Πέτρου στό Εὐαγγέλιό του.

Ἰδού καί μιά σημαντική ἐπισήμανσι: «Θά ἦταν ἀρκετό νά ποῦμε ὅτι, ὄχι μόνο μπορεῖ ν᾽ ἀναγνωρισθῆ τό ἀπόσπασμα τοῦ Μάρκου ἀπό ὁρισμένα χαρακτηριστικά, πού εἶναι ὁλοφάνερα, ἀλλά ὅτι ὑπάρχουν, ἐπίσης, μερικές διαφορές ἀπ᾽ τά κείμενα ὅλων τῶν κατοπινῶν χειρογράφων αὐτοῦ τοῦ Εὐαγγελίου, πού ἐπιβεβαιώνουν τή μεγάλη του ἡλικία. Ὑπάρχει ἡ παράλειψι τῶν λέξεων “ἐπί τήν γῆν” πρίν ἀπ᾽ τή λέξι “Γεννησαρέτ” στό στίχο 3 (Μρ 6, 53). Ὅλοι οἱ ἄλλοι πάπυροι ἔχουν σ᾽ αὐτό τό ἐδάφιο τίς λέξεις αὐτές, ἀλλά εἶναι ὥς ἐνάμισυ αἰ. μεταγενέστεροι. Ἄλλα κείμενα τῶν πρώτων χρόνων δέν περιέχουν ἐπίσης αὐτές τίς λέξεις —δεδομένου ὅτι οἱ λέξεις αὐτές ἦταν περιττές πρίν ἀπ᾽ τό 70 μ.Χ., ὅταν ἡ γῆ, ἡ κατοικημένη γῆ τῆς Γεννησαρέτ ὑπῆρχε ἀκόμη. Μόνο μετά τό 70 μ.Χ., μέ ἄλλα λόγια μόνο μετά τή χρονολογία αὐτοῦ τοῦ ἀποσπάσματος, ὅταν ὁ οἰκισμός εἶχε καταστραφῆ ἀπ᾽ τούς Ρωμαίους, πρέπει νά χρειάσθηκε νά προστεθοῦν αὐτές οἱ λέξεις, γιά νά γίνη ὁ διαχωρισμός ἀνάμεσα στή λίμνη καί τή γῆ. Πρίν ἀπ᾽ τό 70 μ.Χ. θά ἦταν πλεονασμός»(ΙΜΠ, 138).

Καί κάτι ἐξίσου σημαντικό: «Ὑπάρχει ἕνας ἀριθμός ἐπιχειρημάτων…, τά ὁποῖα πείθουν ὅτι τό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου γράφθηκε στή Ρώμη.

Στό Σπήλαιο 7 τοῦ Qumran βρέθηκε ἕνα πιθάρι μέ μιά ἐπιγραφή μέ τά Ἑβραϊκά γράμματα r, w, m, πού μπορεῖ ἴσως νά σημαίνη “Ρώμη”.

Ἕνας ἀπ᾽ τούς σημαντικότερους μελετητές τοῦ Qumran, ὁ Joseph Fitzmyer, ὑποστήριξε τό 1972 ὅτι αὐτός εἶναι ἕνας πιθανός τρόπος γραφῆς τῆς λέξεως “Ρώμη” στά Ἑβραϊκά, καί ὅτι ὁ τρόπος πού προφέρεται ἡ λέξι αὐτή στά Ἑβραϊκά, ἔχει ἀποδειχθῆ καί ἀλλοῦ, ὅτι εἶναι πράγματι αὐτός.

Ὑπάρχουν παραδείγματα πιθαριῶν πού βρέθηκαν στή Γαβαών, τήν Ἱερουσαλήμ, τή Σοκχώθ καί τή Ζίφ, ὅπου μέ τήν ἐπιγραφή ὑπονοεῖται ὄχι τό ὄνομα τοῦ ἰδιοκτήτη τοῦ πιθαριοῦ, ἀλλά ὁ τόπος ἀπ᾽ τόν ὁποῖο αὐτό προέρχεται. Ἐκεῖνος, λοιπόν, πού εἶχε τοποθετήσει τούς παπύρους (ἤ μερικούς ἀπ᾽ αὐτούς) μέσα στό πιθάρι, πρίν ἀποθηκευθοῦν καί σφραγισθοῦν μέσα στό Σπήλαιο 7, εἴτε Χριστιανός ἐπισκέπτης ἦταν εἴτε Ἐσσαῖος τῆς Ἱερουσαλήμ εἴτε βιβλιοθηκάριος τοῦ Qumran, ὅποιος καί νά ἦταν αὐτός πού ἤθελε νά τούς κάνη ἀντικείμενα μελλοντικῆς μελέτης καί ἔρευνας (καί δέν πρέπει νά ξεχνᾶμε ὅτι οἱ πρῶτοι Χριστιανοί ἦταν Ἑβραῖοι, καί θά πρέπη οἱ ὑπόλοιποι Ἐβραῖοι νά τούς θεωροῦσαν μιά Ἑβραϊκή ὁμάδα πού κατεῖχε ἕνα εἰδικό μεσσιανικό μήνυμα), ὅποιος, τέλος πάντων, ἤθελε νά τούς διαφυλάξη ἀπ᾽ τήν ἐπερχόμενη καταστροφή —οἱ Ρωμαῖοι πλησίαζαν— ἐκεῖνος θά πρέπη, μέ τήν εὐκαιρία αὐτή, νά σημάδεψε τό πιθάρι μέ τό ὄνομα τοῦ τόπου προελεύσεως τοῦ περιεχομένου του.

Ἀκόμη κι ἄν οἱ πάπυροι εἶχαν ἔρθει στό Qumran ἀπ᾽ τήν Ἱερουσαλήμ, οἱ Χριστιανοί θά πρέπη νά ἤξεραν ὅτι εἶχαν Ρωμαϊκή προέλευσι. Ἕνα τόσο πολύτιμο δῶρο, πού προερχόταν ἀπ᾽ τήν κοινότητα πού ζοῦσε στήν πρωτεύουσα, δηλαδή στήν ἴδια τήν καρδιά τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, δέν ἦταν δυνατόν νά ξεχασθῆ ἤ νά παραμεληθῆ»(ΙΜΠ, 141). Ὁ ἀναγνώστης ἄς θυμηθῆ ἐδῶ νά παρεμβάλλη μερικά χρόνια —πού τό τοποθετοῦν ἀκόμα νωρίτερα στήν ἱστορία— μεταξύ τῆς συγγραφῆς τοῦ κατά Μᾶρκον στή Ρώμη καί τῆς σφραγίσεως τοῦ ἀντιγράφου του στό σπήλαιο τοῦ Qumran τό 68 μ.X..

Καί τελειώνει ὁ Τhiede μέ τό Qumran: «Ἡ Οrsolina Μontevecchi, καθηγήτρια τῆς παπυρολογίας στό Μιλᾶνο, πρώην πρόεδρος καί τώρα ἐπίτιμη πρόεδρος τῆς Διεθνοῦς Ἑνώσεως Παπυρολόγων, συνόψισε τή διαμάχη γιά τόν 7Q5 σ᾽ ἕνα ἄρθρο-πρόκλησι, πού δημοσιεύθηκε στό εἰδικό περιοδικό Αegyptus, τό 1994: Ἡ ἀναγνώρισι αὐτοῦ τοῦ παπύρου ὡς ἀποσπάσματος τοῦ 6, 52-53 τοῦ Μάρκου εἶναι βέβαιη. Δέν μπορεῖ νά ὑπάρξη καμμία ἀμφιβολία ἀπό παπυρολογική ἄποψι. Εἶναι καιρός, λοιπόν, οἱ ἐκδότες τῆς Ἑλληνικῆς Μεταφράσεως τῆς Καινῆς Διαθήκης Νestle-Αland, αὐτοί οἱ φύλακες τοῦ καταλόγου τῶν παπύρων τῆς Καινῆς Διαθήκης, νά τοῦ δώσουν τό “Ρ” νούμερό του, πού θά εἶναι τό Ρ100»(ΙΜΠ, 143).

Στό ἴδιο θέμα ἀναφέρεται καί ὁ Ηal Lindsey: «Πρόσφατες ἀρχαιολογικές ἀνακαλύψεις μποροῦν ν᾽ ἀνατινάξουν αὐτή τή “φιλελεύθερη μυθολογία”. ῞Ενα, ἴσως, ἀπ᾽ τά πιό συναρπαστικά ἀρχαιολογικά εὑρήματα αὐτοῦ τοῦ αἰῶνα σέ σχέσι μέ τήν Καινή Διαθήκη ἀναφέρθηκε, μέ μικρή δημοσιότητα στά μέσα ἐνημερώσεως. Τό ἄρθρο τοῦ Louis Cassels τοῦ United Ρress εἶχε τίτλο: “Βιβλικές ἀναφορές πού ἐνισχύονται ἀπό εὑρήματα ἐρευνητῶν”. Αὐτές οἱ ἀρχαιολογικές ἀνακαλύψεις περιλάμβαναν τήν ἀναγνώρισι μερικῶν κομματιῶν παπύρου πού βρέθηκαν ἀνάμεσα στούς κυλίνδρους τῆς Νεκρᾶς Θαλάσσης, τό 1947 ὡς πιθανῶν τμημάτων τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Μάρκου, γραμμένων γύρω στό 50 μ.Χ..

Ἡ περιγραφή τῆς ἐφημερίδος συνεχίζει: Ἡ χρονολογία εἶναι πού ἔχει σημασία. Οἱ μελετητές τῆς Βίβλου ἔχουν συμπεράνει πρό πολλοῦ ὅτι τό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου, πού βασίζεται στίς ἀναμνήσεις τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, ἄρχισε νά γράφεται λίγο πρίν τό θάνατο τοῦ Πέτρου στή Ρώμη, πού τοποθετεῖται γύρω στό 68 μ.Χ..

Ἐφόσον ὁ Ἰησοῦς σταυρώθηκε γύρω στό 33 μ.Χ., ἡ προηγούμενη χρονολόγησι τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Μάρκου —πού γενικά θεωρεῖται ὅτι εἶναι τό πρῶτο πού γράφθηκε— ἄφηνε ἕνα χάσμα 35 χρόνων μέσα στό ὁποῖο οἱ ἱστορικές λεπτομέρειες τῆς ζωῆς τοῦ Ἰησοῦ μεταφέρθηκαν εἴτε μέ προφορικές διηγήσεις εἴτε ἀπό χαμένα σήμερα γραπτά…

“Ἡ Γερμανική Βιβλική σχολή, πού μερικές φορές ὀνομάζεται ἀναμορφωμένη κριτική, ἔχει καταλήξει ἤδη ἀπ᾽ τό 19ο αἰ., στό “σίγουρο” συμπέρασμα ὅτι στό κενό αὐτό τῶν 35 χρόνων τά πραγματικά γεγονότα τῆς ζωῆς τοῦ Ἰησοῦ ἀναμίχθηκαν μέ πολλούς μύθους καί θρύλους”(Τimes of Los Angeles, 14 Ἀπριλίου 1972).

Τά τμήματα τῶν παπύρων πού ἀναγνωρίσθηκαν ἀπ᾽ τόν καθηγητή José Ο᾽ Callaghan, ἕνα μελετητή στό Παπικό Βιβλικό Ἰνστιτοῦτο στή Ρώμη, χρονολογήθηκαν μέ ἐπιστημονικές μεθόδους, ὅτι πιθανόν νά ὑπῆρξαν γύρω στό 50 μ.Χ., πρᾶγμα πού ἀφήνει νά φανῆ ὅτι τό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου θά μποροῦσε νά εἶχε ἀρχίσει νά κυκλοφορῆ μέσα σέ δώδεκα χρόνια ἀπ᾽ τό θάνατο τοῦ Ἰησοῦ.

Ὅπως ὑπογραμμίζει ὁ Louis Cassels, ἄν αὐτή ἡ πρώιμη χρονολογία γιά τό Εὐαγγέλιο εἶναι σωστή, “σημαίνει ὅτι τό γραπτό τοῦ Μάρκου θά ἔπρεπε νά περάση μέ ἐπιτυχία τή δοκιμασία κάθε δημοσιογραφικοῦ ἤ ἱστορικοῦ γραπτοῦ —πού δημοσιεύθηκε σέ μιά ἐποχή πού μποροῦσε νά διαβασθῆ, νά κριτικαρισθῆ, καί, ἄν ἀποδειχθῆ μή αὐθεντικό, ν᾽ ἀπορριφθῆ ἀπό χιλιάδες Ἑβραίων, Χριστιανῶν, Ρωμαίων καί Ἑλλήνων, πού ζοῦσαν στήν Παλαιστίνη στήν ἐποχή τῆς διακονίας τοῦ Ἰησοῦ.

Τό ὅτι ἡ πρώτη Ἐκκλησία διάλεξε τό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου ἀνάμεσα στά μοναδικά τέσσερα Εὐαγγέλια μέσα ἀπό δωδεκάδες πού κυκλοφοροῦσαν, ὥστε νά διαφυλαχθῆ γιά νά μπῆ μεταγενέστερα στήν Καινή Διαθήκη, δείχνει ἐπίσης ὅτι οἱ ἄνθρωποι πού βρέθηκαν πλησιέστερα στά γεγονότα —οἱ ἀρχικοί ἀκόλουθοι τοῦ Ἰησοῦ— θεώρησαν τή διήγησι τοῦ Μάρκου ἀκριβῆ καί ἀξιόπιστη, ὄχι παραμύθι ἀλλά ἀληθινή ἱστορία”(στό ἴδιο)»(ΕΣ, 208).

Παντοῦ οἱ ἀρνητές βλέπουν συνωμοσίες, ἀνύπαρκτες τελικά: «Τό 1991 ἐκδόθηκε στή Γερμανία ἕνα βιβλίο μέ τίτλο “Ἀπόρρητο: Ἰησοῦς. Τά Ρολά τοῦ Qumran καί ἡ Ἀλήθεια γιά τούς Πρώτους Χριστιανικούς Χρόνους”. Συντάκτες εἶναι οἱ Ἀμερικανοί συγγραφεῖς Μichael Βaigent καί Richard Leigh. Τό βιβλίο πούλησε μόνο στή Γερμανία πάνω ἀπ᾽ 300.000 ἀντίτυπα. Οἱ συγγραφεῖς θέλουν ν᾽ ἀποκαλύψουν μία συνωμοσία, στό κέντρο τῆς ὁποίας βρίσκεται τό Βατικανό. Ἀρχικά, ἰσχυρίζονται ὅτι ἔχει δημοσιευθῆ μόνο τό 25% τοῦ ὑλικοῦ. Ἡ καθυστέρησι τῆς ἐκδόσεως τῶν κειμένων ἀποδίδεται σέ σκοτεινές μηχανορραφίες τοῦ Βατικανοῦ. Ἡ ρωμαϊκή ἐκκλησία, ὑποστηρίζουν, ἐνδιαφέρεται νά παρεμποδίση τή δημοσίευσι τῶν κειμένων τοῦ Qumran. Θέλει ν᾽ ἀναχαιτίση τή γνωστοποίησι τοῦ περιεχομένου τους, ἐπειδή φοβᾶται ὅτι θά καταστραφῆ ἡ εἰκόνα τοῦ Ἰησοῦ, πού παρουσιάζει ἡ ἐκκλησία. Ὁ Ἰησοῦς δέν ἦταν ἡ εἰρηνική μορφή, τήν ὁποία περιγράφει ἡ Καινή Διαθήκη, ἀλλά ἕνας πολιτικός ἐπαναστάτης, πού δέν τόν τρόμαζαν οὔτε οἱ ἀνθρωποκτονίες. Αὐτός ὁ πολιτικός Ἰησοῦς ὑπῆρξε παντρεμένος μέ τή Μαρία τή Μαγδαληνή καί εἶχε ἀποκτήσει μαζί της μία κόρη. Ἐπειδή ὅλα αὐτά δέν τή συμφέρουν, ἡ ρωμαϊκή ἐκκλησία ἄσκησε μία συνωμοτική πολιτική νά τά κρατήση μυστικά, μέ κύριο ἰδεολόγο τόν καρδινάλιο Ratzinger, διοικητή τῆς ἀνώτατης ρωμαϊκῆς ἱερατικῆς ἐξουσίας.

Τά ἐπιχειρήματα τῶν Βaigent καί Leigh ἀντικρούσθηκαν πλήρως. Οἱ συγγραφεῖς Οtto Βetz, Rainer Riesner (“Ἰησοῦς, Qumran, Βατικανό”, 1993) καί Ηartmut Stegemann (“Οἱ Ἐσσαῖοι, τό Qumran, ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής καί ὁ Ἰησοῦς”, 1993) καί ἄλλοι, ἔδειξαν ὅτι τό βιβλίο τῶν ἀμερικανῶν συγγραφέων μέ τίς ὑψηλές πωλήσεις εἶναι μία μοιραῖα μεῖξι ἀνεπαρκοῦς ἐρεύνης, λανθασμένων συμπερασμάτων καί ἀβασίμων κατηγοριῶν καί ὅτι δέν εὐσταθοῦν οὔτε κἄν τά πιό ἁπλά δεδομένα. Ἕνα παράδειγμα:

Ὅταν οἱ συγγραφεῖς ἰσχυρίσθηκαν ὅτι ἔχει δημοσιευθῆ μόλις ἕνα 25% τῶν κειμένων τοῦ Qumran καί τό ὑπόλοιπο κρατεῖται μακρυά ἀπ᾽ τή δημοσιότητα, στήν πραγματικότητα εἶχε ἤδη ἐκδοθῆ περισσότερο ἀπό 80%. Οἱ συγγραφεῖς καταμέτρησαν μόνο τίς δημοσιεύσεις τοῦ μουσείου Rockefeller στή σειρά “Discoveries in the Judaean Desert”(=“Ἀνακαλύψεις στήν Ἔρημο τῆς Ἰουδαίας”) καί τούς εἶχε διαφύγει ὅτι τό περισσότερο ὑλικό εἶχε δημοσιευθῆ ἐκτός αὐτῆς τῆς σειρᾶς…»(Ιngo Ηermann στό: ΚΠΝ, 192).

Ὁ Τhiede, ἀκόμα, μᾶς παρουσιάζει καί κάτι ἄλλο, ἐξίσου «ἐνδιαφέρον»: «Μιά νεαρή Ἰταλίδα, εἰδική ἐπιστήμονας, ἡ Ἰλάρια Ραμέλλι, πρόσθεσε, τελευταῖα, ἕνα ἀκόμη πιθανό —ἄν καί συζητήσιμο— στοιχεῖο στήν ἔρευνα γιά ἄμεσες ἤ ἔμμεσες ἀναφορές στό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου. Σ᾽ ἕνα προσεκτικά τεκμηριωμένο ἄρθρο, πού δημοσιεύθηκε στό εἰδικό περιοδικό Αevum, ὑποστηρίζει ὅτι τό Εὐαγγέλιο αὐτό ἦταν γνωστό στόν περίφημο αὐλικό καί συγγραφέα Πετρώνιο, ὁ ὁποῖος παρουσίασε μιά παρωδία κάποιων σημαντικῶν ἐδαφίων —ὅπως ἡ ἄρνησι τοῦ Ἰησοῦ ἀπ᾽ τόν Πέτρο— στό δημοφιλές μυθιστόρημά του “Σατιρικόν”.

Ὁ Πετρώνιος ἐξαναγκάσθηκε ἀπ᾽ τό Νέρωνα ν᾽ αὐτοκτονήση, τό 66 μ.Χ.. Ἑπομένως, τό μυθιστόρημα αὐτό θά πρέπη νά γράφθηκε πρίν ἀπ᾽ τό 66 μ.Χ.. Αὐτό σημαίνει ὅτι τό Εὐαγγέλιο τοῦ Μάρκου θά πρέπη νά ἦταν ἀρκετά γνωστό στούς λογοτεχνικούς κύκλους, πρίν ἀπ᾽ τή χρονολογία αὐτή, ὥστε νά μπορῆ ἡ παρωδία νά γίνη κατανοητή»(ΙΜΠ, 55).

Ὁ καθηγητής Ἀλ. Τσιριντάνης ἐπισημαίνει μέ τήν ὀξύνοιά του: «Στήν περικοπή τοῦ κατά Μᾶρκον Εὐαγγελίου κεφάλαιο 12, στίχοι 28-44 βλέπουμε ὅτι μιά χήρα πῆγε στό Ναό καί, ὄπως λέει ὁ Εὐαγελιστής, ἔδωσε ἕνα δίλεπτο, “ὅ ἐστι κοδράντης”. Γιατί, ὅμως, ὁ Εὐαγγελιστής σημειώνει καί τό “κοδράντης”; Τό γράφει ἔτσι γιά νά τό καταλάβουν. Εἶναι σάν νά λέη: δύο λεπτά ἔδωσε ἡ χήρα αὐτή· ἀλλά μήπως δέν μέ κατάλαβες; Ἐννοῶ ἕνα κοδράντη. Στόν ἀναγνώστη., λοιπόν, ἦταν πιό εὔκολο νά καταλάβη τό “κοδράντης” παρά τά δύο λεπτά.

Σέ ποιά, ὅμως, ἐποχή ἡ λέξι “κοδράντης” ἦταν περισσότερο καταληπτή ἀπ᾽ τά “δύο λεπτά”; Ἦταν στήν ἐποχή μεταξύ Καίσαρος Αὐγούστου καί τῆς καταστροφῆς τῆς Ἱερουσαλήμ. Γιατί στούς Πανδέκτες δέν θυμόμουν νά ὑπάρχη ἡ λέξι αὐτή. Γι᾽ αὐτό ζήτησα καί εἶδα τούς Πανδέκτες.

Ὁ “κοδράντης” ἦταν λέξι τῆς ἐποχῆς κατά τήν ὁποία γράφθηκε τό Εὐαγγέλιο. Κι ἀπ᾽ αὐτή τή λέξι προδίδεται ἡ χρονολογία τοῦ Εὐαγγελίου. Μοῦ κάνει δέ ἐντύπωσι ἡ στάσι τοῦ Ὀρθολογισμοῦ. Οἱ ἀρνητές τοῦ περασμένου αἰῶνα, βλέποντας τή χρεωκοπία στό ὄνομα τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἀντί νά κτυπήσουν τή χρεωκοπία αὐτή στό ὄνομα τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας, ἄρχισαν ν᾽ ἀμφισβητοῦν τή χρονολογία τῶν Εὐαγγελίων, γιά νά ἰσχυρισθοῦν ὅτι αὐτά ἔχουν συνταχθῆ ἐκ τῶν ὑστέρων κλπ.. Ἐνῶ ἡ γνησιότητα τῶν Εὐαγγελίων προδίδεται ἀπ᾽ τό περιεχόμενό τους. Μή μοῦ πῆτε δέ ὅτι ὁ Εὐαγγελιστής ἔγραψε ἐπίτηδες τό “κοδράντης”… γιατί τάχα ἐμεῖς θά τά θυμηθοῦμε αὐτά! Ἀπ᾽ ὅσα γνωρίζω, μέ συγχωρεῖτε, ἀλλά εἶμαι ὁ πρῶτος πού τό ἔχει προσέξει αὐτό τό σημεῖο. Ντρέπομαι πού τό λέω, ἀλλά ἔτσι εἶναι. Αὐτά εἶναι ἀπό ἐκεῖνα πού ξεφεύγουν κι ἔτσι κατά κάποιο τρόπο “πιάνουμε ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ” τούς Εὐαγγελιστές ὅτι εἶναι εἰλικρινεῖς. Ἐγώ δέν ἔχω τήν παραμικρή ἀμφιβολία γιά τή γνησιότητα τῶν Εὐαγγελίων. Καί μοῦ ἔκανε πραγματικά ἐντύπωσι αὐτό τό ὁποῖο λέει ὁ Εὐαγγελιστής, ὅτι μιά χήρα ἔβαλε δύο λεπτά, προσθέτοντας στή συνέχεια “ὅ ἐστι κοδράντης” γιατί ἦταν ἡ ἐποχή ὅπου ἡ λέξι “κοδράντης” ἦταν περισσότερο ἐν χρήσει παρά ἡ λέξι “δύο λεπτά”. Δηλαδή, ὅπως θά λέγαμε σήμερα, ἔβαλε πέντε δραχμές, δηλαδή “τάλληρο”. Ἦταν ἡ ἐποχή ὅπου ἡ λέξι “τάλληρο” ἦταν περισσότερο ἐν χρήσει. Φοβᾶται, δηλαδή, ὁ γράφων ὅτι ὁ ἀναγνώστης δέν θά καταλάβη τήν ἔκφρασι “πέντε δραχμές” καί τό λέει “τάλληρο” γιά νά τό καταλάβη ὁ ἀναγνώστης πιό καλά [αὐτά γράφθηκαν πρίν ἀπό τά εὐρώ]»(ΠΒ10, 77).

Ἐπίσης: «Τό πρῶτο πού ἐμφανίζει τό κεφάλαιο αὐτό [1ο τοῦ Ἰωάννου] εἶναι ἡ νομιμοποίησι τοῦ Χριστοῦ. Ἡ νομιμοποίησι αὐτή εἶναι περίεργη, ἀλλά καί πολυτιμότατη. Ἀρχίζει μέ τήν ἐρώτησι πού ἔκαναν στόν Ἰωάννη τό Βαπτιστή: “Σύ τίς εἶ;” καί κατόπιν συνεχίζει μέ τό: “Τί, λοιπόν; Ὁ Ἠλίας εἶσαι σύ;”. Καί ὁ Ἰωάννης ἀπαντᾶ: “δέν εἶμαι”. Καί πάλι τόν ρωτοῦν: “Μήπως εἶσαι ὁ προφήτης;” Καί ἀπαντᾶ ὄχι. Κατόπιν τοῦ λένε: Γιατί, λοιπόν, βαπτίζεις ἀφοῦ δέν εἶσαι ὁ Χριστός; Κι ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής τούς ἀπαντᾶ, ὅτι ἐγώ εἶμαι “φωνή βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ”. Τήν ἑπομένη μέρα, ὅταν βλέπη τό Χριστό νά βαδίζη λέει: “῎Ιδε ὁ Ἀμνός τοῦ Θεοῦ κλπ.” καί καταλήγει προσθέτοντας: “κἀγώ ἑώρακα καί μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱός τοῦ Θεοῦ”.

Σήμερα, ὅλη αὐτή ἡ ἱστορία μᾶς φαίνεται ἀκατανόητη καί δέν καταλαβαίνουμε τό νόημα μιᾶς τέτοιας συζητήσεως. Αὐτό, ὅμως, ἀναφορικά μέ τήν περίπτωσι πού μᾶς ἀπασχολεῖ τώρα, ἀποδεικνύει ὅτι τό Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη γράφθηκε σέ ἐποχή ὅπου τό κῦρος τοῦ Ἰωάννη τοῦ Βαπτιστῆ ἦταν τόσο μεγάλο, ὥστε νά τό χρησιμοποιῆ γιά τή νομιμοποίησι τοῦ Κυρίου. Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης εἶναι σάν νά ἔλεγε στόν τότε κόσμο: Τί συζητᾶτε, ἐγώ ὁ ἴδιος ἄκουσα μέ τ᾽ αὐτιά μου αὐτόν τόν Ἰωάννη τόν Πρόδρομο, πού εἶπε αὐτά κι αὐτά γιά τόν Κύριο.

Ἡ περίοδος αὐτή τελείωσε μέ τήν ἅλωσι καί καταστροφή τῆς Ἱερουσαλήμ. Ἆρα, τό Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη γράφθηκε πρίν ἀπ᾽ τήν καταστροφή τῆς Ἱερουσαλήμ, γιά ἀνθρώπους πού μιλοῦσαν τότε γιά τό κῦρος τοῦ Ἰωάννη τοῦ Προδρόμου»(ΠΒ10, 80).

Ὁ Ρeter Carsten Τhiede μᾶς τονώνει μέ ἐλπίδα· ὁ φόβος δέν ἔχει σχέσι μέ τήν Ἐκκλησία: «Ὑπάρχουν ὁλόκληρα κιβώτια μέ τμήματα παπύρων, πού δέν ἔχουν ἀκόμη ἐξετασθῆ, στή Βιέννη, στό Βερολίνο, στό Μόναχο, στή Χαϊδελβέργη. Μήπως, ἄραγε, βρεθῆ ὅτι κάποιο ἀπ᾽ αὐτά εἶναι ἕνας ἀπ᾽ τούς πρώτους παπύρους τῆς Καινῆς Διαθήκης; Ἡ ἀργή διαδικασία τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν χειρογράφων πού βρέθηκαν στό Ηerculaneum, αὐτή τή μικρή πόλι τῆς Ἰταλίας, πού καταστράφηκε μαζί μέ τήν Πομπηΐα κατά τήν ἔκρηξι τοῦ Βεζούβιου, τό 79 μ.Χ., κρατάει τόν καθένα σέ ἀγωνία: Μήπως, ἄραγε, οἱ νέες ἀνακαλύψεις ἔχουν ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον; Οἱ ἀρχαιολόγοι γνωρίζουν ὅτι στόν τοῖχο ἑνός σπιτιοῦ, στό Ηerculaneum, βρέθηκαν ἴχνη σταυροῦ. Ἐκεῖ, λοιπόν, ὑπῆρχαν Χριστιανοί, καί εἶναι φανερό ὅτι ὑπῆρχαν πρίν ἀπ᾽ τό 79 μ.Χ.. Τί εἶχαν διαβάσει αὐτοί, τίς Ἐπιστολές τοῦ Παύλου ἤ τά Εὐαγγέλια; Θά μποροῦσαν, ἄραγε, νά ὑπάρχουν ἀποσπάσματα τέτοιων κειμένων ἀνάμεσα στά εὑρήματα, πού περιμένουν ν᾽ ἀναγνωρισθοῦν;»(ΙΜΠ, 91).


Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Ἀνασκευή τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ἰούδα


ἐκδ. Ἅγ. Ιωάννης Δαμασκηνός

Ἀθήνα 2006





Orthodox Christian Fellowship

OCF’s College, USA



Orthodox Word



Ἡ ἐγκυρότητα τῆς Καινῆς Διαθήκης –

π. Ιωάννης Κωστώφ


Ὁ Στέργιος Σάκκος μᾶς προσφέρει μιά ὡραία παρομοίωσι: «Τί εἶναι ἡ διαθήκη τοῦ Κυρίου, τήν ὁποία ἔχουμε καί γραπτή σέ βιβλίο, ἡ καλούμενη Καινή Διαθήκη; Εἶναι ἡ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ καί ἡ αἱματηρή ὑπογραφή Του καί ἡ σφραγίδα τῆς ἀναστάσεώς Του. Χωρίς τό ἕνα ἀπ᾽ τά τρία αὐτά θά ἦταν ἄκυρη. Ποιά στοιχεῖα ἀπαρτίζουν ἕνα πολύτιμο καί ἔγκυρο ἔγγραφο; Τό περιεχόμενο, ἡ ὑπογραφή καί ἡ σφραγίδα. Ἔχει ἀξία ἕνα ἔγγραφο τό ὁποῖο φέρει ὑπογραφή καί σφραγίδα, ἀλλά εἶναι μιά λευκή κόλλα; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἔχει ἀξία ἐάν ἔχη τά ἄλλα δύο, ἀλλά εἶναι ἀνυπόγραφο; Ὄχι. Ἔχει ἀξία ἐάν ἔχη περιεχόμενο καί ὑπογραφή, ἀλλά λείπη ἡ στρογγυλή σφραγίδα, πού βεβαιώνει τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς; Τέτοιο ἄκυρο πρωτόκολλο καί κίβδηλη συναλλαγματική θά ἦταν ἡ Καινή Διαθήκη ἐάν ἔλειπε ἕνα ἀπ᾽ τά τρία στοιχεῖα, ἡ διδαχή ἤ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ ἤ ἡ ἀνάστασί Του.

Ὑπῆρξαν ὁρισμένοι διανοούμενοι, οἱ ὁποῖοι θαύμασαν τό ἠθικό ὕψος τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά δέν πίστεψαν στό θάνατο καί στήν ἀνάστασί Του. Δέχθηκαν δηλαδή τό θάνατό Του ὡς πραγματικό μέν, ἀλλά ὄχι ὡς ἐξιλαστήριο γεγονός, στή δέ ἀνάστασί Του δέν πίστεψαν καθόλου. Γι᾽ αὐτούς ἡ Καινή Διαθήκη εἶναι μιά συναλλαγματική τῶν 100.000.000 δραχμῶν, ἀνυπόγραφη καί ἀσφράγιστη· ἀξίζει ὅσο ἕνα ἄχρηστο χαρτί πού προορίζεται γιά τό καλάθι. Ἄλλοι, κυρίως αἱρετικοί, δέχονται τό θάνατο καί τήν ἀνάστασί Του, ἀλλά δέν δέχονται τό περιεχόμενο· στή θέσι τῶν 100.000.000 δραχμῶν, δηλαδή στή θέσι πού γράφει “ζωή αἰώνιος καί βασιλεία τῶν οὐρανῶν”, αὐτοί γράφουν “δραχμή 1”, δηλαδή “ἐπίγεια δόξα προσηλυτιστοῦ, ἀρχιερέως, κλπ.”. Αὐτό μόνο εἰσπράττουν· τόση ἀξία ἔχει γι᾽ αὐτούς ἡ Καινή Διαθήκη. Ἄλλοι, αἱρετικοί πάλι ἤ ἄπιστοι, δέχονται τή διδαχή καί τό θάνατο, ἀλλά ἀρνοῦνται τήν ἀνάστασι· κρατοῦν μιά συναλλαγματική μεγάλου ποσοῦ καί ὑπογεγραμμένη ἀλλά τό γνήσιο τῆς ὑπογραφῆς της δέν τό ἐγγυᾶται καμμία σφραγίδα. Ἀνήκουν στή μοίρα ἐκείνων πού ἐξαπατήθηκαν ἀπ᾽ τούς πλαστογράφους. Ἐάν ὁ Χριστός δέν ἀναστήθηκε τότε ὅλοι ὅσοι πιστεύουμε σ᾽ Αὐτόν εἴμαστε τά πιό δυστυχισμένα πλάσματα τῆς γῆς (Α´ Κορ 15, 17-19). Εἴμαστε οἱ ἄνθρωποι, τούς ὁποίους γέλασαν ἄτιμοι πλαστογράφοι καί τούς ἀφαίρεσαν τή ζωή καί τήν περιουσία καί σ᾽ ἀντάλλαγμα τούς ἔδωσαν μιά πλαστή συναλλαγματική.

Ἐάν ὁ Χριστός δίδασκε τή διδαχή Του καί ἀπέφευγε νά τήν ὑπογράψη καί νά τήν ἐπικυρώση μέ τό θάνατό Του καί τό αἷμα Του στό Σταυρό, αὐτό θά σήμαινε ἤ ὅτι ἡ διδαχή του εἶναι ψευδής ἤ ὅτι οὔτε ὁ ἴδιος πίστευε σ᾽ αὐτήν. Καί γιά μᾶς θά ἦταν ἄχρηστη.

Ἐάν τέλος τήν αἱματηρή ὑπογραφή Του δέν ἐπικύρωνε ὁ Θεός μέ τήν ἀνάστασι τοῦ θανόντος Χριστοῦ, αὐτό θά σήμαινε ὅτι ὁ Θεός Πατέρας δέν ἀποδέχεται τή συναφθεῖσα διαθήκη, δέν συμφωνεῖ μέ τή διδαχή της, παραμένει ἀσυμφιλίωτος, δέν ἀναγνωρίζει τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Διότι καί πολλοί ἄλλοι ὑπέγραψαν τήν ἰδεολογία τους μέ τό αἷμα τους, διότι οἱ ἴδιοι τήν πίστευαν· καί αἱρετικοί καί Nazi καί κομμουνιστές. Ἀλλά κανέναν ὁ Θεός δέν ἀνέστησε, κανενός τήν αἱματηρή ὑπογραφή δέν ἀναγνώρισε καί κανενός τή διδαχή δέν ἐπικύρωσε.

Ἡ μόνη γνήσια συναλλαγματική μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων εἶναι ἡ διαθήκη τοῦ Χριστοῦ, τῆς ὁποίας τό περιεχόμενο εἶναι ἡ ἀλήθεια πού ἀποκαλύφθηκε ἀπ᾽ τό Θεό, ἡ ὑπογραφή εἶναι τό τίμιο αἷμα τοῦ Χριστοῦ κατά τό σταυρικό θάνατό Του, καί ἡ σφραγίδα η ἀνάστασι τοῦ Χριστοῦ.

Καί ἀφοῦ ἔχουμε αὐτή τή συναλλαγή μέ τό Θεό, θέτουμε τό δάκτυλο στήν αἱματηρή ὑπογραφή, πίνουμε ἀπ᾽ τό αἷμα τῆς Καινῆς Διαθήκης, τό ποτήριο τό ὁποῖο κέρασε σ᾽ἐμᾶς ὁ Κύριος εἰς ζωήν αἰώνιον».


Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Ἀνασκευή τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ἰούδα


ἐκδ. Ἅγ. Ιωάννης Δαμασκηνός

Ἀθήνα 2006







Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής & Σπηλαιώτης


Μια φορά, όταν ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης βρισκόταν ακόμα στον Άγιο Βασίλειο, βγήκε έξω καί πήγε μέχρι πάνω στό Κυριακό, στόν παπα-Γεράσιμο. Εκεί ήταν κάποιος κοσμικός. Ο Γέροντας τον πλησίασε και του λέει:

-Κάποιο λάθος έχετε πάνω σας, το οποίο είναι σοβαρό.

Λέει ο κοσμικός:

-Τι λάθος έχω;

-Δεν γνωρίζω, απαντά ο Γέροντας, πάντως έχετε ένα λάθος πολύ σοβαρό.

-Και δεν μπορούμε να το βρούμε;

-Τώρα την ημέρα δεν μπορούμε να το βρούμε. Αν θέλεις, έλα κάτω στο σπίτι την νύκτα.

-Μετά τα μεσάνυκτα θα έρθω, Γέροντα.

Τα μεσάνυκτα πήγε όντως ο κοσμικός εκεί. Άρχισαν την συζήτησι και στο τέλος, τί φανερώθηκε; Ο κοσμικός, ενώ ήταν πτυχιούχος της θεολογίας, είχε γράψει ολόκληρο βιβλίο υπέρ της Δαρβινείου θεωρίας, της εξελίξεως των ειδών!

Και ο Γέροντας του είπε:

-Καλά, όταν εκθέτης μια θεωρία, μια αντίληψη, γιατί δεν παίρνεις Ορθόδοξους θεολόγους, Αγίους Πατέρες, αλλά παίρνεις από τους άλλους, τους ξένους, τους Προτεστάντες, τους Εβραίους, τους Μασώνους…, αυτοί δέν είναι Χριστιανοί! Γιατί δεν παίρνεις τους Αγίους Πατέρες; Τότε κατοχυρώνεται μια θεωρία ή μία άποψη όταν βεβαιώνεται είτε από την Αγία Γραφή είτε από τους Αγίους Θεοφόρους Πατέρες.

Ο θεολόγος παραδέχτηκε, ότι είναι λάθος τοποθετημένος σε αυτή τη θεωρία, και ζήτησε από τον Γέροντα να του πει από που το κατάλαβε.

Του λέει τότε ο Γέροντας:

-Χθες όταν σε πλησίασα, μία αποφορά, μιά βρώμα βγήκε από πάνω σου και από αυτό κατάλαβα ότι κάποιο λάθος έχεις πάνω σου.


Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου

Ο Γέροντάς μου Ιωσήφ ο Ησυχαστής και Σπηλαιώτης (1897-1959)

εκδ. Ι. Μονής Αγίου Αντωνίου

Arizona, USA, 2008



Sunset, Boundry Range, Alaska




Αγία Όλγα της Αλάσκας η μαία, +1979


Αγία Όλγα της Αλάσκας


Η πρεσβυτέρα Olga Michael, ήταν σύζυγος του πρωθιερέως Νikolai. Ο. Michael από το χωριό Kwethluk κοντά στον ποταμό Kuskokwim της Αλάσκας. Όπως γράφει στο βιβλίο του”Ορθόδοξη Αλάσκα” ο ιερέας Michael Oleksa: «δεν είχε ένα φυσικό παρουσιαστικό επιβλητικό». Γέννησε 8 παιδιά, πολλά από τα οποία χωρίς τη βοήθεια μιας μαμής. Όσο ο ιερέας-σύζυγός της βρισκόνταν στις ενορίες του, η πρεσβυτέρα Όλγα φρόντιζε την οικογένειά της και βοηθούσε και τους άλλους. Σε κάποιες στιγμές θύμιζε την ιστορία της Ταβιθά (Πράξεις των Αποστόλων) αφού: ”δεν έραβε μόνο τα άμφια του π. Νικολάου και γούνες μπότες, γάντια, για τα παιδιά, αλλά δεν υπήρχε φίλος ή γείτονας που να μην έχει κάτι φτιαγμένο, ειδικά για εκείνους, από τα χέρια της.

Ενορίες οι οποίες βρισκόνταν εκατοντάδες μίλια μακρυά δεχόνταν από εκείνην ως δώρο, τα mukluk (παραδοσιακά παπούτσια) για να τα πουλήσουν,ή δωρεές για νεόκτιστους ναούς. Δεν υπήρχε ιερέας που να μην έχει γάντια ή μάλλινες κάλτσες φτιαγμένες από τα χέρια της. Εκτός από τις άλλες ασχολίες της (όπως το να φτιάχνει τα πρόσφορα) είχε αποστηθήσει πολλούς ύμνους των μεγάλων εορτών στα Yup’ik, την μητρική της γλώσσα.

Επέζησε κατά θαυμαστό τρόπο όταν αρρώστησε από καρκίνο και όλα φαινόνταν χαμένα (τελικά πέθανε αργότερα όταν ξανααρρώστησε) και ετοιμάστηκε με πολύ θάρρος και πίστη για την κοίμηση της στις 8 Νοεμβρίου 1979.

Φαινόνταν ότι το χιόνι και ο παγωμένος ποταμός (συνηθισμένο καιρικό φαινόμενο για την περιοχή) θα εμπόδιζαν τον κόσμο να συμμετάσχει στην κηδεία της. Κατά περίεργο όμως για την εποχή τρόπο, άρχισε να φυσάει ένας νότιος άνεμος ο οποίος άρχισε να λιώνει το χιόνι και τον πάγο και έτσι πολλοί άνθρωποι από τα γύρω χωριά άρχισαν να καταφτάνουν στο Kwethluk. Εκατοντάδες πιστοί γέμισαν τον ναό αυτήν την υπέροχη (σαν ανοιξιάτικη) ημέρα Βγαίνοντας από τον ναό, η λιτανεία συνοδεύτηκε από ένα σμήνος πουλιών,αν και αυτήν την περίοδο του χρόνου τα πουλιά είχαν μεταναστεύσει νότια.Τα πουλιά πέταξαν κυκλικά πάνω από το φέρετρο της μεχρι που την έβαλαν μέσα στον τάφο. Το έδαφος-παγωμένο κατά κανόνα αυτήν την εποχή-σκαβόνταν εύκολα,λόγω του λιώσιμου του πάγου. Το βράδυ, αφού τελείωσε το τραπέζι της συγχώρησης, ο άνεμος άρχισε πάλι να φυσάει, το ποτάμι πάγωσε, ο χειμώνας ξαναγύρισε. Ήταν σαν να άνοιξε η ίδια η γη για να δεχτεί αυτήν την γυναίκα. Η φύση συμμετείχε και αυτή στην δοξολογία του Θεού από τον πιστό λαό του.

Ωστόσο όχι μόνο η ιστορία της  αλλαξε την ζωή κάποιων ανθρώπων,αλλά και οι θαυμαστές παρουσίες της.

Μια γυναίκα η οποία κατάγεται από το Kwethluk, αλλά τώρα κατοικεί στην Αριζόνα είδε στον ύπνο της την πρεσβυτέρα Όλγα, η οποία την καθυσύχαζε λεγοντάς της ότι η μητέρα της είναι καλά επειδή θα ακολουθήσει την πρεσβυτέρα Όλγα σε έναν τόπο φωτεινό και χαρούμενο. Η γυναίκα δεν γνώριζε ότι η μητέρα της ήταν άρρωστη και την είχαν μεταφέρει στο Anchorage και ότι μετά από λίγο θα πέθαινε. Την επόμενη ημέρα έλαβε τα νέα για την άσχημη κατάσταση στην οποία βρισκόνταν η μητέρα της. Πήγε όσο πιο γρήγορα μπορούσε από την Αριζόνα στην Αλάσκα,επαναλαμβάνοντας της τα λόγια της πρεσβυτέρας Όλγας σχετικά με το τι θα ακολουθήσει μετά το θάνατό της. Η γυναίκα πέθανε ειρηνικά χωρίς η κόρη της να λυπηθεί και να αντιδράσει υπερβολικά λόγω των όσων της είχε πει η πρεσβυτέρα.

Μια άλλη γυναίκα, μόλις είδε την φωτογραφία της αισθάνθηκε μια ψηλαφητή παρουσία, γεμάτη στοργή και αγάπη.

Η πιο λεπτομερής μαρτυρία όμως έρχεται από μία γυναίκα ορθόδοξη η οποία για πολλά χρόνια υπέφερε εξαιτίας κάποιας σεξουαλικής κακοποίησης που είχε υποστεί.στα παιδικά της χρόνια.


Αγία Όλγα η Αλασκινή

«Μια ημέρα ήμουν απορροφημένη στην προσευχή μου όταν ξαφνικά θυμήθηκα κάτι τρομακτικό για εμένα.Άρχισα να προσεύχομαι στην Παναγία να με βοηθήσει και να με ελεήσει.Σταδιακά άρχισα να νομίζω ότι βρίσκομαι σ’ένα δάσος και φοβόμουν λίγο.Σύντομα αισθάνθηκα μέσα από το δάσος μια λεπτ’η αύρακαι έπειτα ένα άρωμα φρεσκοσκαμμένου κήπου.Είδα την Παναγία έτσι όπως ήταν ντυμένη στην εικόνα αλλά πιο ψηλαφητή και πιο φωτεινή να έρχεται προς εμένα.Όσο πλησίαζε πρόσεξα ότι κάποιος περπατούσε πίσω της.Έκανε στην άκρη και έδειξε προς μία κοντή γυναίκα το πρόσωπο της οποίας εξέπεμπε σοφία.

Ποιά είναι αυτή; ρώτησα

Η Παναγία απάντησε “Η Αγία Όλγα” (Διαβάστε την ενδιαφέρουσα συνέχεια)

H Αγία Όλγα μου είπε να την ακολουθήσω.Ακολουθήσαμε έναν δρόμο μακρύ μέχρι που τα δέντρα τελείωσαν.Φτάσαμε σ’έναν λοφίσκο όπου σε μια μεριά υπήρχε μία πόρτα.Μου έκανε σημάδι να καθήσω κάτω,ενώ εκείνη άνοιξε την πόρτα εκείνη και μπήκε μέσα.Μετά από λίγο βγήκε κάπνος από την κορυφή του λόφου.Η Αγ.Όλγα βγήκε κρατώντας τσάι από βότανα.Καθήσαμε και οι δύο κάτω και αρχισαμε να πίνουμε το τσάι,ενώ ο ήλιος ζέσταινε το πρόσωπό μας.Άρχισα να αισθάνομαι πόνο στην κοιλιά και πήγα μέσα για να ξαπλώσω.Η πόρτα ήταν τόσο χαμηλή όπου έπρεπε να σκύψω,σαν για να προσευχηθώ.

Στο εσωτερικό μέρος του λόφου ήταν ζεστά και πολύ ήσυχα.Από το άνοιγμα στην κορυφή του λόφου μέσα από ένα δοχείο έβγαινε ένα φως απαλό,ιλαρό.Όλα γύρω μου ήταν πολύ τρυφερά,κυρίως η Αγία Όλγα.Εκείνο το σπίτι μύριζε ρίγανη ανακατεμένη με πεύκο και τριαντάφυλλο.Η Μητερούλα Όλγα με βοήθησε να ανασηκωθώ σ’ένα είδος κρεβατιού,όπου έμοιαζε με ένα ξύλινο κουτί γεμάτο με βρύα και βότανα.Ήμουν εξαντλημένη και ξάπλωσα.Η Αγία Όλγα γύρισε προς τη λάμπα και ζέστανε κάτι το οποίο μου το άπλωσε στην κοιλιά.Έδειχνα σαν να είμαι έγκυος πέντε μηνών(δεν ήμουν έγκυος τότε)Άρχισαν οι ωδίνες του τοκετού.Ήμουν λίγο φοβισμένη.Η Αγία Όλγα με έπιασε απαλά από το χέρι,κάθισε δίπλα μου και προσποιούνταν ότι συμμετέχει και αυτή στον τοκετό,δείχνοντας μου τι να κάνω και πως να αναπνέω.Δεν έλεγε τίποτα.Με βοήθησε να βγάλω κάτι και το τοποθέτησε πάνω στο ξύλινο κουτί με τα βρύα.Ήμουν πολύ κουρασμένη και άρχισα να κλαίω από ανακούφιση.

Μέχρι τη στιγμή εκείνη δε μίλησε καθόλου,αλλά τα μάτια της εξέφραζαν πολύ τρυφερότητα και κατανόηση. Σηκωθήκαμε και ήπιαμε λίγο τσάι. Την ώρα που πίναμε η Αγία Όλγα άρχισε να γίνετε ένα με το φως του δωματίου.Το πρόσωπο της ήταν σαν ηλιακός δίσκος ή ο ήλιος έβγαινε κάτω από το δέρμα της. Ήμουν τόσο εκπληκτη που δεν έδωσα σημασία σε άλλες λεπτομέρειες.Το βλέμμα της έμοιαζε με της μητέρας που καλωσορίζει το νεογέννητο μωρό της.Φαινόνταν σαν να στάζει με τα μάτια της τρυφερότητα μέσα μου. Δεν τρόμαξα παρότι την περίοδο εκείνη δεν γνώριζα για το θείο φως που εκπέμπουν οι ανθρώποι χάρη στην αγάπη τους προς τον Θεό.(το κατάλαβα αργότερα όταν διάβασα τον βίο του Αγίου Σεραφείμ του Σαρώφ)

Τωρα πια γνωρίζω ότι τις στιγμές εκείνες θεραπευόνταν μέσα μου κάποιες παλιές πληγές.Μου ξαναέδωσε τη ζωή που μου είχαν κλέψει,μια ζωή που τώρα ήταν προσδιορισμένη από την αγάπη και την ομορφιά του Θεού.Μετά από λίγο διάστημα αισθάνθηκα να γεμίζει η ψυχή μου με ένα αίσθημα ειρήνης,σαν να ήταν η ψυχή μου ένα εγκαταλελειμένο μωρό που έκλαιγε και είχε επιτέλους βρει μια παρηγοριά.. Ακόμη και τώρα που γράφω για αυτό το αίσθημα ειρήνης και το ζήλο για ζωή που με είχε καταλάβει,κλαίω από χαρά και ευλάβεια.

Μόνο μετά από αυτό άρχισε να μιλάει η οσία μητέρα Όλγα. Άρχισε να μου μιλάει για το Θεό και για τους ανθρώπους που διαλέγουν τον κακό δρόμο.Μου είπε ότι οι άνθρωποι που με πλήγωσαν βιάζοντάς με,νόμιζαν ότι θα φέρω πάνω μου όλην την κακία τους. Τότε μου είπε αποφασιστικά: «Αυτό είναι ψέμματα. Μόνο ο Θεός μπορεί να απομακρύνει το κακό. Το μόνο πράγμα που μπορούσαν να βάλουν μέσα σου ήταν ο σπόρος της ζωής,ο οποίος είναι η δημιουργία του Θεού και δε μπορεί να μολύνει κανέναν.

Αυτό που είχα μαζέψει εγώ μέσα μου ήταν ο φόβος,ο πόνος,η ντροπή που αισθανόμουν.Περάσαμε λοιπόν μαζί τον τοκετό και τα έβγαλα όλα αυτά από μέσα μου! Έκαψε λίγο χορταράκι πάνω στην φλόγα και ο καπνός κατευθύνθηκε προς τον Θεό,ο οποίος είναι ο δικαστής αλλά και αυτός που συγχωρεί. Από αυτό το «λιβάνι» κατάλαβα ότι δεν ήταν δουλειά δική μου να φέρω πάνω μου τις αμαρτίες αυτών των ανθρώπων, αλλά του Θεού. Τι πλούτος, να “γεύεσαι τη σωτηρία του Θεού”.

Στο τέλος βγήκαμε μαζί έξω.Υπήρχαν τόσα πολλά τα αστέρια που απλωνόνταν στο άπειρο.Ο ουρανός έλαμπε και κύματα φωτός κινούνταν(είχα δει πολλές φωτογραφίες με το πολικό φως, αλλά δεν ήξερα ότι κινείται.) Ή η πρεσβυτέρα Όλγα μου το είπε ή και οι δυο το αισθανθήκαμε,δεν θυμάμαι,ότι αυτό το φως είναι η υπόσχεση ότι ο Θεός μπορεί  μέσα από τη βαθειά δυστυχία να φτιάξει κάτι το εξαιρετικά όμορφο. Για μένα ήταν η απόδειξη ότι είχα θεραπευτεί,επειδή τη θέση της δυστυχίας που αισθανόμουν μέσα μου και την οποία είχα κρύψει πίσω από τη ντροπή και τον πόνο. Την είχε πάρει η ευτυχία και η ομορφιά».

Τι θα καταλάβουμε από αυτήν την διήγηση; Το λιγότερο ότι η αγία πρεσβυτέρα Όλγα κατέχει μια πολύ σημαντική θέση στην ζωή πολλών ομοεθνών της γυναικών.Ταυτόχρονα όμως,μαζί με τη συνείδηση ότι «θαυμαστός ο Θεός εν τοίς αγίοις Αυτού» η ευλάβεια προς αυτήν απλώνεται και πέρα από τα σύνορα.Η πρεσβυτέρα Όλγα ήταν μαία γι’αυτό και να γνωρίζει από πρώτο χέρι τις συνέπειες της παιδικής κακοποίησης. Ακριβώς στον ρόλο της προστάτιδας αυτών που έχουν κακοποιηθεί,κυρίως σεξουαλικά. Ο Θεός δια μέσου της πρεσβυτέρας Όλγας να θέλει να μετατρέψει την κατάρα σε ευλογία.




Ο τάφος της Αγίας Όλγας της Αλάσκας,

8 Νοεμβρίου, +1979







Spiritual father & God Father of Baptism


台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan


















In the orthodox church, it is very clear the difference between the spiritual father and the god-parents. but sadly , some orthodox , (not from Chinese origin), they use the above words with a confusing way , in order to CONTROL people and to USE them , for their own purposes, which can be, to make the church nationalistic or to take advantage of them.

So we make clear for our Chinese people the words “spiritual father” and “god father mother” or “god parents”

-“spiritual father” is the person who has the very holy mission to provide guidance to a christian to the spiritual life.

it cannot be everybody. it is a HOLY JOB THAT THE CHURCH GIVES, appoints , to a very spiritual person so that he can listen, understand and guide the christian to live as the church teaches.

the spiritual father , is an institution ( 機構 ) of the church, and mostly a priest so that he can also grand the forgiveness of the church to the christian. He is the abbot or the abbess of a monastery (but the abbess , because she is not priest, she will advice her spiritual child to confess to a priest)

The spiritual child must open ALL his/her life to the spiritual father (or director) . not only the sins , but the attitudes for the life , everything , so that the spiritual director will give him/her a good advice. as today the people open their hearts and secrets to the doctor or the psychologist , by the same way must do to the spiritual father.

if somebody wants to have a spiritual father , he must follow his advice, and he must trust him. this is the way to be humble and to start opening himself , not be self oriented any more.

it is different to confess, and different to have a spiritual father.

the spiritual guidance is a gift of the holy spirit , INSIDE THE CHURCH, and it is not for anybody to become spiritual father , or spiritual child. many people because they confess they think that they have spiritual father , but not really. because they do not want to take advice and guidance.

of course, if somebody wants to become a monk, he must first find a spiritual father and obey to him.

The spiritual father has very great responsibility for his child. i write “child” and not solder or servant. because the real servant -but inside his heart is the spiritual father, who “serves” and guides the other.

the spiritual father respects , -even the child is not mature always to understand this- the personality , of his spiritual child. he tries to find ways to help him how to cultivate and increase the TALENTS Matt. 25:15 that god gave to this child.

-and finally the child will grow up Eph. 4:13 and he can help others, as the church will appoint him.


-god parents are the members of the church who help practically somebody to ENTER to the church, by the baptism or to live the christian life by the Marriage.

it is better to be a couple , but if this is not easy, one man or woman is enough . the God parents:

-HELP the person to enter to the christian church

-Introduce him/her to the church officially (to the priest) and they give witness that he/she really wants to be baptized or married.

-ask of the church to TEACH them. the church , the local priest appoints the CATHEHIST , (which a lower degree of priesthood) to teach correctly, and finally the priest teaches and examines the correct faith of the person to be baptized .

-the godparents represent the christian community during the service of baptism and marriage. this is why they help the priest and imitate some movements of the priest, like to put oil on the person to be baptized, give him cross , exchange the crowns, BUT THEY DO IT SILENTLY and the priest gives them the things, (crowns oil, cross)

  • the godparents become family with the god-children (so they cannot marry their god children, neither their kids can be married each other). they help them economically or by any other way to face the difficulties of life.

it is very dangerous to CONFUSE THE GOD-PARENTSHIP with the spiritual fatherhood.


if he does this, he creates a false church, a fake spirituality. if he does not leads his child to the church, he splits the church.

i have seen this, people who for nationalistic reasons take advantage of the good attitude of the Chinese (who, of course, do not know those things) and try to guide them spiritually. it is easy for Chinese to reveal them, to understand their game, if they see that they do that secretly of the local church and the appointed priest. for those is what Jesus said.

Matt. 23:15 「你們這假冒為善的文士和法利賽人有禍了!因為你們走遍海洋陸地, 說服一個人入教, 既入了教, 卻使他成為比你們加倍壞的地獄之子。


台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan



America of my heart


Winter Sunrise at Crater Lake - Photography by +David Swindler Crater Lake, Oregon. #lake  #snow #sunrise

Theology & other love words



Θεολογία & άλλα λόγια αγάπης



π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος


Ομιλία του π. Παύλου Παυλίδη με θέμα «Ο μακαριστός π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος»




84 Photos from Saint Anthony’s Greek Orthodox Monastery in Arizona, USA

by Evan Tzoganakis, Ontario, Canada


Fr. Ephraim of Arizona

Photos from St Anthony’s Greek Orthodox Monastery, Arizona, USA

The Spiritual War – Father Efraim of Philotheou and Arizona

Facebook about Father Ephraim Philotheitis, Arizona, USA

St Anthony’s Monastery in Arizona


The Monasteries of Fr. Ephraim in America